Στο ράφι ενός καταστήματος, ο καταναλωτής βλέπει έναν καρπό. Πίσω του, όμως, βρίσκονται χρόνια φροντίδας, νερό, εργασία και μια σειρά αποφάσεων που καθορίζουν την ποιότητά του. Για τον παραγωγό της Κρήτης, το κρίσιμο ερώτημα είναι πώς όλη αυτή η προσπάθεια θα αναγνωριστεί στην αγορά και θα αποδώσει ένα καλύτερο, σταθερότερο εισόδημα.
Αυτό είναι και το ερώτημα που ανοίγει η ολοκλήρωση του έργου «Δράσεις Έρευνας, Στήριξης και Προώθησης της Καλλιέργειας του Avocado στην Κρήτη». Με κύριο του έργου την Περιφέρεια Κρήτης και τη συνεργασία του Πολυτεχνείου Κρήτης, του ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ, της ΔΑΑΚ και της ΠΑΝΕΤΑΙΚ, δημιουργήθηκε γνώση για κρίσιμα στάδια της παραγωγής.
Η εκπαίδευση, το φυτικό υλικό, ο κατάλληλος χρόνος συγκομιδής, ο χαρακτηρισμός του καρπού και η μετασυλλεκτική διαχείριση συνθέτουν μια βάση πάνω στην οποία μπορούμε να σχεδιάσουμε τη συνέχεια.
Η ποιότητα χρειάζεται συνέχεια μέχρι το πιάτο.
Η ποιότητα διαμορφώνεται ήδη από το φυτώριο και τον οπωρώνα. Επηρεάζεται από την καλλιεργητική φροντίδα, τη συγκομιδή, τη συντήρηση και τη διακίνηση. Ο καταναλωτής, ωστόσο, την κρίνει όταν ανοίξει τον καρπό και τον δοκιμάσει. Αν η εμπειρία τον απογοητεύσει, η καλή εικόνα στη συσκευασία δύσκολα θα τον πείσει να αγοράσει ξανά.
Γι’ αυτό, η γνώση που παράγεται μέσα από την έρευνα χρειάζεται να μεταφραστεί σε πρακτικές που εφαρμόζονται με συνέπεια. Ο χρόνος συγκομιδής, για παράδειγμα, συνδέεται με την ποιότητα που τελικά παραδίδουμε.
Αντίστοιχα, ο βαθμός ωρίμανσης και οι συνθήκες συντήρησης πρέπει να ανταποκρίνονται στις ανάγκες του καταστήματος και του καταναλωτή. Χρειάζεται συνεννόηση σε ολόκληρη τη διαδρομή του προϊόντος.
Για να δούμε πώς μπορεί να οργανωθεί αυτή η προσπάθεια, αξίζει να εξετάσουμε τρεις διεθνείς εμπειρίες. Το Περού, η Κολομβία και η Νέα Ζηλανδία φωτίζουν διαφορετικές πλευρές του ίδιου ζητήματος: πώς ένα αγροτικό προϊόν αποκτά θέση στην αγορά και λόγους για να το επιλέξει ξανά ο καταναλωτής.
Τι μπορούμε να μάθουμε από τρεις χώρες:
• Περού και υποστήριξη της πώλησης
Το Περού δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στην υποστήριξη των πωλήσεων: το προϊόν χρειάζεται όχι μονο να φτάσει στο ράφι αλλά και να επιλεγεί από τον καταναλωτή. Το Avocados From Peru προσφέρει στους συνεργάτες του ηλεκτρονικά εκπτωτικά κουπόνια και συγχρηματοδοτεί γευστικές δοκιμές
με συμπληρωματικά προϊόντα. Παρέχει υλικό για τα καταστήματα και συσκευασίες με πληροφορίες για την επιλογή, την ωρίμανση και τη συντήρηση του καρπού, καθώς και πρόσβαση σε συνταγές μέσω κωδικών QR. Οργανώνει επίσης διαγωνισμούς προβολής που επιβραβεύουν τις ομάδες των
καταστημάτων για την παρουσίαση του προϊόντος. Η προσπάθεια συμπληρώνεται από ψηφιακό περιεχόμενο, προβολή στα μέσα και προσαρμοσμένες ενέργειες για την εστίαση. Ο έμπορος αποκτά έτσι εργαλεία που βοηθούν τον καταναλωτή να δοκιμάσει και να χρησιμοποιήσει το αβοκάντο.
Για την Κρήτη, το μάθημα είναι ότι η εμπορική συνεργασία χρειάζεται να περιλαμβάνει υποστήριξη της πώλησης και μετά την παράδοση του προϊόντος για την τοποθέτησή του στο ράφι.
• Κολομβία και τεκμηριωμένη προέλευση
Η Κολομβία, με την καμπάνια Raised by Colombia, συνδέει το αβοκάντο με τις Άνδεις, τη βροχή, τα ηφαιστειακά εδάφη και τις οικογένειες που το καλλιεργούν. Απευθύνεται σε καταναλωτές που εκτιμούν την αυθεντικότητα, την ποιότητα και την ιστορία πίσω από την τροφή τους.
Παράλληλα, ο κλαδικός της φορέας προβάλλει τα χαρακτηριστικά του καρπού (ελάχιστη ξηρά ουσία 23%) και δυνατότητα εφοδιασμού όλο τον χρόνο, χάρη σε δύο περιόδους παραγωγής σε οκτώ περιοχές. Συνδυάζει επομένως την αφήγηση της προέλευσης με στοιχεία που ενδιαφέρουν τον
επαγγελματία αγοραστή. Ψηφιακές διαφημίσεις, υλικό για τα κοινωνικά δίκτυα και μέσα προβολής στα καταστήματα μεταφέρουν αυτή την κοινή εικόνα στην αγορά. Τα χαρακτηριστικά αυτά αφορούν τη δική της εμπορική πρόταση.
Για εμάς, η κατεύθυνση είναι να προσδιορίσουμε ποια στοιχεία της κρητικής προέλευσης μπορούν να τεκμηριωθούν και να συνδεθούν με σταθερή ποιότητα και αξιόπιστες παραδόσεις.
• Νέα Ζηλανδία και γνώση του καταναλωτή
Η Νέα Ζηλανδία επένδυσε στη γνώση του καταναλωτή και στον συντονισμό του κλάδου. Στο πρόγραμμα Avocados Go Global πραγματοποιήθηκε έρευνα σε 1.000 καταναλωτές έξι ασιατικών αγορών για τα χαρακτηριστικά που επηρεάζουν την αγορά αβοκάντο. Από τα ευρήματα προέκυψε η καμπάνια
Triple Active, με έμφαση στα ωμέγα-3, το φυλλικό οξύ και τα αντιοξειδωτικά όπου επιλέχθηκαν ουσιαστικά μηνύματα της ποιοτητας του καρπού. Παράλληλα, διαμορφώθηκε μια κοινή ταυτότητα προέλευσης για την προβολή του νεοζηλανδικού αβοκάντο, με τους εξαγωγείς όμως να διατηρούν
τις δικές τους επωνυμίες. Κοινές φωτογραφίες, βίντεο, συνταγές, αφίσες και οδηγοί ωρίμανσης μπορούν να προσαρμόζονται στην εταιρική ταυτότητα κάθε επιχείρησης. Το πρόγραμμα περιέλαβε επίσης άνοιγμα αγορών, βελτίωση της διαχείρισης των οπωρώνων και ψηφιακή ανταλλαγή δεδομένων στην αλυσίδα.
Για την Κρήτη, η μεθοδολογία έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον: πρώτα κατανοούμε τι αναζητεί η αγορά και οργανώνουμε την παραγωγή μας, ώστε το μήνυμα προβολής να στηρίζεται σε όσα μπορούμε πράγματι να προσφέρουμε.
Η Κρήτη μπορεί να αξιοποιήσει αυτά τα μαθήματα με βάση τις δικές της δυνατότητες. Χρειάζεται να γνωρίζουμε ποια χαρακτηριστικά του καρπού μας ξεχωρίζουν, ποιοι αγοραστές ενδιαφέρονται γι’ αυτά και με ποιους όρους μπορεί να λειτουργήσει μια σταθερή συνεργασία. Η τιμή, η συσκευασία, η εποχική διαθεσιμότητα και η συνέπεια στις παραδόσεις αποτελούν μέρος αυτής της συζήτησης. Από τις απαντήσεις θα προκύψει και το κατάλληλο μήνυμα προβολής.
Τρεις προτεραιότητες για την Κρήτη
• Πρώτη προτεραιότητα είναι ο τεκμηριωμένος σχεδιασμός της καλλιέργειας.
Χρειαζόμαστε αποτύπωση των υφιστάμενων και των νέων φυτεύσεων, αξιολόγηση εδαφών και κλιματικών συνθηκών και σαφή εικόνα για τη διαθεσιμότητα και την ποιότητα του νερού. Ένας χάρτης καταλληλότητας και πιλοτικοί οπωρώνες θα μπορούσαν να προσφέρουν πρακτική καθοδήγηση. Η έκταση και ο ρυθμός ανάπτυξης πρέπει να συνδέονται με τις αντοχές του τόπου και τις προοπτικές διάθεσης της παραγωγής.
• Δεύτερη προτεραιότητα είναι η συλλογική οργάνωση της ποιότητας.
Παραγωγοί, φυτώρια, συσκευαστήρια και επιχειρήσεις εμπορίας μπορούν να διερευνήσουν ένα κοινό πρωτόκολλο για το φυτικό υλικό, τη συγκομιδή, την ιχνηλασιμότητα και τη μετασυλλεκτική διαχείριση. Στην ίδια προσπάθεια εντάσσεται η εξέταση, με τους αρμόδιους φορείς, των αναγκών τεκμηρίωσης για την αναγνώριση της ονομασίας «Αβοκάντο Κρήτης» ως Προστατευόμενης Γεωγραφικής Ένδειξης. Τα αποτελέσματα της έρευνας μπορούν να αξιολογηθούν ως υποστηρικτικό υλικό για αυτή την επιδίωξη.
• Τρίτη προτεραιότητα είναι η πιλοτική σύνδεση με την αγορά.
Στοχευμένη έρευνα με αγοραστές και καταναλωτές μπορεί να οδηγήσει σε δοκιμαστικές συνεργασίες με καταστήματα, ξενοδοχεία και εστιατόρια. Ενημέρωση για την ωρίμανση και τη συντήρηση, γευστικές δοκιμές και προτάσεις αξιοποίησης στη σύγχρονη κρητική κουζίνα θα μπορούσαν να συνοδεύσουν τη διάθεση. Η αξιολόγηση χρειάζεται να μετρά πωλήσεις, απώλειες, επαναλαμβανόμενες παραγγελίες και κόστος, ώστε να φαίνεται ποιο όφελος επιστρέφει στον παραγωγό.
Η ΠΑΝΕΤΑΙΚ μπορεί να συμβάλει στη σύνδεση των ερευνητικών φορέων, των αρμόδιων υπηρεσιών, της παραγωγής και της αγοράς, καθώς και στην αναζήτηση κατάλληλων χρηματοδοτικών εργαλείων. Η συνέχεια απαιτεί συγκεκριμένους συνεργάτες, αντικείμενα εργασίας και δυνατότητα αξιολόγησης. Η επιτυχία θα κριθεί στο χωράφι, στο εισόδημα του παραγωγού και στην εμπιστοσύνη του καταναλωτή. Εκεί οφείλει να φτάσει η γνώση που δημιουργήσαμε.
Της Μαρίας Πετραντωνάκη
Διευθύντριας της Περιφερειακής Αναπτυξιακής Εταιρείας Κρήτης
