• Oι τάσεις που αποτυπώθηκαν στη διεθνή έκθεση World Travel Market (wtm) London 2026
• «Υπάρχει ταβάνι στην αντοχή των επιχειρήσεων», επισημαίνει μιλώντας στον ΤΕΑΜ FM 102 ο ξενοδόχος και πρώην πρόεδρος του Συλλόγου Ξενοδόχων Ρεθύμνου Μανώλης Τσακαλάκης, ο οποίος ανέδειξε ζητήματα όπως το λειτουργικό κόστος, την έλλειψη προσωπικού, τη βραχυχρόνια μίσθωση αλλά και το στοίχημα για τουρισμό 12 μήνες τον χρόνο.
Σε στάση αναμονής βρίσκεται αυτή την περίοδο η τουριστική αγορά, καθώς τα πρώτα μηνύματα από τη διεθνή έκθεση του Λονδίνου (WTM) LONDON 2026 έδειξαν τις πρώιμες τάσεις, ωστόσο δεν επιτρέπουν ακόμη ασφαλείς προβλέψεις για την πορεία της σεζόν του 2027.
Αναμφίβολα, παράγοντες όπως η ακρίβεια, το αυξημένο ενεργειακό κόστος και η οικονομική πίεση που αντιμετωπίζουν τα ευρωπαϊκά νοικοκυριά επηρεάζουν τη διάθεση για ταξίδια, με τη Βρετανική αγορά να εμφανίζει, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν στην έκθεση, μείωση περίπου 5% στις προκρατήσεις σε σχέση με την αντίστοιχη περσινή περίοδο.
Την παραπάνω εικόνα μετέφερε ο ξενοδόχος και πρώην πρόεδρος του Συλλόγου Ξενοδόχων Ρεθύμνου, Μανώλης Τσακαλάκης, μιλώντας στον TEAM FM 102 στον απόηχο της διεθνούς έκθεσης WTM του Λονδίνου.
Η τάση αυτή τη στιγμή, είναι η στάση αναμονής
Όπως εξήγησε είναι ακόμη νωρίς για ασφαλή συμπεράσματα, καθώς τα διαθέσιμα στοιχεία αφορούν μικρό αριθμό κρατήσεων και παραμένουν ευμετάβλητα. «Η Έκθεση του Λονδίνου -στην χρονική περίοδο που γίνεται και επειδή είναι η πρώτη μεγαλύτερη έκθεση ευρωπαϊκή – μας δίδει την τάση που επικρατεί αυτή τη στιγμή. Η Αγγλία επειδή βγάζει πολύ γρήγορα καταλόγους και τιμές, έχει και στοιχεία να μας δώσει.
Έχουμε και από τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές αγορές στοιχεία. Όμως επειδή το δείγμα των κρατήσεων -δηλαδή οι αριθμοί είναι πολύ μικροί και ευμετάβλητοι – δεν τα παίρνουμε σαν δεδομένα. Απλώς παρατηρούμε την τάση. Η τάση αυτή τη στιγμή είναι η στάση αναμονής», σημείωσε.
Ο ίδιος εξήγησε ότι στο σύνολό τους οι ευρωπαϊκές αγορές αντιμετωπίζουν σημαντικές οικονομικές δυσκολίες, ενώ οι αυξήσεις στις τιμές των προϊόντων και των υπηρεσιών δεν συνοδεύονται από αντίστοιχη αύξηση των εισοδημάτων.
Αναφορικά με τη βρετανική αγορά, η οποία αποτελεί τη δεύτερη σημαντικότερη αγορά για την Κρήτη, ο κ. Τσακαλάκης επεσήμανε ότι, παρά την υποχώρηση των προκρατήσεων, υπάρχουν και θετικά στοιχεία. Οι μεγάλοι tour operators διατηρούν για το 2027 το ίδιο πρόγραμμα πτήσεων και τις αντίστοιχες αεροπορικές θέσεις με το 2026, γεγονός που δείχνει ότι εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν την Ελλάδα ως σημαντικό προορισμό και ότι δεν έχουν κρίνει απαραίτητη στην παρούσα φάση, κάποια αλλαγή στο πρόγραμμά τους.
Ξεκάθαρη εικόνα αναμένεται όπως σημείωσε ο ίδιος, μετά τη λήξη των περιόδων των early bookings, στα τέλη Δεκεμβρίου ή στα τέλη Ιανουαρίου, κάτι που ποικίλει ανάλογα με την πολιτική κάθε ξενοδοχείου. Καθοριστική, όπως είπε, θα είναι και η έκθεση του Βερολίνου τον Μάρτιο, όταν θα υπάρχουν περισσότερα δεδομένα για την πορεία της επόμενης τουριστικής περιόδου.
Εκτίμησε πάντως ότι η σεζόν του 2027 αναμένεται να κινηθεί στα επίπεδα της προηγούμενης, εκφράζοντας την ελπίδα να μην υπάρξουν νέες διεθνείς αναταράξεις που θα ανακόψουν τη ροή των κρατήσεων. Όπως πρόσθεσε: «Δυστυχώς, μέχρι στιγμής το πρόβλημα με τη διεθνή συγκυρία και την ακρίβεια δεν έχει λυθεί.
Γι’ αυτό βλέπουμε τη στάση αναμονής. Ευτυχώς είναι νωρίς ακόμη και υπάρχει χρόνος για να διορθωθεί οποιαδήποτε κατάσταση δημιουργηθεί. Ελπίζω -και το λέω και με σιγουριά εν μέρει – ότι θα κινηθούμε στα περυσινά επίπεδα, χωρίς να χρειαστεί να κάνουμε μεγάλες εκπτώσεις».
Περισσότεροι τουρίστες, μικρότερα κέρδη για τις επιχειρήσεις
Ερωτηθείς, ο κ. Τσακαλάκης στάθηκε και στη διαφορά ανάμεσα στους αριθμούς των αφίξεων και στην πραγματική οικονομική κατάσταση των τουριστικών επιχειρήσεων που έδειξαν έντονες αποκλίσεις.
Όπως εξήγησε, όταν η ζήτηση υποχωρεί, η βασική δυνατότητα προσέλκυσης επισκεπτών είναι η μείωση των τιμών και οι προσφορές από τις ξενοδοχειακές μονάδες. Οι εκπτώσεις αυτές, όμως, αφαιρούνται ουσιαστικά από το περιθώριο κέρδους των επιχειρήσεων, οι οποίες ήδη αντιμετωπίζουν αυξημένα λειτουργικά έξοδα. «Οποιαδήποτε έκπτωση γίνεται, γίνεται από το υποτιθέμενο κέρδος της κάθε ξενοδοχειακής μονάδας», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Σύμφωνα με τον ίδιο, το πρόβλημα εντείνει η αύξηση του κόστους των προϊόντων, της μισθοδοσίας, αλλά και των διαρκώς αυξανόμενων επιβαρύνσεων που επιβάλλονται στις επιχειρήσεις. Εξέφρασε επίσης και την αντίθεσή του σε νέες επιβαρύνσεις και συγκεκριμένα στην πρόταση αύξησης του τέλους παρεπιδημούντων.
«Υπάρχει ταβάνι στην αντοχή των επιχειρήσεων», υπογράμμισε, προειδοποιώντας ότι η συσσώρευση επιβαρύνσεων μπορεί να οδηγήσει ακόμη και επιχειρήσεις με σημαντικό όγκο εργασιών σε αδιέξοδο. Την ίδια στιγμή, η οικονομική πίεση μεταφέρεται και στην εστίαση. Όπως σημείωσε, πολλοί επισκέπτες διαθέτουν πλέον σχεδόν ολόκληρο τον προϋπολογισμό τους για την αγορά του τουριστικού πακέτου, με αποτέλεσμα να περιορίζουν σημαντικά τις πρόσθετες δαπάνες κατά τη διάρκεια των διακοπών τους.
«Δεν υπάρχει υπερτουρισμός, υπάρχει έλλειψη υποδομών»
Αναφερόμενος και στο ζήτημα του υπερτουρισμού, ο κ. Τσακαλάκης εξήγησε ότι τα φαινόμενα συμφόρησης εστιάζουν κυρίως στην ανεπάρκεια των υποδομών. «Δεν υπάρχει υπερτουρισμός. Ο υπερτουρισμός είναι η αδυναμία μας και των διοικούντων τόσα χρόνια να δημιουργήσουν τις κατάλληλες υποδομές ώστε να μην παρατηρείται κάτι τέτοιο», ανέφερε.
Ενδεικτικό παράδειγμα όπως είπε είναι η απουσία ενός σύγχρονου αυτοκινητοδρόμου στην Κρήτη, επισημαίνοντας ότι οι μετακινήσεις μεταξύ των μεγάλων πόλεων εξακολουθούν να είναι χρονοβόρες και δύσκολες.
«Η βραχυχρόνια μίσθωση, θα πρέπει να δουλεύει με τους ίδιους κανόνες που δουλεύουμε και εμείς»
Παράλληλα, στάθηκε στην εκρηκτική ανάπτυξη της βραχυχρόνιας μίσθωσης. Όπως ανέφερε, ενώ οι ξενοδοχειακές κλίνες στην Κρήτη ανέρχονταν περίπου στις 200.000, μέσα σε μία δεκαετία προστέθηκαν περισσότερες από 200.000 κλίνες βραχυχρόνιας μίσθωσης.
Πάγιο ζήτημα, όπως τόνισε παραμένει να εφαρμόζονται οι ίδιοι κανόνες για όλους όσοι δραστηριοποιούνται στον τουρισμό, ώστε να αποφεύγεται ο αθέμιτος ανταγωνισμός. «Εμείς από την αρχή δεν είχαμε ποτέ δαιμονοποιήσει τη βραχυχρόνια μίσθωση, αλλά να δουλεύει με τους ίδιους κανόνες που δουλεύουμε και εμείς», σημείωσε, τονίζοντας την ανάγκη για ουσιαστικούς ελέγχους και εφαρμογή του θεσμικού πλαισίου.
Το κόστος λειτουργίας και η μισθοδοσία πιέζουν τις ξενοδοχειακές μονάδες
Ιδιαίτερα ανησυχητική χαρακτήρισε την αύξηση του λειτουργικού κόστους των ξενοδοχείων, δίνοντας ως ενδεικτικό παράδειγμα τη μισθοδοσία.
Όπως ανέφερε,ο κ. Τσακαλάκης, το κόστος μισθοδοσίας του 2026 είναι σχεδόν διπλάσιο σε σχέση με το 2019, χωρίς η αύξηση αυτή να προκύπτει αποκλειστικά από τις προβλέψεις των συλλογικών συμβάσεων, καθώς οι επιχειρήσεις αναγκάζονται να προσφέρουν υψηλότερες αποδοχές για να διατηρήσουν το προσωπικό τους.
Αντίθετα, οι τιμές των ξενοδοχειακών υπηρεσιών δεν έχουν ακολουθήσει αντίστοιχη πορεία. «Από το 2019 μέχρι σήμερα ισοσταθμικά έχουμε πάρει ένα 30% μάξιμουμ αύξηση τιμών», ανέφερε, περιγράφοντας μια δύσκολη εξίσωση για τη βιωσιμότητα των επιχειρήσεων. Την ίδια στιγμή, η αγοραστική δυνατότητα της μεσαίας ευρωπαϊκής τάξης, η οποία αποτελεί και τον βασικό όγκο των επισκεπτών της Κρήτης, παραμένει περιορισμένη.
Ο κ. Τσακαλάκης προειδοποίησε ότι η συνεχής αύξηση των διαθέσιμων κλινών, χωρίς αντίστοιχη μέριμνα για τη βιωσιμότητα των υφιστάμενων επιχειρήσεων, μπορεί να οδηγήσει σε συγκέντρωση της ξενοδοχειακής δραστηριότητας σε μεγαλύτερους ομίλους και επενδυτικά σχήματα. «Θα πρέπει να πάρουμε κάποια μέριμνα ούτως ώστε να ελαφρύνουμε το κόστος λειτουργίας των ξενοδοχείων, για να μπορέσουν να παραμείνουν στους ίδιους ιδιοκτήτες», τόνισε.
Η έλλειψη εργαζομένων και η ανάγκη ενίσχυσης της ελληνικής φιλοξενίας
Στο ζήτημα της στελέχωσης των ξενοδοχειακών μονάδων, ο κ. Τσακαλάκης σημείωσε ότι η αναζήτηση εργαζομένων από τρίτες χώρες δεν αποτελεί επιλογή για φθηνότερο προσωπικό, αλλά αναγκαστική λύση λόγω της έλλειψης διαθέσιμων Ελλήνων εργαζομένων.
Όπως είπε, η αύξηση των αποδοχών έχει αρχίσει να καθιστά και πάλι ελκυστική την εποχική απασχόληση, επισημαίνοντας ότι ένας εργαζόμενος μπορεί μέσα σε επτά μήνες να εξασφαλίσει εισόδημα που σε άλλες δραστηριότητες θα απαιτούσε εργασία ολόκληρου του έτους.
Ιδιαίτερα στάθηκε και στην ανάγκη επαναλειτουργίας των σχολών τουριστικών επαγγελμάτων, προκειμένου να δημιουργηθούν νέα στελέχη με κατάρτιση και γνώση της ελληνικής φιλοξενίας. «Η ελληνική και Κρητική φιλοξενία δεν μπορεί να τη δώσει ο Φιλιππινέζος ή από το Νεπάλ. Θα πρέπει να είναι Έλληνας και δη ντόπιος για να μπορέσει να την αποδώσει στον βαθμό που χρειάζεται. Εκεί είναι κι ο στόχος μας. Γι’ αυτό προσπαθούμε – όσο γίνεται περισσότερο – να ενισχύσουμε τους νέους, ώστε να πλησιάσουν τα ξενοδοχεία» σημείωσε.
Παράλληλα, επανέλαβε την ανάγκη για επαναφορά του επιδόματος ανεργίας των ξενοδοχοϋπαλλήλων στους πέντε μήνες, αντί των τριών, υποστηρίζοντας ότι η συγκεκριμένη ενίσχυση είναι απαραίτητη για τους εργαζομένους μέχρι την επόμενη τουριστική περίοδο.
Το στοίχημα του δωδεκάμηνου τουρισμού στην Κρήτη- Οι προοπτικές και οι προϋποθέσεις
Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που ανέδειξε ο κ. Τσακαλάκης είναι η ανάγκη σταδιακής ανάπτυξης του δωδεκάμηνου τουρισμού στην Κρήτη.
Όπως ανέφερε, τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει σημαντικά βήματα για την ενίσχυση της αεροπορικής συνδεσιμότητας του νησιού, κατά τη χειμερινή περίοδο.
Σήμερα, όπως είπε, υπάρχουν δύο εβδομαδιαίες απευθείας πτήσεις από το Άμστερνταμ προς το Ηράκλειο, ενώ έχουν ανακοινωθεί τέσσερις πτήσεις της Transavia από το Παρίσι όλο τον χρόνο. Παράλληλα, διατηρούνται οι συνδέσεις με Μόναχο και Φρανκφούρτη, υπάρχουν τρεις εβδομαδιαίες πτήσεις από την Κύπρο, καθώς και σχεδόν καθημερινή σύνδεση με την Κωνσταντινούπολη. Επιπλέον, στο πλαίσιο της έκθεσης του Λονδίνου έγιναν επαφές με βρετανική αεροπορική εταιρεία για την προσθήκη χειμερινών πτήσεων προς το Ηράκλειο, με τις σχετικές συζητήσεις να βρίσκονται σε εξέλιξη.
Σημείωσε ωστόσο πως για την επιτυχία του εγχειρήματος απαραίτητη προϋπόθεση είναι οι επιχειρήσεις να παραμένουν ανοιχτές. Και παρότι στόχος δεν είναι – εξ αρχής τουλάχιστον – να λειτουργούν όλα τα ξενοδοχεία κατά τη διάρκεια του χειμώνα, ωστόσο όπως σημείωσε μια καλή αρχή θα γίνει: «Αν καταφέρουμε για να ξεκινήσουμε ένα 10% να είναι ανοιχτά». Και πρόσθεσε πως αυτό «θα είναι μια μεγάλη κατάκτηση».
Η προσπάθεια, πρόσθεσε, θα πρέπει να ξεκινήσει από τα υφιστάμενα ξενοδοχεία πόλης, τα οποία έχουν ήδη τη δυνατότητα να λειτουργούν όλο τον χρόνο και στη συνέχεια να επεκταθεί σε περιφερειακές μονάδες που διαθέτουν τις κατάλληλες προϋποθέσεις. Απαραίτητη προϋπόθεση, εκτός από τα ξενοδοχεία, όπως τόνισε, είναι να παραμένουν ανοιχτές και οι επιχειρήσεις της αγοράς, της εστίασης και των υπόλοιπων υπηρεσιών, ώστε οι επισκέπτες να μη βρίσκονται σε μια πόλη που θυμίζει εγκαταλελειμμένο προορισμό.
Οι επόμενοι σταθμοί στις διεθνείς τουριστικές εκθέσεις
Τέλος, όπως τόνισε ο κ. Τσακαλάκης, αυτή την περίοδο είναι σε εξέλιξη διεθνείς τουριστικές εκθέσεις ενώ πολύ σημαντικές είναι και εκείνες που θα ξεκινήσουν από το νέο έτος και κορυφώνονται τον Φεβρουάριο και τον Μάρτιο, οπότε και διαδέχεται το άνοιγμα της τουριστικής σεζόν.
Η «ατζέντα» των επόμενων «σταθμών» για τον τουρισμό πάντως, περιλαμβάνει την Αυστρία, τις Σκανδιναβικές χώρες και την Γερμανία. Όπως ανέφερε ο κ. Τσακαλάκης, η Κρήτη διεκδικεί δυναμικά τη θέση της στον διεθνή τουριστικό χάρτη, όπως κάθε χρόνο. Στο πλαίσιο αυτό σημείωσε: «Εμείς πάμε σαν Κρήτη με το πρόγραμμα που έχει εκπονηθεί και σε κάποιες άλλες εκθέσεις πάμε και σαν ιδιώτες». https://www.goodnet.gr/
