Τι προτείνει νευρολόγος για τη διατήρηση της υγείας του εγκεφάλου και την επιβράδυνση της γήρανσης.
Ο έλεγχος που έχουμε στη ζωή μας, αλλά και στον τρόπο που γερνάμε, είναι πολύ μεγαλύτερος απ’ ότι φανταζόμαστε.
Η νευρολόγος δρ. Ιωάννα Αμερίδου έδωσε πρακτικές συμβουλές στην ομιλία που έκανε την Τετάρτη στην αίθουσα εκδηλώσεων της Αγίας Τριάδας, με μεγάλη συμμετοχή κοινού που δεν σταμάτησε να κάνει ερωτήσεις για ένα θέμα που μας απασχολεί όλους.
Η νευρολόγος δρ. Ιωάννα Αμερίδου
Τι συμβαίνει στον εγκέφαλο
Όπως είπε, η γήρανση του εγκεφάλου συμβαίνει με εκφύλιση των νευρικών κυττάρων, ο εγκέφαλος όμως διαθέτει τη λεγόμενη εγκεφαλική πλαστικότητα, σιωπηλές συνάψεις που ενεργοποιούνται με τη μάθηση.
Μέχρι 50 χρόνια πριν, οι ερευνητές και επιστήμονες πίστευαν ότι κάθε άνθρωπος γεννιέται με έναν συγκεκριμένο αριθμό νευρώνων, οι οποίοι συνεχίζουν να αυξάνονται σε κάποιο βαθμό στη βρεφική και παιδική ηλικία, όπου ολοκληρώνεται οποιαδήποτε νευρωνική αύξηση και αλλαγή. Μάλιστα, θεωρούσαν ότι ο εγκέφαλος μετά το πέρας της παιδικής ηλικίας σκληραίνει, όπως ο πηλός όταν χύνεται σε ένα δοχείο.
Ωστόσο στην πραγματικότητα ο εγκέφαλος όχι μόνο έχει την ικανότητα να αναπλάθεται μετά το πέρας της παιδικής ηλικίας, αλλά και σε περίπτωση μεγάλης καταστροφής νευρώνων, όπως στην περίπτωση του εγκεφαλικού, ο εγκέφαλος φροντίζει να ανεφοδιάζεται με νέους νευρώνες, η λεγόμενη νευροπλαστικότητα.
Εξήγησε ότι κάθε εγκέφαλος αποτελείται από νευρώνες, οι οποίοι επικοινωνούν μεταξύ τους μέσα από διόδους επικοινωνίας, τις λεγόμενες συνάψεις.
Μέσω της πρακτικής άσκησης και επανάληψης μίας εμπειρίας, οι συνάψεις μεταξύ των αντίστοιχων νευρώνων ενισχύονται και γίνονται πιο αποτελεσματικές και δημιουργείται η πλαστικότητα του εγκεφάλου.
Αυτή η πλαστικότητα μάς καθιστά πιο γρήγορους και αποτελεσματικούς στην επεξεργασία μιας πληροφορίας, και ενισχύει τη νόηση. Η πλαστικότητα, μάλιστα, του εγκεφάλου θεωρείται το νευρολογικό υπόβαθρο της μάθησης.
Υπάρχουν 2 τύποι νευροπλαστικότητας
Η δομική πλαστικότητα είναι η ικανότητα του εγκεφάλου να αλλάζει πραγματικά τη φυσική του δομή ως αποτέλεσμα της μάθησης.
Η λειτουργική πλαστικότητα είναι η ικανότητα του εγκεφάλου να μετακινεί λειτουργίες από μια κατεστραμμένη περιοχή του εγκεφάλου σε άλλες υγιείς περιοχές, ως μηχανισμός αντιστάθμισης.
Οι ηλικιωμένοι με υψηλότερες επιδόσεις στην επεξεργασία νέων πληροφοριών τείνουν να χρησιμοποιούν ταυτόχρονα με τις περιοχές εγκεφάλου που χρησιμοποιούν και οι νέοι, και περιοχές του εγκεφάλου που ούτε οι νέοι, ούτε οι άλλοι ηλικιωμένοι χρησιμοποιούν.
Η νευροπλαστικότητα των εγκεφάλων αυτών των ανθρώπων τείνει να αντιστέκεται στη φθορά του εγκεφάλου που προκαλεί η γήρανση και να τον προστατεύει από την έντονη απώλεια γνωστικών και νοητικών λειτουργιών.
«Φαίνεται ότι το 75% του τρόπου με τον οποίο μεγαλώνουμε σχετίζεται με περιβαλλοντικούς και ψυχολογικούς παράγοντες, έναντι του 25% που αποδίδεται στα γονίδιά μας.
Γεγονός που υποδεικνύει ότι ο έλεγχος που έχουμε στη ζωή μας, αλλά και τον τρόπο που γερνάμε, είναι πολύ μεγαλύτερος απ’ ότι φανταζόμασταν», σημείωσε.
Ποιες παθήσεις επηρεάζουν
Όσον αφορά στις παθήσεις που επηρεάζουν τον εγκέφαλο, ανέφερε ότι είναι οι εξής παρακάτω:
- Δομικές βλάβες από αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια, όγκους, λοιμώξεις, υδροκέφαλους, κακώσεις
- Λειτουργικές βλάβες μεταξύ των δομών επηρεάζουν τις συνδέσεις και επικοινωνία, Alzheimer, αλκοόλ, φάρμακα, εθιστικές ουσίες και χρόνιες καταστάσεις που επηρεάζουν τον εγκέφαλο, έλλειψη βιταμινών, διαταραχή ύπνου, ημικρανία, επιληψία, ψυχιατρικές διαταραχές
Ύπνος, τι να τρώμε, ποια χόμπι βοηθούν, γιατί να ασκούμαστε
Η νευρολόγος τόνισε ότι η διατήρηση της εγκεφαλικής υγείας και η επιβράδυνση της γήρανσης του εγκεφάλου περνούν μέσα από τις καθημερινές μας συνήθειες.
Επιστημονικά δεδομένα αναδεικνύουν τρεις βασικούς πυλώνες που συμβάλλουν στην προστασία του μυαλού μας: τη διατροφή, τη ρύθμιση των αγγειακών παραγόντων και τον ποιοτικό ύπνο.
Όσον αφορά τη διατροφή, κομβικό ρόλο διαδραματίζουν τα Ω3 λιπαρά οξέα που βρίσκουμε στα ψάρια, καθώς και οι ξηροί καρποί που είναι πλούσιοι σε σελήνιο και βιταμίνη E. Παράλληλα, το πράσινο ή μαύρο τσάι προσφέρει πολύτιμα φλαβονοειδή, ενώ η ένταξη των προϊόντων ολικής αλέσεως, των φρούτων και των λαχανικών -με ιδιαίτερη έμφαση στο ρόδι, το σπανάκι και τα μούρα- ενισχύει τον οργανισμό. Το ελαιόλαδο, και ειδικά το αγουρέλαιο, είναι γεμάτο αντιοξειδωτικές ουσίες, ενώ ο κουρκουμάς προσφέρει σημαντική αντιφλεγμονώδη δράση. Στη διατροφική αυτή παλέτα περιλαμβάνονται επίσης ο καφές και η σοκολάτα, ενώ απαραίτητα θεωρούνται το μαγνήσιο, η βιταμίνη D, οι βιταμίνες B και τα αντιοξειδωτικά, όπως οι βιταμίνες C και E, τα οποία προστατεύουν από το οξειδωτικό στρες. Καθοριστικής σημασίας για τη διατροφή είναι ακόμη η ελάττωση του αλκοόλ.
Ο δεύτερος πυλώνας αφορά την ελάττωση των αγγειακών παραγόντων που επιβαρύνουν την υγεία του εγκεφάλου. Για την προστασία των αγγείων απαιτείται η αποφυγή ή διακοπή του καπνίσματος, καθώς και ο αποτελεσματικός έλεγχος της αρτηριακής υπέρτασης, του σακχαρώδους διαβήτη και της υπερλιπιδαιμίας.
Ο ύπνος αποτελεί έναν από τους πλέον καθοριστικούς παράγοντες. Είναι χαρακτηριστικό ότι μία μόλις νύχτα χωρίς ύπνο φέρει αλλαγές στον εγκέφαλο που αντιστοιχούν σε γήρανση 1 έως 2 ετών. Αντίθετα, ο ποιοτικός ύπνος λειτουργεί σαν… «απορριμματοφόρο», καθώς εξαλείφει τα «απόβλητα» του μεταβολισμού από τον εγκέφαλο, συμπεριλαμβανομένης της απομάκρυνσης ορισμένων πρωτεϊνών.
Χρειαζόμαστε σταθερό πρόγραμμα ύπνου, ελαφρύ φαγητό κάποιες ώρες νωρίτερα, καφέ όχι αργά το απόγευμα.
Πρόσθεσε ότι η κοινωνικοποίηση δρα εναντίον της κατάθλιψης και του άγχους, όπως και η μουσική, η λογοτεχνία, η τέχνη, η χαλάρωση, ο διαλογισμός, η γιόγκα.
Είπε ότι έχει σημασία να υπάρχει γαλήνιο, τακτοποιημένο περιβάλλον εκεί που ζούμε και κινούμαστε, να κάνουμε καλό προγραμματισμό του χρόνου μας για να μην αγχωνόμαστε και να απευθυνόμαστε στους ειδικούς για ψυχοθεραπεία και φαρμακευτική αγωγή, όταν κρίνονται απαραίτητα.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην απόκτηση νέων δεξιοτήτων και χόμπι, όπως η κηπουρική, οι ξένες γλώσσες, τα παζλ, οι κατασκευές, τα εργόχειρα, το διάβασμα, τα σταυρόλεξα, η εκμάθηση μουσικού οργάνου.
Τέλος, μίλησε για την αξία της άσκησης. Η άσκηση αυξάνει την αιματική ροή προς τον εγκέφαλο. Μέσω του αίματος μεταφέρεται οξυγόνο και γλυκόζη, χρήσιμα για πνευματική συγκέντρωση και εγρήγορση.
Μόλις 6 λεπτά έντονης άσκησης πενταπλασίασαν την παραγωγή του BDNF, νευροχημικής ουσίας που συμβάλλει στη δημιουργία και ωρίμανση νέων εγκεφαλικών κυττάρων και συνάψεων.
Δημιουργούνται νέοι νευρώνες στον ιππόκαμπο -το κέντρο μάθησης και μνήμης- και επιπλέον βελτιώνουν τον ύπνο και μειώνουν το στρες.
ΠΗΓΗ: ΠΑΤΡΙΣ
