Γυρίζουμε το χρόνο πίσω στην πρώτη εκλογική νίκη του ΠΑΣΟΚ – Τα ρεπορτάζ για το κλίμα στη χώρα και τις αντιδράσεις από νικητές και ηττημένους.
45 χρόνια συμπληρώθηκαν την Κυριακή από τις εκλογές της 18ης Οκτωβρίου 1981, όταν οι κάλπες ανέδειξαν πρώτο κόμμα το ΠΑΣΟΚ του Ανδρέα Παπανδρέου.
«Επιτέλους Αλλαγή» έγραφε το πρωτοσέλιδο των «ΝΕΩΝ» της επόμενης ημέρας (δείτε το ΕΔΩ:), κάτι που απηχούσε τη βούληση των πολιτών, οι οποίοι έβλεπαν στον ριζοσπαστικό αντιδυτικό λόγο του Κινήματος τη νέα τους σελίδα.
Η Ελλάδα του 1981 ήταν μια χώρα που πριν μόλις επτά χρόνια είχε υποδεχθεί πίσω τη Δημοκρατία της μετά την πτώση της χούντας, την τραγωδία της τουρκικής εισβολής στην Κύπρο και τη Μεταπολίτευση. Που μετά το τέλος του Εμφυλίου και με εξαίρεση τις κυβερνήσεις της Ένωσης Κέντρου τη δεκαετία του ’60 είχε κυβερνηθεί από συντηρητικά κόμματα.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Απέναντι σε όλα αυτά, το σύνθημα για «Αλλαγή» και το 48,07% του ΠΑΣΟΚ, το οποίο εξέλεξε 172 βουλευτές, ήταν η απάντηση τόσο των πολιτών όσο και της ίδιας της χώρας. Για πρώτη φορά εδώ και δεκαετίες η εξουσία άλλαζε χέρια ομαλά από τη μία παράταξη στην άλλη, αποδεικνύοντας ότι πλέον οι δημοκρατικοί θεσμοί της χώρας λειτουργούν όπως πρέπει.
«Στο παρελθόν η δημοκρατία, όποτε έγερνε προς τον λαό, ακυρωνόταν. Το 1981 δεν ακυρώθηκε. Αυτό είναι ίσως το πιο υποτιμημένο επίτευγμα εκείνης της μέρας. Η εξουσία παραδόθηκε ειρηνικά. Το κράτος υπάκουσε. Ο στρατός έμεινε στους στρατώνες, παρά τις κάποιες κινήσεις που υπήρχαν. Για πρώτη φορά μετά τον παγκόσμιο πόλεμο οι προοδευτικές δυνάμεις κυβέρνησαν, με δημοκρατική ηρεμία και συνέχεια. Η Μεταπολίτευση πέρασε το πιο κρίσιμο τεστ κάθε δημοκρατίας: την αλλαγή χεριών», γράφει σχετικά σε άρθρο του σήμερα στην εφημερίδα «Νεολόγος» ο Γιώργος Παπανδρέου.
«Είναι σημαντικό το γεγονός ότι το ΠΑΣΟΚ, αυξάνοντας την πλειοψηφία του σε 48% περίπου δεν περιόρισε απλώς τη ΝΔ στο 36%, αλλά ολόκληρη τη Δεξιά σε ένα πσοοστό 38%, δεδομένου ότι η Δεξιά, η οποία στς περασμένες εκλογές είχε συγκεντρώσει 41,88% (ΝΔ) και 6,84% (Εθνική Παράταξη), περιορίζεται στο 36% (ΝΔ) και 1% (Κόμμα Προοδευτικών)», έγραφαν στο πρωτοσέλιδο άρθρο τους τα «ΝΕΑ».
Ως προς τη σαρωτική επικράτηση του ΠΑΣΟΚ, το κύριο άρθρο της εφημερίδας με τίτλο «Ο Λαός επέβαλε Αλλαγή» δίνει την εξήγηση:
«Πώς δηλαδή το ΠΑΣΟΚ του 25% έφθασε τόσο ψηλά σε μια τετραετία; Παίρνοντας την εντολή που χαρίζει ο λαός σε εκείνους που ΠΕΙΣΤΙΚΑ υπόσχονται να μας βγάλουν από το τέλμα της κακοδιοίκησης, από τον κατήφορο τον οικονομικό και τον κοινωνικό. Με άλλα λόγια, σ’ αυτούς που δεν υπόσχονται “παροχές”, αλλά ξέρουν να φωτίζουν νέους δρόμους για τον τόπο».
«Όταν εμείς επιμέναμε στην ανάγκη ΜΕΓΑΛΗΣ εκλογικής πλειοψηφίας, αυτό είχαμε στο νου: Πιστεύαμε δηλαδή πως όσο ευρύτερο κοινοβουλευτικό βάθρο διαθέτει ένα κόμμα, τόσο οι αυξημένες ευθύνες του το βοηθάν να χιερισθεί τα εθνικά πράγματα με τρόπο τολμηρό και αποδοτικό και να περιβάλλεται με τη συνεχή έγκριση της πλειοψηφίας. ΤΕΤΟΙΑ εντολή έδωσε χθες ο λαός. ΤΟ ΠΑΣΟΚ θα τη βγάλει πέρα».
Ήδη από την επόμενη ημέρα έδιναν και έπαιρναν τα σενάρια για τη σύνθεση του πρώτου υπουργικού συμβουλίου του Ανδρέα Παπανδρέου. Εκτός του ότι ο Ανδρέας Παπανδρέου θα αναλάμβανε, σύμφωνα με τις πληροφορίες των «ΝΕΩΝ» και το υπουργείο Άμυνας, μεταξύ των ονομάτων διαβάζουμε προσωπικότητες που σημάδεψαν τη μετέπειτα πορεία της χώρας, όπως ο Μένιος Κουτσόγιωργας, ο Ευάγγελος Γιαννόπουλος, ο Γεράσιμος Αρσένης, ο Κώστας Σημίτης, η Μελίνα Μερκούρη, ο Άκης Τσοχατζόπουλος και ο Γιώργος Γεννηματάς.
Ράλλης: «Χάθηκαν τα πάντα»
Οι πρώτες αντιδράσεις αποτυπώνονται με λυρικό τρόπο. Όσον αφορά στον ηττημένο πρωθυπουργό Γεώργιο Ράλλη, διαβάζουμε πως το πρωί των εκλογών, αφού άσκησε το εκλογικό του δικαίωμα, «κατέβηκε στο γκολφ της Γλυφάδας, όπου έπαιξε επί μιάμιση περίπου ώρα μια παρτίδα γκολφ μόνος του χωρίς παρτεναίρ». Μετά τα πρώτα αποτελέσματα, ο Γεώργιος Ράλλης «έσπευσε να πει στη σύζυγό του και στο στενό περιβάλλον του ότι “χάθηκαν τα πάντα”». Εν συνεχεία τηλεφώνησε στον νικητή των εκλογών, τον οποίο συνεχάρη, προέβη σε μια σύντομη δήλωση από το Κέντρο Τύπου και αποσύρθηκε στις 10:30. «Έκτοτε δεν δέχθηκε να μιλήσει σε κανέναν στο τηλέφωνο και έδωσε εντολή να μην τον ενοχλήσει κανείς».
Παράλληλα, το πρωτοσέλιδο ρεπορτάζ κάνει λόγο και για «διεργασίες διάσπασης» στη ΝΔ, με «βαρύτατες ευθύνες» να αποδίδονται στον Γεώργιο Ράλλη «για την εκλογική καθίζηση της ΝΔ».
Όταν δάκρυσε ο Ανδρέας
Στην οικία του Ανδρέα Παπανδρέου το κλίμα αυτονόητα περιγράφεται πολύ διαφορετικά. Η νίκη, γράφει η εφημερίδα, άρχισε να διαγράφεται από «το πρώτο αποτέλεσμα που έφτασε από ένα χωριό της Καβάλας (…) ανέτειλε η μεγάλη νίκη του ΠΑΣΟΚ που σήμαινε και τη συντέλεια της Νέας Δημοκρατίας».
Το ρεπορτάζ συνεχίζει αποτυπώνοντας τις εικόνες που διαδραματίστηκαν στο Καστρί: «Ο Ανδρέας στο γραφείο του, ανάμεσα σε έμπιστους επιτελείς και φίλους, δεν μπόρεσε να συγκρατήσει τη συγκίνησή του. Από τα γεμάτα σιωπή μάτια του μόλις κύλησε ένα και μόνο δάκρυ. Αυτό ήταν. Ολόκληρο το Καστρί τρικύμιζε από τις ιαχές του ολοένα αυξανόμενου πλήθους».
«Χιλιάδες άνθρωποι, οδηγούμενοι από το αλάνθαστο, όπως αποδείχτηκε στη συνέχεια, αισθητήριό τους, πέρναγαν από το πρωί στο Καστρί, για να ενθαρρύνουν και να εμπνευστούν από τον σημερινό πια πρωθυπουργό κ. Α. Παπανδρέου. Μαζί τους είχαν λουλούδια, δώρα και διάφορα ενθύμια που ήθελαν να προσφέρουν στον κ. Παπανδρέου. Πετούσαν στο σπίτι λουλούδια, κορνάριζαν συνεχώς, φώναζαν συνθήματα, γιόρταζαν και έδειχναν ευτυχισμένοι».
Στη σελίδα 5 της εφημερίδας μαθαίνουμε δε ότι το ΠΑΣΟΚ πήρε το υψηλότερο ποσοστό του στον νομό Ηρακλείου (64,83%), όπου η ΝΔ πήρε το χαμηλότερό της (18,85%). Αντίστοιχα η ΝΔ απέσπασε το υψηλότερο ποσοστό της στον νομό Λακωνίας (54,64%), όπου το ΠΑΣΟΚ πήρε το χαμηλότερό του ποσοστό (34,04%).
