Σήμερα είναι Παρασκευή 13 και το ΒΗΜΑ πραγματοποιεί ιστορική αναδρομή πίσω από τη δεισιδαιμονία που έχει συνδυαστεί με τη συγκεκριμένη ημερομηνία.
Ησημερινή σύμπτωση της Παρασκευής με τη 13η ημέρα του μήνα ξυπνά για πολλούς παλαιές προκαταλήψεις, ανασύροντας στο προσκήνιο έναν από τους πιο ανθεκτικούς αστικούς μύθους της Δύσης.
Αν και στην ελληνική και την ισπανόφωνη παράδοση η «αποφράς ημέρα» ταυτίζεται ιστορικά με την Τρίτη και 13, η διεθνής κουλτούρα έχει επιβάλει την Παρασκευή ως την κατεξοχήν ημέρα κακοτυχίας, φαινόμενο που στην ψυχολογία ορίζεται ως παρασκευοδεκατριαφοβία (paraskavedekatriaphobia).
Η πτώση των Ναϊτών: Η ιστορική αφετηρία
Η επικρατέστερη ιστορική εκδοχή για την εδραίωση της προκατάληψης εντοπίζεται στον 14ο αιώνα. Την Παρασκευή 13 Οκτωβρίου 1307, ο βασιλιάς Φίλιππος Δ’ της Γαλλίας εξέδωσε διάταγμα για την ταυτόχρονη σύλληψη των μελών του ισχυρού τάγματος των Ναϊτών Ιπποτών.
Οι Ιππότες, συμπεριλαμβανομένου του Μεγάλου Μαγίστρου Ζακ ντε Μολέ, υπέστησαν σκληρά βασανιστήρια και εξαναγκάστηκαν σε ομολογίες αιρέσεων, οδηγούμενοι τελικά στην πυρά. Η βίαιη διάλυση του τάγματος και το πέπλο μυστηρίου που κάλυψε την εξολόθρευσή τους, θεωρείται από πολλούς ιστορικούς και μελετητές ως η ρίζα της κακοφημίας που συνοδεύει έκτοτε τη συγκεκριμένη ημερομηνία στη Δυτική Ευρώπη.
Θρησκευτικές και μαθηματικές προεκτάσεις
Πέρα από τα ιστορικά γεγονότα, η δεισιδαιμονία τροφοδοτείται από τη βιβλική παράδοση αλλά και τη συμβολική των αριθμών:
Θρησκευτικό Υπόβαθρο: Σύμφωνα με τις γραφές, η Παρασκευή ταυτίζεται με τη Σταύρωση του Χριστού, ενώ στην Παλαιά Διαθήκη συνδέεται με την εκδίωξη των πρωτοπλάστων από τον Παράδεισο και την έναρξη του Κατακλυσμού.
Η «διατάραξη» του δώδεκα: Στην αριθμολογία, το 12 θεωρείται ο αριθμός της πληρότητας και της αρμονίας (12 Θεοί του Ολύμπου, 12 Φυλές του Ισραήλ, 12 Μαθητές του Χριστού). Η προσθήκη της μονάδας, που οδηγεί στο 13, ερμηνεύεται ως η ρήξη αυτής της ισορροπίας και η είσοδος σε έναν άγνωστο και δυνητικά επικίνδυνο νέο κύκλο.
Η επίδραση της pop κουλτούρας και της τεχνολογίας
Η σύγχρονη παγκοσμιοποίηση της προκατάληψης οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην ποπ κουλτούρα. Η διάδοση της δεισιδαιμονίας στον αγγλόφωνο κόσμο κατά τον 19ο αιώνα κορυφώθηκε τη δεκαετία του ’80, με την τεράστια εμπορική επιτυχία της κινηματογραφικής σειράς τρόμου «Παρασκευή και 13».
Αξιοσημείωτο είναι ότι η δεισιδαιμονία μεταφέρθηκε ακόμα και στον ψηφιακό κόσμο. Το 1988, εντοπίστηκε στο Ισραήλ ο ιός “Friday 13th”, ο οποίος είχε σχεδιαστεί να ενεργοποιείται τη συγκεκριμένη ημέρα, προκαλώντας δυσλειτουργίες στα υπολογιστικά συστήματα και υπενθυμίζοντας πως οι αρχέγονοι φόβοι μπορούν να βρουν εφαρμογή ακόμα και στην εποχή της πληροφορικής.
