Ο συγγραφέας Τελισόν Ορελιέν μένει εκτός των υποψηφιοτήτων του βραβείου Γκονκούρ λόγω καταγγελιών στα κοινωνικά δίκτυα ότι το μυθιστόρημά του «C’ était ça ou mourir» γράφτηκε με χρήση τεχνητής νοημοσύνης.
Η Ακαδημία Γκονκούρ στο Παρίσι, διοργανωτές του πιο διάσημου λογοτεχνικού βραβείου της Γαλλίας, ανακοίνωσαν ότι απέσυραν από τη μακρά λίστα υποψηφίων το μυθιστόρημα του καναδοαϊτινού συγγραφέα που είχε λάβει διθυραμβικές κριτικές. Στη δήλωση της Ακαδημίας αναφέρεται ότι η απόφασή της «οφείλεται στην επιθυμία να διαφυλάξει την ακεραιότητα του βραβείου Γκονκούρ και της ίδιας της Ακαδημίας, ο κεντρικός ρόλος της οποίας είναι η προώθηση και η τιμή της λογοτεχνίας που γράφουν γυναίκες και άνδρες».
Το μυθιστόρημα του Ορελιέν αφηγείται τη φυγή ενός καθηγητή ιστορίας και γεωγραφίας από την Αϊτή και τη διαδρομή του μέσα από δώδεκα χώρες ώσπου να βρει καταφύγιο στον Καναδά. Μετά την κυκλοφορία του στον Καναδά, το βιβλίο εκδόθηκε στη Γαλλία από τον εκδοτικό οίκο Grasset τον περασμένο Αύγουστο και έχει πουλήσει περίπου 35.000 αντίτυπα.
Ενώ τα δικαιώματα μετάφρασής του έχουν πωληθεί σε περισσότερες από 20 χώρες. Οι ισχυρισμοί ότι το βιβλίο γράφτηκε με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης εμφανίστηκαν στο Χ στις 21 Σεπτεμβρίου, την ίδια μέρα που το «C’ était ça ou mourir» κέρδισε το βραβείο Fnac για το καλύτερο μυθιστόρημα.
Η «Guardian» αναφέρει πως όλα ξεκίνησαν από μια ανώνυμη ανάρτηση στο Χ, η οποία υποστήριξε ότι το μυθιστόρημα είχε εξεταστεί από το λογισμικό ανίχνευσης Πάνγκραμ και είχε κριθεί «σχεδόν εξ ολοκλήρου ως προϊόν τεχνητής νοημοσύνης». Η ανάρτηση δημοσιεύτηκε στις 21 Σεπτεμβρίου, την ίδια ακριβώς ημέρα που το βιβλίο κέρδισε το βραβείο μυθιστορήματος Fnac.
Η αξιοπιστία του Πάνγκραμ αμφισβητήθηκε γρήγορα: άλλα εργαλεία ανίχνευσης, τα οποία δοκίμασαν γαλλικά Μέσα, κατέληξαν ότι το κείμενο είχε πολύ πιθανότατα γραφτεί από άνθρωπο. Ο 38χρονος συγγραφέας απέρριψε την κατηγορία, αποδίδοντάς τη σε ρατσιστικά κίνητρα.
Ο άνθρωπος πίσω από τον ανώνυμο λογαριασμό αποκαλύφθηκε λίγες μέρες αργότερα ότι αρθρογραφούσε στη γαλλική εφημερίδα «Le Figaro»: ο Σαμιουέλ Φιτουσί στα κείμενά του έχει υποστηρίξει ότι φοβάται πως η τεχνητή νοημοσύνη απειλεί να εξαφανίσει την ίδια την πράξη της ανάγνωσης και της γραφής.
Μέχρι την περασμένη Τετάρτη, ο πρόεδρος της Ακαδημίας Γκονκούρ, Φιλίπ Κλοντέλ, είχε συστήσει ψυχραιμία ώστε να μην εξαχθούν βιαστικά συμπεράσματα. Η στάση του άλλαξε, όμως, όταν προστέθηκε μια δεύτερη καταγγελία. Η εφημερίδα «Libération» δημοσίευσε ρεπορτάζ σύμφωνα με το οποίο ο Ορελιέν σε ένα παλαιότερο, επίσης βραβευμένο διήγημά του είχε αντιγράψει αποσπάσματα από τον πρόλογο του βιβλίου του γάλλου δημοσιογράφου Λουί Πάουελς «Η αυγή των μάγων» (1960).
Η αντίδραση του συγγραφέα
Στην ανακοίνωσή της, η Ακαδημία έλαβε υπόψη τις δύο καταγγελίες, την παλαιότερη λογοκλοπή και τις «συγκλίνουσες αναλύσεις αξιόπιστων ερευνητών και δημοσιογράφων, οι οποίες υποδεικνύουν ότι το βιβλίο είναι κατά πάσα πιθανότητα σε πολύ μεγάλο βαθμό προϊόν τεχνητής νοημοσύνης».
Ο αρχικός εκδοτικός οίκος του βιβλίου στον Καναδά – Éditions du Boréal – εμφανίστηκε επιφυλακτικός και σε δήλωσή του προς τη βρετανική εφημερίδα «Guardian» ανέφερε ότι δεν είναι σε θέση, στην παρούσα φάση, ούτε να επιβεβαιώσει ούτε να διαψεύσει τις κατηγορίες. Και παρά το ότι εξέφρασε ανησυχία για τις νεότερες καταγγελίες περί λογοκλοπής, υπενθύμισε ότι πίσω από το βιβλίο υπάρχει ένας πραγματικός άνθρωπος καταδικάζοντας τα μηνύματα μίσους.
Ο ίδιος ο Ορελιέν στη διάρκεια ομιλίας του την περασμένη εβδομάδα σε λογοτεχνικό φεστιβάλ στη Νότια Γαλλία ανέφερε ότι γίνεται προσπάθεια φίμωσής του και ανακοίνωσε ότι θα κάνει ένα βήμα πίσω μέχρι να ηρεμήσουν τα πνεύματα.
