Αλέξης Καλοκαιρινός: «Η έκθεση εκτός από ένα σημαντικό καλλιτεχνικό γεγονός, είναι και μια σημαντική ενίσχυση της συλλογικής μας μνήμης»
Εγκαίνια την Τρίτη 12/5 στις 19:00
Στην αίθουσα «Ελευθέριος Βενιζέλος» της Λότζια πραγματοποιήθηκε η συνέντευξη Τύπου για την πρώτη αναδρομική έκθεση «Θωμάς Φανουράκης. 5 δεκαετίες ζωγραφικής» που διοργανώνει ο Δήμος Ηρακλείου, η Αντιδημαρχία Πολιτισμού και η Δημοτική Πινακοθήκη Ηρακλείου και η οποία θα ανοίξει τις πύλες της την Τρίτη 12/5 στις 19:00 στη Βασιλική του Αγίου Μάρκου.
Ο Δήμαρχος Ηρακλείου Αλέξης Καλοκαιρινός, η Αντιδήμαρχος Πολιτισμού Ρένα Παπαδάκη – Σκαλίδη και η επιμελήτρια της έκθεσης Ιστορικός Τέχνης Ντενίζ-Χλόη Αλεβίζου παρουσίασαν λεπτομέρειες και στοιχεία της έκθεσης που διατρέχει πέντε δεκαετίες της ζωγραφικής δραστηριότητας του Θωμά Φανουράκη μέσα από την παρουσίαση 125 ζωγραφικών του έργων από το 1940 όταν επιστρέφει στο Ηράκλειο μετά τις σπουδές του στην Σχολή Καλών Τεχνών των Αθηνών, ως το 1984, όταν εγκαταλείποντας τη ζωγραφική, έκλεισε οριστικά το εργαστήριό του στου Μπεντεβή.
Ο Αλέξης Καλοκαιρινός χαρακτήρισε ως μια καλή και σημαντική στιγμή για την πόλη αυτή την έκθεση, μίλησε για την διακριτή σύνθετη ταυτότητα της ζωγραφικής του Θωμά Φανουράκη και ανέφερε ότι η αναγνώριση την οποία γνώρισε ο ζωγράφος, ήταν μικρότερη από εκείνη που άξιζε: «Είναι μια καλή, σημαντική στιγμή για την πόλη μας, καθώς ο Θωμάς Φανουράκης είναι ένας σημαντικός νεοέλληνας ζωγράφος.
Με την αποτίμηση που μπορεί να γίνει σήμερα ο Θωμάς Φανουράκης είναι ένας πολύ σημαντικός νεοέλληνας ζωγράφος. Η αναγνώριση την οποία είχε είναι μικρότερη από αυτή την οποία άξιζε μέσα στη γενικότερη αποτίμηση της νεοελληνικής ζωγραφικής του 20ου αιώνα.
Αυτό δεν είναι τελείως άσχετο με μια προσωπική επιλογή που έκανε. Ήταν ένας άνθρωπος των προσωπικών επιλογών τις οποίες αναλάμβανε. Επέλεξε να μείνει στο Ηράκλειο και δεν ήταν ο άνθρωπος ο οποίος θα επένδυε στην αυτοδιαφήμιση. Περιπλανήθηκε μέσα στη ζωγραφική αλλά θεωρώ ότι η σύνθετη ταυτότητα της ζωγραφικής του είναι απολύτως διακριτή».
Ανακαλώντας προσωπικές μνήμες, ο Δήμαρχος Ηρακλείου αναφέρθηκε στην ιδιοσυγκρασία του ζωγράφου: «Τον θυμάμαι στο εργαστήρι του, αρχές της δεκαετίας του ‘ 70, στο Μπεντεβή, ένα μικρό σπίτι με μια μικρή αυλή και ωφελήθηκα πάρα πολύ από τις συζητήσεις μαζί του. Τον θυμάμαι και σε άλλες περιστάσεις,
μαζί με τον Οδυσσέα Ελύτη σε μια συνάντηση που είχε προκαλέσει ο Ανδρέας Καλοκαιρινός και θυμάμαι πώς ο Θωμάς Φανουράκης στεκόταν σε κάθε συζήτηση όχι μόνο για την ζωγραφική, αλλά και τη λογοτεχνία και την ποίηση. Ήταν ένας πολύ συγκροτημένος άνθρωπος και πολύ αυτοσυνειδητός καλλιτέχνης. Ιδιαίτερα η τελευταία φάση,
ίσως η προτελευταία φάση της ζωγραφικής του, αυτό που εγώ το γνώρισα από το στόμα του να το λέει οικοδομικά υλικά, είναι και ενδιαφέρον όπως και συνολικά το έργο του, για τη μνήμη της πόλης. Είναι, όπως μου το αφηγήθηκε ο ίδιος, η εικόνα με φόντο τη θάλασσα από το εργαστήρι η οποία σιγά σιγά περιορίζεται όπως χτίζεται η πόλη. Και αυτό μας προσθέτει ένα σημείο μνήμης».
Όπως τόνισε ο Αλέξης Καλοκαιρινός, η αναδρομική έκθεση για τον έργο του Θωμά Φανουράκη αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα της προσπάθειας του Δήμου Ηρακλείου για καλλιτεχνικές διοργανώσεις υψηλών προδιαγραφών: «Οι εκθέσεις αυτές είναι εκθέσεις πολύ υψηλών προδιαγραφών που οφείλει να έχει ένας πολύ μεγάλος Δήμος της χώρας.
Οι προδιαγραφές μας και στην έκθεση και στον κατάλογο της, είναι οι προδιαγραφές της Εθνικής Πινακοθήκης και τις οποίες θα συναντήσουμε στο πιο υψηλό επίπεδο στην Ελλάδα. Η έκθεση αυτή είναι ένα χαρακτηριστικό δείγμα της προσπάθειας να στέκεται ο Δήμος στο επίπεδο στο οποίο οφείλει να βρίσκεται. Πιστεύω ότι οι Ηρακλειώτες θα απολαύσουν αυτή την έκθεση».
Ο Δήμαρχος Ηρακλείου εξέφρασε τις ευχαριστίες του προς όλους όσοι συμμετείχαν στην έκθεση: «Η έκθεση γίνεται στη βάση δωρεάς από το Θωμά Φανουράκη ενός πυρήνα έργων προς το Δήμο Ηρακλείου και θέλω εδώ να μνημονεύσω τη σύντροφο του Τσέλη Ντουράν η οποία φρόντισε για την εκτέλεση αυτής της βούλησης της δωρεάς. Γύρω από τον πυρήνα συγκεντρώθηκαν 125 έργα που είναι πολλά και θα έχουμε πολύ αντιπροσωπευτική εικόνα όλης της ζωγραφικής διαδρομής του Θωμά Φανουράκη. Θέλω να ευχαριστήσω τους δανειστές που είναι πάρα πολλοί, ιδρύματα και ιδιώτες.
Έργα του Φανουράκη υπάρχουν διάσπαρτα και σε σπίτια του Ηρακλείου. Έτσι αυτό θα δώσει και μια ευκαιρία να θυμηθούν οι Ηρακλειώτες περιστάσεις των περασμένων ετών. Πιστεύω ότι συνολικά εκτός από ένα σημαντικό καλλιτεχνικό γεγονός, αυτή η έκθεση είναι και μια σημαντική ενίσχυση της συλλογικής μας μνήμης.
Ευχαριστώ θερμά την Αντιδήμαρχο Πολιτισμού Ρένα Παπαδάκη-Σκαλίδη η οποία είχε τη συνολική φροντίδα, την επιμελήτρια της έκθεσης Ντενίζ Αλεβίζου και συνεργάτιδα με πολύ συγκεκριμένη καταγραφή σε πλήθος εκθέσεων. Επίσης όλους τους συντελεστές, τον Κώστα Περράκη, την Μαριάννα Γιαλύτη που έχει την ευθύνη της Δημοτικής Πινακοθήκης, την Κωνσταντίνα Χατζάκη, τον Μύρωνα Καραντινό, και τον Νίκο Τσαγκαράκη».
Η Αντιδήμαρχος Πολιτισμού Ρένα Παπαδάκη – Σκαλίδη εξέφρασε τη χαρά της Αντιδημαρχίας και της Δημοτικής Πινακοθήκης για τη διοργάνωση της μεγάλης αναδρομικής έκθεσης, αναφέρθηκε στην ξεχωριστή σημασία που έχει για το Ηράκλειο και τους δημότες του και αναφέρθηκε στο σύνθετο χαρακτήρα του εγχειρήματος:
«Στην έκθεση συναντιόνται για πρώτη φορά έργα του από το 1940 μέχρι το 1984, με τα έργα της δωρεάς του Θωμά Φανουράκη προς το Δήμο Ηρακλείου και τη Δημοτική Πινακοθήκη. Με τον τρόπο αυτό τιμούμε αυτή τη σημαντική πολιτιστική παρακαταθήκη. Αυτή η προσπάθεια υπήρξε σύνθετη και πάρα πολύ απαιτητική.
Έργα διάσπαρτα επί δεκαετίες σε μουσεία, σε δημόσιες και ιδιωτικές συλλογές, επανενώνονται εδώ και επιτρέπουν μια συνολική κατανόηση του έργου του Φανουράκη. Βοήθησαν πάρα πολλοί άνθρωποι στην πραγματοποίηση της έκθεσης και τους ευχαριστούμε. Mεταξύ αυτών η οικογένεια του Θωμά Φανουράκη και ιδιαίτερα ο Κώστας Φανουράκης αλλά και άλλα μέλη καθώς και οι συλλέκτες που στήριξαν με ενθουσιασμό την πρωτοβουλία του
Δήμου Ηρακλείου. Επίσης, θέλω να ευχαριστήσω τον Κωνσταντίνο Περράκη ο οποίος είχε την ευθύνη της μελέτης του αρχιτεκτονικού σχεδιασμού και του φωτισμού αλλά και του αισθητικού αποτελέσματος του καταλόγου της έκθεσης, τον Κώστα Μπουρναζάκη που δημιούργησε ένα βίντεο
αφιερωμένο στην τέχνη του βιβλίου, ένα άλλο κομμάτι της δραστηριότητας του Θωμά Φανουράκη. Την Ντενίζ Αλεβίζου που έχει βοηθήσει πάρα πολύ ώστε η έκθεση του Φανουράκη να μην λειτουργεί ως ανάμνηση, αλλά ως ζωντανή εικαστική παρουσία στο Ηράκλειο.
Κυρίως ευχαριστώ την Μαριάννα Γιαλύτη, την υπεύθυνη της Δημοτικής Πινακοθήκης που επί μήνες εργάζεται για την έκθεση, την Προϊσταμένη της Βικελαίας Δημοτικής Βιβλιοθήκης Στεφανία Τερζάκη, τον Μύρωνα Καραντινό, τον Νίκο Τσαγκαράκη, τη Βερόνικα Αλατσατιανού, την Εύη Μαρτιμιανάκη καθώς και την Κωνσταντίνα Χατζάκη στο επικοινωνιακό υλικό».
Η επιμελήτρια της έκθεσης Ιστορικός Τέχνης Ντενίζ-Χλόη Αλεβίζου εξέφρασε τις ευχαριστίες της για την τιμητική ανάθεση ενός σπουδαίου έργου μιλώντας για τον ζωγράφο και τη διαδρομή του: «Ήθελα να ευχαριστήσω για την τιμητική ανάθεση ενός τόσο σπουδαίου έργου για τί ο Θωμάς Φανουράκης είναι μια προσωπικότητα που αγαπάει όλο το Ηράκλειο. Αυτό είχα την ευκαιρία να το ζήσω.
Μπήκα σε σπίτια που αγκάλιασαν με αγάπη για το σκοπό της έκθεσης. Ήταν συγκινητική και η αποδοχή της πρότασης παρόλο που είναι δύσκολο να δώσει κανείς ένα έργο από το σαλόνι του για 4 μήνες. Ο Θωμάς μιλούσε πολύ για το έργο του, έθετε τα ζητήματα που είχε με τη ζωγραφική και την πορεία και θέση του στη Νεοελληνική Τέχνη.
Αμέσως με την επιστροφή του από την Καλών Τεχνών τη δεκαετία του ’40 αντιμετωπίζει πολλές δυσκολίες. Δεν βρίσκει λάδια και καμβάδες και αρχίζει με τις υδατογραφίες. Μέχρι το 52 που τον προσλαμβάνουν στο Αρχαιολογικό Μουσείο οι δυσκολίες είναι πολλές.
Όλα αυτά πρέπει κανείς να τα αναλογιστεί όταν δει το έργο. Όταν θα δούμε τους πειραματισμούς της δεκαετίας του 50 και του 60 και τους πειραματισμούς της καλλιτεχνικής ταυτότητας, θα πρέπει να τα εντάξουμε σε ένα μεγάλο σύνολο πραγμάτων και ιστορικού ενδιαφέροντος και της τέχνης. Οδηγείται σταδιακά σε αυτό που ο ίδιος αποκαλεί «επιστροφή στο αντικείμενο» τη δεκαετία του 70 που αρχίσει και διαμορφώνεται η πρόταση του και,
οδηγείται σταδιακά στα τελευταία έργα του το 1984 και εκεί πια αποτυπώνεται η τελική ζωγραφική του πρόταση. Η έκθεση έχει καθαρή δομή. Έχει επίσης ένα δωμάτιο για να φιλοξενήσει τα σχέδια και τις υδατογραφίες, που είναι μικρότερα έργα. Είναι μια πλήρης έκθεση που μας δίνει όλη τη διαδρομή και κυρίως παρακολουθεί την περιπέτεια ενός ζωγράφου στο Ηράκλειο και μιας προσωπικότητας που μας διδάσκει πολλά μέσα από το ζωγραφικό έργο».
Video μπορείτε να πάρετε από εδώ: https://www.youtube.com/watch?v=8d4G-2k4SFM
Για την έκθεση «Θωμάς Φανουράκης. 5 δεκαετίες ζωγραφικής»
Διαρθρωμένη σε πέντε κύριες ενότητες η έκθεση παρακολουθεί το έργο του ζωγράφου, από τα πρώτα βήματά του στην ακουαρέλα κατά την δύσκολη περίοδο της Κατοχής, στους έντονους πειραματισμούς του των δεκαετιών 1950 και 1960, όταν αναζητά όπως πολλοί ομότεχνοί του της ίδιας γενιάς νέους δρόμους, για να φτάσει σταδιακά στα ευρήματα που θα συνθέσουν την ζωγραφική του πρόταση στις δεκαετίες του 1970 και 1980.
Η συνεργασία της Βικελαίας Δημοτικής Βιβλιοθήκης με τη Δημοτική Πινακοθήκη Ηρακλείου μαζί με τη συμμετοχή της Εταιρίας Κρητικών Ιστορικών Μελετών και του Ιστορικού Μουσείου Κρήτης επέτρεψαν να συμπεριληφθεί στην έκθεση το σημαντικό αφιέρωμα «Ο Θωμάς Φανουράκης & η τέχνη του Βιβλίου».
Η βίντεο-προβολή θα φιλοξενείται στη Βασιλική του Αγίου Μάρκου σε ειδικά διαμορφωμένο χώρο κατά τη διάρκεια της έκθεσης. Έργο κοινής επιμέλειας της Ντενίζ-Χλόης Αλεβίζου με τον Κώστα Μπουρναζάκη, φωτίζει την λιγότερο προβεβλημένη πτυχή της δραστηριότητας του Θωμά Φανουράκη, στην καλλιτεχνική επιμέλεια και την εικονογράφηση βιβλίων.
Ο συνοδευτικός δίγλωσσος κατάλογος, με επεξηγηματικά κείμενα και φωτογραφίες όλων των έργων που φιλοξενούνται στην έκθεση, θα προσφερθεί από τον Δήμο Ηρακλείου, την Αντιδημαρχία Πολιτισμού και την Δημοτική Πινακοθήκη Ηρακλείου στους ιδιώτες, τα μουσεία και τους φορείς που δάνεισαν τα έργα τους στην έκθεση. Θα διατίθεται για το ευρύ κοινό κατά τη διάρκεια και μετά το πέρας της έκθεσης, στο βιβλιοπωλείο της Βικελαίας Δημοτικής Βιβλιοθήκης. Πρόκειται για μία πολυτελή έκδοση, η οποία περιέχει πλήρη τεκμηρίωση της έκθεσης με πρώτη δημοσίευση αρκετών άγνωστων ως σήμερα έργων του σημαντικού καλλιτέχνη.
Τα έργα της Δωρεάς του καλλιτέχνη στον Δήμο Ηρακλείου μπορείτε να τα δείτε μέσα από την ιστοσελίδα της Δημοτικής Πινακοθήκης, στον παρακάτω σύνδεσμο: https://heraklionartgallery.gr/artist/fanourakis-thomas/
«Θωμάς Φανουράκης. 5 δεκαετίες ζωγραφικής»
Αναδρομική έκθεση ζωγραφικής
12 Μαΐου 2026 – 12 Σεπτεμβρίου 2026
Βασιλική Αγ. Μάρκου, Ηράκλειο
Διοργάνωση:
Δήμος Ηρακλείου, Αντιδημαρχία Πολιτισμού – Δημοτική Πινακοθήκη Ηρακλείου
Δήμαρχος Ηρακλείου: Αλέξης Καλοκαιρινός
Αντιδήμαρχος Πολιτισμού: Ρένα Παπαδάκη – Σκαλίδη
Οργάνωση παραγωγής και Συντονισμός έργου για τον Δήμο Ηρακλείου:
Μαριάννα Γιαλύτη, Υπεύθυνη Δημοτικής Πινακοθήκης Ηρακλείου
Οργανωτική Υποστήριξη: Νίκος Τσαγκαράκης
Συντελεστές Έκθεσης
• Επιμέλεια: Ντενίζ-Χλόη Αλεβίζου
• Αρχιτεκτονικός Σχεδιασμός – Μελέτη Φωτισμού: Κωνσταντίνος Περάκης
• Μετάφραση: Δημήτρης Βυτινιώτης
• Γραφιστικός σχεδιασμός: Κωνσταντίνος Περάκης
• Εκτυπώσεις: Κύβος, ψηφιακές εκτυπώσεις
• Μεταφορά έργων: ALFA Διαλεκτάκης
• Κατασκευές – Εγκατάσταση: Heraklion Inn
• Ασφάλιση έργων: Karavias Underwriting Agency
• Φωτογράφιση – Βίντεο: Fotomaris
Συντελεστές Έκδοσης
• Επιμέλεια – Κείμενα: Ντενίζ-Χλόη Αλεβίζου
• Μετάφραση κειμένων, φιλολογική επιμέλεια: Δημήτρης Βυτινιώτης
• Φωτογραφίες έργων: Fotomaris Photography, Βασίλης Ταγκούδης, Κώστας Μπουρναζάκης, Αρχεία «Δωρεά Τσέλη Ντουράν» και «Κρήτες Καλλιτέχνες-Ηρακλειώτες Ζωγράφοι», Τμήμα Αρχείων, Βικελαία Δημοτική Βιβλιοθήκη
• Καλλιτεχνικός Σχεδιασμός: Κωνσταντίνος Περάκης
• Επιμέλεια Παραγωγής: ΚΥΒΟΣ Ψηφιακές εκτυπώσεις – Γραφικές τέχνες
• Εκτύπωση: ΚΥΒΟΣ Ψηφιακές εκτυπώσεις – Γραφικές τέχνες
Επικοινωνία & Προβολή: Κωνσταντίνα Χατζάκη, Γραφείο Τύπου Δήμου Ηρακλείου
Διοικητική υποστήριξη: Διεύθυνση Πολιτισμού, Τμήμα Πολιτισμού Δήμου Ηρακλείου
Περισσότερες πληροφορίες για την έκθεση στην επίσημη σελίδα και τα κοινωνικά δίκτυα της Δημοτικής Πινακοθήκης Ηρακλείου:
Official Website: https://heraklionartgallery.gr/
Facebook – https://www.facebook.com/HeraklionArtGallery.gr
Instagram – https://www.instagram.com/heraklion_art_gallery/
Twitter – https://twitter.com/He_Art_Gallery
Facebook: https://www.facebook.com/BasilicaofSt.Mark.gr
Instagram – https://www.instagram.com/basilica_of_st_mark.gr
