Ο ρόλος της επιστήμης και το ελληνικό CSI, μια ιστορία πίσω από το πρόσωπο της Πηνελόπης Μηνιάτη.
Η Πηνελόπη Μηνιάτη, επίτιμη διευθύντρια των Εγκληματολογικών Εργαστηρίων της Αστυνομίας, δικανική γενετίστρια είναι ουσιαστικά ο άνθρωπος που έστησε το εργαστήριο DNA της Ελληνικής Αστυνομίας στα τέλη του 1994.
Η Πηνελόπη Μηνιάτη ήταν η πρώτη που με σπουδές και μεταπτυχιακά στις ΗΠΑ και διδακτορικό στο Πανεπιστήμιο Κρήτης με αντικείμενο την Ανθρώπινη Γενετική, ανταποκρίθηκε στη σχετική προκήρυξη για πρόσληψη επιστημονικού προσωπικού στην Αστυνομία.
Με ελάχιστη χρηματοδότηση στην αρχή που δεν επέτρεπε πολλά πράγματα, το εργαστήριο DNA στήθηκε και η απόσταση που το χώριζε από αντίστοιχα στις ΗΠΑ και την Ευρώπη που είχαν ξεκινήσει μεταξύ 1985-86 καλύφθηκε. Μάλιστα, το 2019 η Ελληνίδα επικεφαλής του εργαστηρίου εξελέγη στο Ευρωπαϊκό Δίκτυο Εγκληματολογικών Ινστιτούτων.
Στις αρχές της δεκαετίας του ’90, αξιωματικοί του Τμήματος Ανθρωποκτονιών, ανάμεσά τους και ο μετέπειτα αρχηγός της ΕΛ.ΑΣ. Βασίλης Τσιατούρας, είχαν πάει για μετεκπαίδευση στις ΗΠΑ και είχαν κατανοήσει ότι η επιστήμη άνοιγε νέους δρόμους, πέρα από την παραδοσιακή έρευνα. Οταν επέστρεψαν, επέμεναν πολύ προκειμένου και οι ελληνικές υπηρεσίες να αποκτήσουν αντίστοιχα εργαστήρια και δυνατότητες.
Θα μπορούσαν, όμως, στοιχεία από τόπους ανεξιχνίαστων εγκλημάτων να δείξουν σήμερα έναν δολοφόνο; Η κυρία Μηνιάτη, που μετά την αποστρατεία της από την Αστυνομία είναι πλέον πρόεδρος του τμήματος Διερευνητικής Εγκληματολογίας της Νομικής Σχολής στο Πανεπιστήμιο Κeele, στην Αθήνα, επισημαίνει ότι αυτό εξαρτάται από πολλούς παράγοντες.
Στις ΗΠΑ, για παράδειγμα, περισσότεροι από 250 άνθρωποι που είχαν καταδικαστεί και εξέτιαν ποινές (βρίσκονταν ακόμη και στον προθάλαμο της εκτέλεσης με τη θανατική ποινή) αθωώθηκαν, αφού η επανεξέταση στοιχείων με τις σύγχρονες επιστημονικές μεθόδους απέδειξαν ότι δεν ήταν οι δράστες των εγκλημάτων για τα οποία είχαν καταδικαστεί και σε αρκετές περιπτώσεις διαπιστώθηκε και ποιοι ήταν οι πραγματικοί ένοχοι.
«Εχει σημασία πώς γίνεται ο έλεγχος στον τόπο ενός εγκλήματος και πώς συντηρούνται τα δείγματα που συλλέγονται», λέει η κυρία Μηνιάτη, επισημαίνοντας ότι χρόνια πίσω αντικείμενα, όπως μια… τσίχλα στον τόπο εντός εγκλήματος, κανένας δεν είχε λόγο να τα μαζέψει. Τώρα, όμως, όλοι ξέρουν ότι μια τσίχλα έχει σάλιο, συνεπώς DNA. Στα ελληνικά αστυνομικά χρονικά, πάντως, μία από τις πρώτες υποθέσεις που οι κατηγορούμενοι δέθηκαν ήταν αυτή των διαβόητων «σατανιστών της Παλλήνης», με μια τρίχα σε κουβέρτα που διαπιστώθηκε ότι ανήκε σε βασικό κατηγορούμενο. Αντίστοιχα, η πρώτη υπόθεση στην οποία το θύμα ταυτοποιήθηκε με επιστημονικό τρόπο, βάσει του DNA, ήταν ο μάγειρας πολύ γνωστού εστιατορίου κινέζικης κουζίνας στο κέντρο της Αθήνας. Μέχρι τότε, η αναγνώριση γινόταν μόνο οπτικά. Ο Κινέζος μάγειρας ταυτοποιήθηκε επιστημονικά, το 1994, και αυτό άνοιξε τον δρόμο για τον εντοπισμό των δολοφόνων του, που ήταν η σύζυγός του και ο εραστής της.
«Μου δώσατε πίσω τη ζωή του παιδιού μου» θυμάται τη μητέρα από νησί των Δωδεκανήσων της οποίας ο γιος είχε προφυλακιστεί με την κατηγορία του βιασμού, βάσει της καταγγελίας που είχε κάνει σε βάρος του μια Αγγλίδα τουρίστρια.
Ο νεαρός αθωώθηκε, καθώς το βιολογικό υλικό στο εσώρουχο της γυναίκας αποδείχθηκε μέσω DNA ότι δεν ήταν του κατηγορούμενου, αλλά του συντρόφου της. Η τουρίστρια, αγνοώντας ότι και στην Ελλάδα είχαν αρχίσει να γίνονται γενετικές εξετάσεις για την απόδειξη εγκλημάτων, είχε καταγγείλει τον νεαρό με μοναδικό σκοπό να εισπράξει αποζημίωση από την ασφαλιστική της εταιρεία.
Αυτή ήταν η πρώτη υπόθεση στα ελληνικά χρονικά που η επιστήμη απέδειξε αθωότητα. «Όσο σημαντικό είναι να ταυτοποιηθεί ένας δράστης, άλλο τόσο είναι να μην πάει ένας αθώος στη φυλακή», λέει η κυρία Μηνιάτη.
ΠΗΓΗ: ΠΑΤΡΙΣ
