Οι αλλεπάλληλες αναβολές του απόπλου του Abeille Marengo εξελίσσονται σε ελληνοτουρκικό διπλωματικό πόκερ. Η γαλλική φόρμουλα, οι επιφυλάξεις της Αθήνας και το παιχνίδι της Άγκυρας
Επιφυλάξεις ως προς την αποτελεσματικότητα της φόρμουλας, την οποία έχει καταθέσει το Παρίσι στην Άγκυρα προκειμένου να επανεκκινήσουν απρόσκοπτα οι έρευνες για την πόντιση του καλωδίου Ελλάδας- Κύπρου, καταγράφονται στην Αθήνα. Σύμφωνα με διασταυρωμένες πληροφορίες και παρά το γεγονός ότι τα τελευταία 24ωρα η Τουρκία τηρεί χαμηλούς τόνους,
στο Υπουργείο Εξωτερικών κυριαρχεί η εκτίμηση ότι η υπόθεση εξελίσσεται μεν θετικά, υποκρύπτει όμως περιπλοκές, γεγονός που αντικατοπτρίζεται στις αλλεπάλληλες αναβολές του απόπλου του Abeille Marengo.
Στην κυβέρνηση, αφενός επαναλαμβάνουν το μείζον, ότι δηλαδή άδεια εκτέλεσης των ερευνών έχει ζητηθεί και εκδοθεί μόνο από τις ελληνικές αρχές, αφετέρου ξεκαθαρίζουν ότι η επιλογή της ενημέρωσης μέσω ρηματικής διακοίνωσης από τη Γαλλία προς την Τουρκία- όπως είχε καταγραφεί
στο «Βήμα της Κυριακής» ως «γραπτή ενημέρωση» μέσω των υφιστάμενων διπλωματικών διαύλων- αποτελεί μονόδρομο. Ανώτερες πηγές, μάλιστα, χαρακτηρίζουν εν λόγω φόρμουλα ως «άριστη» για τα ελληνικά συμφέροντα. Πρέπει, βεβαίως, να σημειωθεί ότι στην εν λόγω περίπτωση, ως ενημέρωση λειτουργεί η ίδια η navtex.
«Η ρηματική διακοίνωση από τη Γαλλία, είναι ο ηπιότερος τρόπος μεταφοράς ενός μηνύματος από κράτος σε κράτος. Δε συνεπάγεται αναγνώριση θαλάσσιας δικαιοδοσίας ή δικαιωμάτων τρίτων κρατών. Είναι καθαρά για λόγους ασφάλειας της ναυσιπλοΐας και δεν παράγει κανένα αποτέλεσμα,
ούτε αναγνωρίζει το οποιοδήποτε δικαίωμα», επεσήμανε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, αναδεικνύοντας το βασικό επιχείρημα της κυβέρνησης, χωρίς πάντως να διευκρινίζεται το καίριο: τι ακριβώς περιλαμβάνεται στο κείμενο της γαλλικής ρηματικής διακοίνωσης.
Παρά το γεγονός ότι τέτοια διαδικασία ενημέρωσης τρίτων κρατών ως προς την πόντιση καλωδίων δεν προβλέπεται στο Διεθνές Δίκαιο- άρα ευθέως δεν παράγονται έννομα αποτελέσματα- δεν είναι λίγοι αυτοί που εκτιμούν ότι καθώς πρόκειται για επίσημο διπλωματικό έγγραφο κράτους προς
κράτος, τότε εμμέσως πλην σαφώς αφήνονται περιθώρια στην Τουρκία να επικαλεστεί στο παρόν ή το μέλλον κυριαρχικά δικαιώματα ή και αρμοδιότητες, ειδικά στις περιοχές απ’ όπου θα διέλθει η ηλεκτρική διασύνδεση.
Χωρίς γνώση του περιεχομένου της διακοίνωσης η Ελλάδα
Εξ ου και είναι σημαντικό να γνωστοποιηθεί αν για παράδειγμα στο έγγραφο περιλαμβάνονται οι συντεταγμένες της πορείας του πλοίου ή άλλες διατυπώσεις, οι οποίες θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν κατά το δοκούν από την Άγκυρα. Επισήμως, η Αθήνα δηλώνει ότι δε γνωρίζει το
περιεχόμενο της γαλλικής διακοίνωσης, είναι όμως φανερό ότι οι διεργασίες, οι οποίες βρίσκονται σε εξέλιξη τις τελευταίες εβδομάδες έχουν τεθεί στο μικροσκόπιο και των τριών κυβερνήσεων. «Κάθε ενέργεια τελεί υπό τον πλήρη προγραμματισμό όλων των εμπλεκόμενων μερών, σύμφωνα με όσα προβλέπονται από το Διεθνές Δίκαιο», ήταν η χαρακτηριστική αποστροφή του κ. Μαρινάκη.
Ο «πόλεμος» navtex- αντιnavtex
Αυτό που γίνεται αντιληπτό είναι ότι το σκληρό διπλωματικό πόκερ βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη και δεν αποκλείεται να προκύψει έτερη ρηματική διακοίνωση με νέες διατυπώσεις, σε περίπτωση που η Άγκυρα συνεχίσει να ζητά ισχυρότερες εγγυήσεις προκειμένου να συναινέσει στην επανέναρξη
των ερευνών, δεσμευόμενη έναντι του Παρισιού ότι δεν πρόκειται να παρεμποδίσει το γαλλικό πλοίο. Αυτό που επίσης θα πρέπει να αναμένεται είναι και η έκδοση navtex από τις τουρκικές αρχές- όπως συνέβη στην περίπτωση του έργου EMC- η οποία φυσικά θα ακυρωθεί πάραυτα από την Αθήνα, στη γνωστή λογική του «πολέμου» navtex- αντιnavtex, μέρος του οποίου εξελίχθηκε την περασμένη Παρασκευή, λειτουργώντας και ως
ευκαιρία για την Τουρκία να επαναλάβει τις αναθεωρητικές θέσεις της περί υφαλοκρηπίδας και αρμοδιοτήτων στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η προσδοκία της Αθήνας
Τελικός στόχος της Αθήνας παραμένει η απρόσκοπτη ολοκλήρωση του έργου, έπειτα από περίπου δυόμισι χρόνια δυστοκίας και δυσχερειών, με αποκορύφωμα τη διακοπή των ερευνών στα ανοικτά της Κάσου τον Ιούλιο του 2024. Περιθώρια νέου «ναυαγίου», το οποίο θα σηματοδοτούνταν από
την εγκατάλειψη του εγχειρήματος, είναι προφανές ότι δεν υπάρχουν, εξ ου και η κυβέρνηση έχει υιοθετήσει τη λογική μιας συνεννόησης με την Τουρκία σε πολιτικό επίπεδο, όχι όμως απευθείας αλλά μέσω Παρισίων.
Η θέση της κυβέρνησης
Βεβαίως, υψηλόβαθμα κυβερνητικά στελέχη επισημαίνουν ότι αν κανείς αναζητεί σε αυτή τη συνεννόηση τον «ηττημένο», τότε θα πρέπει να κοιτάξει στην άλλη πλευρά του Αιγαίου, καθώς ήταν η Τουρκία αυτή που ξεκίνησε από τη θέση ότι «χωρίς άδεια το έργο δεν θα γίνει». «Πλέον, η
θέση αυτή δεν υπάρχει», λένε στην Αθήνα, εξακολουθώντας να υποβαθμίζουν την αποστροφή του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών Χακάν Φιντάν «όλα καλά», αποδίδοντας την στις ανάγκες της κυβέρνησης Ερντογάν. Επιπλέον όσα, ελάχιστα, είπε ο κ. Φιντάν έμοιαζαν περισσότερο με λόγια αβροφροσύνης της στιγμής, τα οποία ενδεχομένως να εξέπεμπαν θετικό μήνυμα, όχι όμως ουσιαστικό στίγμα προθέσεων.
Τα περί Αμερικανικής παρέμβασης
Την ίδια ώρα, η κυβέρνηση διέψευσε τα σενάρια αμερικανικής παρέμβασης, τα οποία είδαν ξαφνικά το πρωί της Δευτέρας το φως της δημοσιότητας. Τέτοια παρέμβαση, άλλωστε, για να πραγματοποιηθεί θα έπρεπε να έχει ζητηθεί από την Αθήνα, η οποία είναι αυτή που επιχειρεί να φέρει την
Άγκυρα στην πλευρά της νομιμότητας. Τόσο ο κ. Μαρινάκης, όσο και έτερα υψηλόβαθμα στελέχη της κυβέρνησης, τα οποία ερωτήθηκαν σχετικώς, απάντησαν αρνητικά, ενώ ενημερωμένη διπλωματική πηγή παρέπεμπε στις άριστες ελληνοαμερικανικές σχέσεις και κυρίως στα όσα είπε στην Αθήνα
πριν από περίπου ένα μήνα ο επικεφαλής του Στέιτ Ντιπάρτμεντ Μάρκο Ρούμπιο, ο οποίος εξέφρασε τη στήριξη της Ουάσινγκτον, εν γένει, στα ενεργειακά εγχειρήματα που στοχεύουν στην απεξάρτηση της Ευρώπης από τη ρωσική ενέργεια.
Πάντως, είναι φανερό ότι τόσο στην Τουρκία όσο και στην Ελλάδα επιχειρείται να επιτευχθεί η καλύτερη δυνατή επικοινωνιακή διαχείριση της κατάστασης, με το ίδιο το εγχείρημα να έχει λάβει, ενδεχομένως κατά τρόπο υπερβολικό, ζωτικό χαρακτήρα και για τις δύο κυβερνήσεις. Η
κυβέρνηση Μητσοτάκη βάλλεται πανταχόθεν, με την αντιπολίτευση να κάνει λόγο για έναν επώδυνο συμβιβασμό, καθώς σε καμία περίπτωση δεν ήταν απαραίτητη η γραπτή ενημέρωση της Άγκυρας, πολλώ δε μάλλον μέσω ρηματικής διακοίνωσης. Πρέπει, βεβαίως, να σημειωθεί ότι διαφορετικός τρόπος επίσημης, γραπτής διακρατικής ενημέρωσης δεν υπάρχει.
Η εκτίμηση της κυβέρνησης για τις τουρκικές επιδιώξεις
Απ’ την άλλη πλευρά, η Τουρκία διαφαίνεται ότι έχει αναγάγει σε μείζον ζήτημα το εγχείρημα της ηλεκτρικής διασύνδεσης, φέρνοντας ουσιαστικά απέναντί της τόσο τη Γαλλία, όσο και την Ευρωπαϊκή Ένωση, οι οποίες εκτός των άλλων έχουν επενδύσει- η γαλλική Meridiam μάλιστα
πλειοψηφικά- στον GSI. Εξ ου και στην Αθήνα κυριαρχεί η άποψη ότι ναι μεν η Άγκυρα θα επιδιώξει, ως συνήθως, να κερδίσει όσο περισσότερα μπορεί, αλλά στο τέλος της ημέρας δεν θα οδηγήσει τα πράγματα στο όριο μιας αντιπαράθεσης επί του πεδίου. Το δυσμενές για την Αθήνα είναι ότι θα πρέπει να ακολουθήσει την Άγκυρα σε όποιο γήπεδο θελήσει τελικά η ίδια να παίξει.
