Τα τελευταία χρόνια πληθαίνουν οι αυτοκτονίες και απόπειρες αυτοκτονίας στη χώρα μας. Από το 2020 ως σήμερα η αύξηση του αριθμού των αυτοκτονιών στην Ελλάδα είναι της τάξης του 25%.
Ιδιαίτερα στις νέες ηλικίες, κάτω των 20 ετών ξεδιπλώνεται ένα σοβαρό ζήτημα που θα πρέπει να λάβει της δέουσας προσοχής.
Κάθε χρόνο καταγράφονται περίπου 800.000 θάνατοι από αυτοκτονία, αριθμός πολύ μεγαλύτερος από τους θανάτους σε μία εμπόλεμη ζώνη, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρέθεσε πρόσφατα ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (Π.Ο.Υ.).
Συγκεκριμένα, κάθε 40 δευτερόλεπτα ένας άνθρωπος φεύγει από τη ζωή από αυτοχειρία. Όπως λένε οι ειδικοί, η αυτοκτονία αποτελεί αυτή τη στιγμή τη 2η αιτία θανάτου παγκοσμίως στις ηλικίες 15-29 ετών. Ενώ έχει και τεράστιες επιπτώσεις σε οικογενειακό, οικονομικό και κοινωνικό επίπεδο.
Τα ανησυχητικά αυτά φαινόμενα ξεπερνούν τις θεωρίες και τα σενάρια για αύξηση του αριθμού των αυτοκτονιών μόνον εξαιτίας της οικονομικής κρίσης στην Ελλάδα. Πρόκειται για πολυπαραγοντικό φαινόμενο που σχετίζεται με την σύγχρονη ζωή, το άγχος της καθημερινότητας, την κοινωνική απόρριψη ή ακόμη και την αύξηση ψυχικών νόσων.
«Από μια ζωή αόρατη, ο θάνατος φαντάζει λυτρωτικός αφού καταφέρνει τελικά να σε κάνει ορατό»
Η αυτοκτονία αποτελεί ένα πολυπαραγοντικό φαινόμενο που δεν μπορεί να αποδοθεί σε μονοδιάστατα αίτια. Το 90-95% των αυτοχείρων πάσχει από κάποια ψυχική διαταραχή. Την ίδια ώρα τα στρεσογόνα γεγονότα ζωής (συμπεριλαμβανομένης της κοινωνικοοικονομικής κατάστασης) κινητοποιούν την ευαλωτότητα και μπορούν να οδηγήσουν σε ακραίες συμπεριφορές.
Οι άνθρωποι που αυτοκτονούν συχνά βιώνουν σημαντικές απώλειες στη ζωή τους. Από την απώλεια ενός αγαπημένου προσώπου λόγω θανάτου ή χωρισμού, μέχρι την απώλεια εργασίας ή και την απώλεια αξιοπρέπειας, π.χ. σε περίπτωση δημόσιου διασυρμού. Αισθάνονται ότι βρίσκονται σε αδιέξοδο, αδυνατούν να βρουν εναλλακτικές λύσεις και να ελπίσουν σε ένα μέλλον όπου το πρόβλημα θα έχει ξεπεραστεί.
Γιατί όμως παρατηρείται ανοδική τάση των αυτοκτονιών παγκοσμίως αλλά και στην Ελλάδα; Υπάρχουν προειδοποιητικά σημάδια; Υπάρχει δυνατότητα πρόληψης και πώς μπορεί να επιτευχθεί αυτό και σε ποιο βαθμό; Το κράτος μπορεί να βοηθήσει;
Σε αυτά τα «καυτά» ερωτήματα και όχι μόνο δίνει απαντήσεις η Δρ. Θεοδώρα Παπαδοπούλου Χαμουζά, Διδάκτωρ Ψυχολογίας-Νευρογλωσσολόγος, Ψυχοδυναμική Ψυχοθεραπεύτρια και Τακτικό Μέλος της Ένωσης Ελλήνων Ψυχολόγων μιλώντας αποκλειστικά στο ΕΤ Magazine του EleftherosTypos.gr.
Τα τελευταία χρόνια έχει παρατηρηθεί ανοδική τάση των αυτοκτονιών παγκοσμίως αλλά και στην Ελλάδα. Ποιοι είναι οι λόγοι που ωθούν τους ανθρώπους να πάρουν αυτή την απόφαση;
Τα τελευταία χρόνια, τόσο παγκοσμίως όσο και στη Ελλάδα, παρατηρείται μια σταθερή άνοδος στις αυτοκτονίες. Άνθρωποι όλων των ηλικιών αποφασίζουν να φύγουν από μια ζωή που για αυτούς δεν έχει κανένα νόημα. Το φαινόμενο αυτό δεν μπορεί να ερμηνευθεί με έναν μόνο τρόπο. Αναδύεται μέσα από ένα πολύπλοκο ψυχικό, κοινωνικό και πολιτισμικό πλέγμα.
Από ψυχοδυναμική σκοπιά, η αυτοκτονία δεν είναι ποτέ μια «απόφαση στιγμής», αλλά συχνά η τελική έκφραση μιας βαθιάς, παρατεταμένης εσωτερικής σύγκρουσης, η οποία έχει διαβρώσει τη δυνατότητα του ατόμου να συνδέεται, να ελπίζει και να επενδύει συναισθηματικά. Η αυτοκτονία είναι η κορυφή ενός ψυχικού Γολγοθά που δεν οδηγεί όμως στην Ανάσταση αλλά στο θάνατο.
Σήμερα, όλο και περισσότεροι άνθρωποι δηλώνουν ότι δεν υπάρχουν προοπτικές, ότι οι προσπάθειες τους είναι μάταιες και πως το μέλλον μοιάζει θολό ή αδιάφορο. Η συστηματική απώλεια της ελπίδας, η αίσθηση πως τίποτα δε θα αλλάξει, πως δεν υπάρχει σημείο αναφοράς ή νόημα, αποτελεί έναν από τους κύριους ψυχικούς μηχανισμούς που συναντούμε συχνά όταν αναλύουμε τον ψυχισμό ανθρώπων που οδηγήθηκαν σε αυτοκαταστροφικές σκέψεις ή πράξεις.
Δυστυχώς ο τρόπος που παρουσιάζεται από τα Μέσα η αυτοκτονία, η υπερ-έκθεση και υπερ-ανάλυση του τρόπου με τον οποίο ένας άνθρωπος βάζει τέλος στη ζωή του δεν βοηθούν στη μείωση του φαινομένου. Στα μάτια ενός ανθρώπου που υποφέρει από αβάσταχτη μοναξιά και που δεν στέκεται κανένα βλέμμα επάνω του, η υπερ-δημοσίευση τέτοιων φαινομένων και το μαζικό ενδιαφέρον της κοινής γνώμης, εξουδετερώνουν την φρίκη του θανάτου και το κάνουν να λειτουργεί ως ανακουφιστικό όπιο. Από μια ζωή αόρατη, ο θάνατος φαντάζει λυτρωτικός αφού καταφέρνει τελικά να σε κάνει ορατό !
Η ελπίδα, από ψυχοδυναμική σκοπιά, δεν είναι απλώς αισιόδοξη διάθεση. Είναι μια βασική ψυχική λειτουργία που επιτρέπει την επαφή με την επιθυμία και τη φαντασία. Όταν αυτή καταρρεύσει, ο άνθρωπος βιώνει μια σχεδόν απόλυτη εσωτερική απονέκρωση.
Αξίζει να σημειωθεί ότι ο σύγχρονος Άνθρωπος ζει σε μια εποχή που κατακλύζεται από σχάσεις. Από τη μία μεριά υπάρχει η γρήγορη και άμεση ικανοποίηση των αναγκών του, που του προσφέρουν ένα ψευδαισθητικό αίσθημα παντοδυναμίας, και από την άλλη υπάρχει η ματαίωση , η αποξένωση και ο χλευασμός όταν τολμήσει να ξεφύγει από τις νόρμες που του βάζουν οι Άλλοι.
Η ψυχή συγκρούεται, πονάει, κατακερματίζεται και το κυριότερο δεν έχει καθόλου στηρίγματα για να ξαναδομηθεί. Τα παιδιά μας μετατρέπονται σε αδίστακτα πλάσματα που μιμούνται συμπεριφορές ηρώων ηλεκτρονικών παιχνιδιών. Σκοτώνουν, όχι με όπλα αλλά με συμπεριφορές πιστεύοντας ότι κερδίζουν πόντους. Ο ευάλωτος δεν έχει κανένα μέλλον σε αυτό το κόσμο. Θα στιγματιστεί, θα πονέσει και στο τέλος θα πεθάνει. Ψυχικά ή και σωματικά.
Παίζει ρόλο και η οικονομική θέση του ατόμου;
Αν και η οικονομική δυσκολία δεν αρκεί από μόνη της για να οδηγήσει κάποιον στην αυτοκτονία, συχνά λειτουργεί ως καταλύτης σε ήδη εύθραυστες ψυχικές δομές.
Η απώλεια εργασίας, η αίσθηση κοινωνικής υποτίμησης ή η αδυναμία να ανταποκριθεί κανείς στις απαιτήσεις που του επιβάλλονται, μπορεί να ενισχύσουν βαθιά συναισθήματα ανεπάρκειας, ντροπής και ματαίωσης. Σε ένα περιβάλλον όπου οι όροι κοινωνικής αναγνώρισης συνδέονται έντονα με την παραγωγικότητα, ο άνθρωπος που δυσκολεύεται οικονομικά συχνά εσωτερικεύει την αποτυχία ως προσωπικό ελάττωμα, και όχι ως αποτέλεσμα ευρύτερων κοινωνικών δομών.
Την ίδια ώρα παρατηρείται ανοδική τάση και στις πιο νέες ηλικίες. Γιατί;
Η έντονη αύξηση περιστατικών στις νεαρότερες ηλικίες είναι ένα φαινόμενο ιδιαίτερα ανησυχητικό. Οι νέοι άνθρωποι σήμερα καλούνται να διαμορφώσουν ταυτότητα μέσα σε ένα πλαίσιο όπου κυριαρχούν οι ασθενείς σχέσεις: οικογένειες με λιγότερο χρόνο και χώρο για συναισθηματική καλλιέργεια, φιλίες που συχνά παραμένουν επιφανειακές, έλλειψη εμπιστοσύνης και πραγματικής επαφής. Από ψυχαναλυτική σκοπιά, η ψυχική ανθεκτικότητα χτίζεται μέσα στις πρώιμες εμπειρίες σύνδεσης. Όταν αυτές οι σχέσεις δεν είναι σταθερές, υποστηρικτικές και ικανές να «κρατήσουν» το άγχος του παιδιού ή του εφήβου, μεγαλώνει ένας ενήλικας που δυσκολεύεται να επεξεργαστεί την απογοήτευση ή τη ματαίωση, και την εσωτερικεύει ως κάτι αφόρητο.
Η επιρροή που ασκούν τα social media στους έφηβους και στους νέους ανθρώπους εντείνει την κατάσταση;
Σε αυτό το εύθραυστο έδαφος, η επιρροή των social media λειτουργεί πολλαπλασιαστικά. Οι νέοι εκτίθενται καθημερινά σε πρότυπα που προβάλλουν αψεγάδιαστες ζωές, τέλεια σώματα, απόλυτη επιτυχία.
Η πίεση να ακολουθήσουν αυτά τα πρότυπα, να μοιάσουν με μια επιμελώς κατασκευασμένη εικόνα, είναι τεράστια. Και συχνά, η διαφορετικότητα ,κάτι που θα μπορούσε να αποτελέσει πηγή δημιουργικότητας και αυτογνωσίας, μετατρέπεται σε λόγο αποκλεισμού, κοροϊδίας ή περιθωριοποίησης. Όταν ο έφηβος δεν ταιριάζει στο «ιδανικό» σχήμα, η ντροπή που βιώνει μπορεί να είναι αφόρητη και να υπονομεύει βαθιά το αίσθημα ταυτότητας.
Ο περιορισμός στη διαδεδομένη χρήση του διαδικτύου μεταξύ των εφήβων και των νέων ανθρώπων πιστεύεται ότι μπορεί να φέρει αποτελέσματα;
Η πρόταση ορισμένων να περιοριστεί η χρήση του διαδικτύου ως μέθοδος πρόληψης είναι απλοϊκή και μη αποτελεσματική. Το διαδίκτυο δεν είναι η ρίζα του προβλήματος. Το κρίσιμο δεν είναι η απαγόρευση, αλλά η καλλιέργεια της ικανότητας του νέου ανθρώπου να ξεχωρίζει το πραγματικό από το ιδεατό, να κατανοεί ότι η αξία του δεν προσδιορίζεται από το βλέμμα των Άλλων, να έχει χώρο για επεξεργασία συναισθημάτων μέσα στην οικογένεια και στις σχέσεις.
Η λύση είναι η επένδυση στη Ψυχική υγεία, η ψυχοσυναισθηματική ενδυνάμωση των ατόμων, η εφαρμογή προγραμμάτων ψυχοκοινωνικής μάθησης στα σχολεία και η ψυχική στήριξη τόσο γονέων όσο και παιδιών από ειδικούς ψυχικής υγείας. Η συμβουλευτική οικογένειας και η ψυχοθεραπεία ενηλίκων πρέπει να συνταγογραφείται και να προσφέρετε δωρεάν στα μέλη μιας κοινωνίας που στάζουν πόνο και απόγνωση και οδηγούνται στο θάνατο για λύτρωση.
Υπάρχουν προειδοποιητικά σημάδια που σχετίζονται με την αυτοκτονία και τι μπορεί να περιλαμβάνουν;
Τα προειδοποιητικά σημάδια που προηγούνται μιας αυτοκτονικής σκέψης υπάρχουν, αλλά συχνά περνούν απαρατήρητα, όχι γιατί δεν είναι ορατά, αλλά γιατί γύρω από τον άνθρωπο δεν υπάρχουν αρκετά σταθερές και οικείες σχέσεις ώστε κάποιος να τα παρατηρήσει. Η σταδιακή απόσυρση, η απώλεια ενδιαφέροντος, οι εκφράσεις απελπισίας, η αίσθηση «κενού» ή αστάθειας, αποτελούν ψυχικά σήματα κινδύνου. Χρειάζεται όμως ψυχικός δεσμός και χρόνος για να καταφέρει κάποιος να δει μια ψυχή που αιμορραγεί.
Τα στατιστικά στοιχεία δείχνουν ότι οι άνδρες αυτοκτονούν σε πολλαπλάσιο ποσοστό από τις γυναίκες. Πού πιστεύετε ότι οφείλεται αυτό;
Το υψηλότερο ποσοστό αυτοκτονιών στους άνδρες συνδέεται άμεσα με τον τρόπο που μαθαίνουν να διαχειρίζονται (ή να μη διαχειρίζονται) τα συναισθήματά τους. Ο άνδρας κοινωνικοποιείται συχνά στο να μη δείχνει ευαλωτότητα, να «αντέχει», να μην εκφράζει ανάγκη. Από ψυχοδυναμική σκοπιά, αυτό οδηγεί σε έντονη εσωτερίκευση της οδύνης.
Και η εσωτερικευμένη οδύνη, χωρίς διέξοδο, γίνεται επικίνδυνη. Ο Άντρας έχει χάσει και αυτός τη ταυτότητα του. Μέσα από τις επιβολές του διαδικτύου μεταρέπεται σε κάγκουρα για να είναι δημοφιλής. Μεγαλώνει χωρίς να σέβεται τη Γυναίκα και προβάλει το ψυχικό του πόνο και τα μητρικά ελλείματα στη σύντροφο που γίνεται δοχείο εκτόνωσης όλων αυτών των καταπιασμένων συναισθημάτων που γίνονται ωρολογιακή βόμβα στη ψυχή του. Μια ωρολογιακή βόμβα που ή θα σκοτώσει τον Άλλο, τη Γυναίκα, ή τον εαυτό του.
Θεωρείται ότι στην Ελλάδα βρισκόμαστε πίσω σε σχέση με την προσέγγιση του φαινομένου;
Στην Ελλάδα, αν και γίνονται προσπάθειες, εξακολουθούμε να υπολείπουμε συστηματικών, ολοκληρωμένων πολιτικών πρόληψης. Η έλλειψη ενός ενιαίου συστήματος καταγραφής, η περιορισμένη πρόσβαση σε δομές ψυχικής υγείας και η κοινωνική δυσκολία να μιλήσουμε ανοιχτά για τα συναισθήματα και την ψυχική ασθένεια δημιουργούν συνθήκες όπου το άτομο βιώνει τον πόνο του ως αποκλειστικά δικό του, μοναχικό και εντέλει αόρατο.
Δημιουργείται ταυτόχρονα και μια εντύπωση πως όποιος έχει ψυχολογικό ζήτημα αυτόματα είναι και πιο κοντά στην αυτοκτονία. Το συμμερίζεστε;
Είναι σημαντικό να ξεκαθαριστεί ότι η ύπαρξη ψυχικής δυσκολίας δεν ισοδυναμεί με αυτοκτονικό κίνδυνο. Αυτός ο μύθος όχι μόνο είναι λανθασμένος, αλλά και επικίνδυνος, γιατί στιγματίζει όσους αναζητούν βοήθεια. Η αυτοκτονία, στις περισσότερες περιπτώσεις, εμφανίζεται όταν μια ψυχική ευαλωτότητα συναντά ένα περιβάλλον χωρίς επαρκή στήριξη, χωρίς χώρο έκφρασης και χωρίς ανθρώπους που μπορούν να «κρατήσουν» τη ματαιότητα του άλλου.
Υπάρχει δυνατότητα πρόληψης και πώς μπορεί να επιτευχθεί αυτό και σε ποιο βαθμό;
Η πρόληψη είναι εφικτή και ξεκινά από την ενίσχυση των σχέσεων. Από τη δημιουργία χώρων όπου οι άνθρωποι αισθάνονται ότι ανήκουν, ότι μπορούν να μιλήσουν χωρίς φόβο, ότι κάποιος θα αντέξει μαζί τους το βάρος που κουβαλούν.
Το κράτος, οι κοινωνικές υπηρεσίες πρέπει και μπορούν να διαχειριστούν αυτό το ζήτημα και με ποιον τρόπο;
Το κράτος έχει ευθύνη να προσφέρει δομές, να εκπαιδεύσει προσωπικό, να στηρίξει οικογένειες και σχολεία. Αλλά η βαθύτερη θεραπευτική αλλαγή αρχίζει με το να ξαναβρούμε την ικανότητά μας να συνδεόμαστε. Γιατί μόνο μέσα στη σχέση μπορεί να γεννηθεί και πάλι η ελπίδα που είναι το πιο θεμελιώδες αντίδοτο στην απόγνωση.
Αύξηση των αυτοκτονιών στην Ελλάδα το 2025
Σύμφωνα με τα επικαιροποιημένα δεδομένα του Παρατηρητηρίου Αυτοκτονιών της ΚΛΙΜΑΚΑ, το 2025 καταγράφηκαν συνολικά 579 περιστατικά αυτοκτονίας στην Ελλάδα. Τα στοιχεία καταγράφονται σε πραγματικό χρόνο από την ΚΛΙΜΑΚΑ και αναδεικνύουν κρίσιμες τάσεις του ζητήματος.
Παράλληλα, στη χώρα μας εξακολουθεί να μην υπάρχει ενιαίο σύστημα καταγραφής των αποπειρών αυτοκτονίας που καταλήγουν στα νοσοκομεία. Είναι ωστόσο γνωστό, βάσει επιστημονικών δεδομένων, ότι πίσω από κάθε αυτοκτονία αντιστοιχούν 20 έως 30 απόπειρες. Πρέπει, επίσης, να επισημανθεί ότι σύμφωνα με τα στοιχεία του Κέντρου για την Πρόληψη της Αυτοκτονίας, ένα ποσοστό που κυμαίνεται από 12% έως 16% στις ηλικίες 14 έως 19 ετών προβαίνει σε αυτοτραυματισμό, ενώ γνωρίζουμε επιστημονικά ότι μέρος αυτού του πληθυσμού είναι πολύ πιθανό να οδηγηθεί μελλοντικά σε αυτοκτονική συμπεριφορά.
Αναλυτικά τα στοιχεία:
Φύλο:
Όπως και τα προηγούμενα έτη, η πλειοψηφία των αυτοκτονιών αφορά τους άντρες. Συγκεκριμένα, οι άντρες αντιστοιχούν σε 496 περιστατικά, ποσοστό που αγγίζει το 85,7% του συνόλου, ενώ οι γυναίκες ανέρχονται σε 83 περιστατικά, δηλαδή 14,3%.
Ηλικία:
Τα δεδομένα του 2025 καταδεικνύουν διασπορά των αυτοκτονιών σε όλες τις ηλικιακές ομάδες. Ιδιαίτερα αυξημένος αριθμός περιστατικών καταγράφεται στις ηλικίες 50–54 ετών, ενώ σημαντικά υψηλοί αριθμοί εμφανίζονται και στις ομάδες 45–49 ετών.
Αξιοσημείωτη είναι και η επιβάρυνση των μεγαλύτερων ηλικιών, με τα άτομα 80 ετών και άνω οι οποίοι καταγράψουν διαχρονικά υψηλά ποσοστά αυτοκτονιών.
Στις νεότερες ηλικίες, η ομάδα 20–24 ετών αντιστοιχεί σε περίπου 8,3% του συνόλου των καταγεγραμμένων αυτοκτονιών, ενώ οι ηλικίες 15–19 ετών σε περίπου 2,9%, γεγονός που υπογραμμίζει την ανάγκη για έγκαιρη πρόληψη και ψυχική υποστήριξη ήδη από την εφηβεία και τη νεαρή ενήλικη ζωή.
Μέθοδοι αυτοκτονίας:
Από τις 579 καταγεγραμμένες αυτοκτονίες του 2025, οι συχνότερες μέθοδοι ήταν ο απαγχονισμός, η πτώση με 149 περιστατικά και ο αυτοπυροβολισμός.
Γεωγραφική κατανομή:
Η Κρήτη καταγράφει τον υψηλότερο αριθμό αυτοκτονιών ακολουθούμενη από την Αττική Σημαντικοί αριθμοί καταγράφονται επίσης στη Θεσσαλία, Πελοπόννησο και την Δυτική Ελλάδα.
Hotspot & Σώματα Ασφαλείας:
Κατά το 2025 καταγράφηκαν 15 αυτοκτονίες σε hotspot, ενώ στα Σώματα Ασφαλείας σημειώθηκαν 7 περιστατικά, στον Στρατό 2 περιστατικά και στις Φυλακές 4 περιστατικά. Τα δεδομένα αυτά αναδεικνύουν τη σημαντική ψυχική επιβάρυνση συγκεκριμένων κοινωνικών και επαγγελματικών ομάδων και την ανάγκη ανάπτυξης στοχευμένων στρατηγικών πρόληψης.
Νοσοκομεία:
Το 2025, το Παρατηρητήριο Αυτοκτονιών κατέγραψε 3 αυτοκτονίες μέσα σε νοσοκομεία, γεγονός που καταδεικνύει εκ νέου την ανάγκη για ενίσχυση των προληπτικών μέτρων και των πρωτοκόλλων διαχείρισης αυτοκτονικού κινδύνου εντός των υγειονομικών δομών.
Μήνες με υψηλότερο αριθμό αυτοκτονιών:
Οι μήνες με τις περισσότερες αυτοκτονίες κατά το 2025 ήταν ο Απρίλιος, ο Ιούλιος και ο Αύγουστος.
Σύγκριση με προηγούμενα έτη:
Ο αριθμός των αυτοκτονιών το 2025 (παρουσιάζει σημαντική αύξηση σε σύγκριση με το 2024 και το 2023 (451 περιστατικά), προσεγγίζοντας τα επίπεδα του 2022. Παρά τις διακυμάνσεις, η συνολική εικόνα αναδεικνύει μια ανησυχητική σταθερότητα του ζητήματος της αυτοκτονίας σε υψηλά επίπεδα.
45 αυτοκτονίες τον Μάρτιο στην Ελλάδα
Σύμφωνα με τη νεότερη ανάλυση του ερευνητικού δικτύου καταγραφής, καταγράφηκαν τουλάχιστον 45 θάνατοι στην ελληνική επικράτεια, για το μήνα Μάρτιο. Η συνολική εικόνα του μήνα αποτυπώνει ένα ζήτημα που όχι μόνο δεν υποχωρεί, αλλά παγιώνεται σε ανησυχητικά υψηλά επίπεδα.
Σε συγκριτικό επίπεδο, παρατηρείται μείωση κατά -11,8% σε σχέση με το 2025, ωστόσο η καταγραφή παραμένει αυξημένη κατά +4,7% σε σύγκριση με το 2024 και κατά +12,5% σε σχέση με το 2023. Η διακύμανση αυτή δεν συνιστά ουσιαστική βελτίωση, αλλά αντιθέτως υποδεικνύει μία σταθεροποίηση του φαινομένου σε υψηλή βάση, γεγονός που αντανακλά την απουσία αποτελεσματικών και διαρκών πολιτικών πρόληψης.
Η πλειονότητα των θανόντων ήταν άνδρες. Παράλληλα, η καταγραφή των περισσότερων συμβάντων συγκεντρώνονται στην ηλικιακή ομάδα των 45 και άνω. Ως προς τις μεθόδους, ο απαγχονισμός παραμένει πρώτη μέθοδος αυτοκτονίας, ακολουθούμενος από τη χρήση πυροβόλου όπλου και την πτώση από ύψος. Η επικράτηση άμεσα θανατηφόρων και υψηλής προσβασιμότητας μέσων καταδεικνύει την έλλειψη συστηματικών παρεμβάσεων περιορισμού πρόσβασης (means restriction), παρά τις διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες.
Σε γεωγραφικό επίπεδο, η Περιφέρεια Κρήτης εμφανίζει τη μεγαλύτερη συγκέντρωση περιστατικών για τον μήνα, αναδεικνύοντας σαφή γεωγραφική επιβάρυνση. Η επαναλαμβανόμενη εμφάνιση περιστατικών σε συγκεκριμένες περιοχές υποδηλώνει την ανάγκη για στοχευμένες, τοπικές παρεμβάσεις πρόληψης, οι οποίες μέχρι σήμερα απουσιάζουν ή παραμένουν αποσπασματικές.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η καταγραφή περιστατικών σε θεσμικά και επαγγελματικά περιβάλλοντα υψηλού κινδύνου, όπως σώματα ασφαλείας (αστυνομικοί), επαγγελματίες υγείας, καθώς και καταστήματα κράτησης.
Η εμφάνιση αυτοκτονιών σε χώρους που τελούν υπό θεσμική εποπτεία και διαθέτουν ιεραρχημένες δομές ευθύνης εγείρει σοβαρά ερωτήματα ως προς: την επάρκεια των μηχανισμών έγκαιρης ανίχνευσης και την εφαρμογή πρωτοκόλλων πρόληψης. Ειδικά στα καταστήματα κράτησης, η καταγραφή περιστατικών θανάτου, συμπεριλαμβανομένων αυτοκτονιών, επιβεβαιώνει ένα διαχρονικά γνωστό αλλά ανεπαρκώς αντιμετωπιζόμενο πεδίο κινδύνου, όπου η πρόληψη παραμένει αποσπασματική και μη συστηματοποιημένη.
Τα δεδομένα του Μαρτίου 2026 καταδεικνύουν με σαφήνεια ότι η αυτοκτονία στην Ελλάδα εξακολουθεί να αποτελεί ένα υποτιμημένο αλλά βαθιά ριζωμένο ζήτημα δημόσιας υγείας. Η απουσία ενός ολοκληρωμένου εθνικού σχεδίου πρόληψης, η περιορισμένη διασύνδεση των υπηρεσιών και η ελλιπής εφαρμογή διεθνών καλών πρακτικών συντηρούν ένα περιβάλλον όπου το ζήτημα συνεχώς αναπαράγεται.
Η ΚΛΙΜΑΚΑ, μέσω του Παρατηρητηρίου Αυτοκτονιών, συνεχίζει τη συστηματική καταγραφή και ανάλυση των δεδομένων, επισημαίνοντας την ανάγκη για άμεση πολιτική και θεσμική κινητοποίηση, ώστε η πρόληψη της αυτοκτονίας να αποτελέσει προτεραιότητα δημόσιας πολιτικής. Η αντιμετώπιση του ζητήματος δεν μπορεί να περιορίζεται σε αποσπασματικές ή εκ των υστέρων παρεμβάσεις. Απαιτείται η ανάπτυξη ενός ολοκληρωμένου πλαισίου πρόληψης που να δίνει έμφαση όχι μόνο στη διαχείριση της κρίσης, αλλά και στην πρώιμη ανίχνευση και προληπτική παρέμβαση πριν την εκδήλωση οξείας ευαλωτότητας.
Στο πλαίσιο αυτό, καθίσταται κρίσιμη η ενσωμάτωση πρακτικών προσυμπτωματικού ελέγχου (screening) σε επίπεδο πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας, εκπαίδευσης και θεσμικών δομών (όπως τα σώματα ασφαλείας και τα καταστήματα κράτησης), με στόχο την έγκαιρη αναγνώριση ατόμων σε αυξημένο κίνδυνο. Η συστηματική αξιολόγηση παραγόντων όπως το ψυχοκοινωνικό στρες, η απώλεια, η χρήση ουσιών και η προϋπάρχουσα ψυχική επιβάρυνση μπορεί να συμβάλει καθοριστικά στην αποτροπή της μετάβασης από την ευαλωτότητα στην κρίση.
Η μετατόπιση του βάρους από την «αντίδραση» στην ενεργητική, στοχευμένη πρόληψη αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη μείωση των αυτοκτονιών προϋποθέτοντας διατομεακή συνεργασία, εκπαίδευση επαγγελματιών πρώτης γραμμής και θεσμική δέσμευση για τη συστηματική εφαρμογή προληπτικών πολιτικών.
Ανησυχητικά στοιχεία για την αυτοκτονικότητα παιδιών
Τα στοιχεία για την αυτοκτονικότητα και τη μη αυτοκτονική αυτοτραυματική συμπεριφορά παιδιών και εφήβων είναι αμείλικτα, σύμφωνα με τους ειδικούς.
Ειδικότερα, όπως αναφέρει η LifeLine International Network, η αυτοκτονία είναι η τρίτη αιτία θανάτου για άτομα ηλικίας 15 – 29 ετών.
Το 2025, «Το Χαμόγελο του Παιδιού», διαχειρίστηκε 764 περιστατικά αυτοκτονικότητας και μη αυτοκτονικής αυτοτραυματικής συμπεριφοράς. Σύμφωνα με τα στοιχεία του οργανισμού ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η υπερ-εκπροσώπηση των κοριτσιών και ιδιαίτερα των κοριτσιών 13-15 ετών, καθώς σε ζητήματα αυτοτραυματισμού και αυτοκτονικότητας αγγίζουν το 33,5%.
Συγκεκριμένα από το 2021 έως το 2025, παρατηρήθηκε αύξηση 31,6% στο σύνολο των περιστατικών αυτοκτονικότητας και μη αυτοκτονικής αυτοτραυματικής συμπεριφοράς παιδιών και εφήβων που διαχειρίστηκε «Το Χαμόγελο του Παιδιού».
Σημειώνεται ότι το χρονικό διάστημα 2021-2025:
τα θέματα ψυχικής υγείας για συμβουλευτική υποστήριξη αποτέλεσαν το 40,9% των συνολικών αιτημάτων για συμβουλευτική.
Το 26,4% των συμβουλευτικών για θέματα ψυχικής υγείας – περίπου 1 στις 4 – αφορούσαν σε ζητήματα αυτοκτονικότητας και μη αυτοκτονικής αυτοτραυματικής συμπεριφοράς.
Υποστηρίχθηκαν 2.648 παιδιά, έφηβοι και ενήλικες για ζητήματα αυτοκτονικότητας και μη αυτοκτονικής αυτοτραυματικής συμπεριφοράς.https://www.eleftherostypos.gr/
