Το μήνυμα της κυβέρνησης στον δρόμο για τις κάλπες. Τα μέτρα που βρίσκονται στο τραπέζι και οι παρεμβάσεις για τα νοικοκυριά.
Οι επόμενες 60 ημέρες αναμένεται να αποδειχθούν καθοριστικές για το πακέτο που θα παρουσιάσει ο Κυριάκος Μητσοτάκης στη ΔΕΘ, αλλά και για το πολιτικό μήνυμα που θα εκπέμψει η κυβέρνηση στον δρόμο προς τις κάλπες.
Οι συζητήσεις έχουν ξεκινήσει για τις φορολογικές ελαφρύνσεις, τις εισοδηματικές ενισχύσεις και τις αναπτυξιακές παρεμβάσεις, οι οποίες αναμένεται να αποτελέσουν τον κορμό της οικονομικής πολιτικής της Νέας Δημοκρατίας έως το 2030.
Μετά την εφαρμογή σειράς φοροελαφρύνσεων στις αρχές του έτους και δύο πακέτων μέτρων στήριξης ύψους 800 εκατ. ευρώ για την αντιμετώπιση των πληθωριστικών πιέσεων σε τρόφιμα και ενέργεια, η κυβέρνηση προσανατολίζεται στη διαμόρφωση ενός πακέτου μέτρων με ορίζοντα τετραετίας, το οποίο θα ενσωματώνει μειώσεις φόρων και εισφορών, παρεμβάσεις στην αγορά κατοικίας, μέτρα στήριξης για τις επιχειρήσεις και εισοδηματικές ενισχύσεις για τα νοικοκυριά. Θα στοχεύει σε μισθωτούς, επιχειρήσεις, επαγγελματίες και ιδιοκτήτες ακινήτων. Το οικονομικό επιτελείο έχει αρχίσει να επεξεργάζεται σχέδια για τις φοροελαφρύνσεις και τις εισοδηματικές ενισχύσεις του 2027, επιχειρώντας να ισορροπήσει ανάμεσα στις ανάγκες της αγοράς και στις πιέσεις που δέχονται τα νοικοκυριά από την ακρίβεια, τη συρρίκνωση του διαθέσιμου εισοδήματος και το στεγαστικό πρόβλημα.
Στην κορυφή της λίστας για το πακέτο της ΔΕΘ βρίσκονται μόνιμες φορολογικές ελαφρύνσεις για επιχειρήσεις και επαγγελματίες, με βασικές παρεμβάσεις τη μείωση της προκαταβολής φόρου και διορθωτικές κινήσεις στο τεκμαρτό εισόδημα των επαγγελματιών. Παράλληλα, εξετάζονται μέτρα που αφορούν την αγορά κατοικίας και τη φορολογία των εισοδημάτων από ενοίκια.
Το δημοσιονομικό περιθώριο
Η κυβέρνηση αντιμετωπίζει τη φετινή ΔΕΘ ως σημείο καμπής, όχι μόνο για την ανακοίνωση μέτρων που θα ισχύσουν από το 2027, αλλά και για την παρουσίαση του οικονομικού αφηγήματος της επόμενης τετραετίας.
Αυτή τη στιγμή ο δημοσιονομικός χώρος για τις φοροελαφρύνσεις και τις ενισχύσεις του επόμενου έτους ανέρχεται σε 1,15 δισ. ευρώ. Το 1 δισ. ευρώ προέρχεται από την υπέρβαση του πρωτογενούς πλεονάσματος του 2025 και τα 150 εκατ. ευρώ από τον «κουμπαρά» των 200 εκατ. ευρώ που είχε δημιουργηθεί για μέτρα στήριξης, ανάλογα με τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή.
Με τις διαπραγματεύσεις ΗΠΑ – Ιράν να συνεχίζονται και την τιμή του πετρελαίου να έχει υποχωρήσει κάτω από τα 80 δολάρια το βαρέλι, εκτιμάται ότι δεν θα απαιτηθούν πρόσθετα έκτακτα μέτρα στήριξης για τα νοικοκυριά. Ετσι, τα 150 εκατ. ευρώ που έχουν «περισσέψει» έρχονται να προστεθούν στο 1 δισ. ευρώ, με το συνολικό ποσό να ανέρχεται σε 1,15 δισ. ευρώ. Πληροφορίες αναφέρουν ότι ο δημοσιονομικός χώρος θα «φουσκώσει» και θα διαμορφωθεί στα 1,3 – 1,4 δισ. ευρώ, χωρίς να αποκλείεται να «κλειδώσει» τελικά σε ακόμη υψηλότερα επίπεδα.
Για να μεγαλώσει το «καλάθι» των φοροελαφρύνσεων και των εισοδηματικών ενισχύσεων του 2027, το οικονομικό επιτελείο ποντάρει:
- Στις διαπραγματεύσεις με τους ευρωπαίους τεχνοκράτες. Αν η Αθήνα αποδείξει ότι διαθέτει νέα μόνιμα έσοδα ή μια νέα μόνιμη μείωση δαπανών, τότε μπορεί να αυξηθεί το όριο των δαπανών και, κατ’ επέκταση, ο δημοσιονομικός χώρος.
- Στο «παράθυρο» που άνοιξε με την επέκταση της ρήτρας διαφυγής ώστε να καλύπτονται και δαπάνες που αφορούν την ενεργειακή ασφάλεια της χώρας. Το «παράθυρο» αυτό μπορεί να φτάσει στο 1,5 δισ. ευρώ για την περίοδο 2026 – 2028, αλλά μπορεί να χρησιμοποιηθεί μόνο για επενδύσεις στην ενέργεια. Σύμφωνα με πληροφορίες, στο Γενικό Λογιστήριο του Κράτους «σκανάρουν» ένα προς ένα τα ενεργειακά έργα του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων που χρηματοδοτούνται από εθνικούς πόρους, εξετάζοντας το ενδεχόμενο δράσεις που έχουν ήδη δρομολογηθεί να ενταχθούν στη ρήτρα διαφυγής για την ενέργεια. Με τον τρόπο αυτό θα μπορούσε να απελευθερωθεί πρόσθετος δημοσιονομικός χώρος για άλλες παρεμβάσεις. Επειδή οι τεχνικές συζητήσεις βρίσκονται σε εξέλιξη, το αν θα προκύψει πρόσθετο περιθώριο από τη ρήτρα διαφυγής θα φανεί το αμέσως επόμενο διάστημα.
Τα «κλειδωμένα» μέτρα
Στο πακέτο της ΔΕΘ θα περιλαμβάνονται και μέτρα που έχουν ήδη ανακοινωθεί ή ενταχθεί στον κυβερνητικό σχεδιασμό για το 2027. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:
- Αύξηση του κατώτατου μισθού, η οποία ενδεχομένως θα ξεπεράσει τα 950 ευρώ.
- Νέα αύξηση για όλους τους δημοσίους υπαλλήλους λόγω της αναπροσαρμογής του κατώτατου μισθού.
- Κατάργηση του ΕΝΦΙΑ για κύριες κατοικίες σε οικισμούς κάτω των 1.500 κατοίκων.
- Κατάργηση της προσωπικής διαφοράς για περίπου 500.000 συνταξιούχους.
- Νέα μείωση ασφαλιστικών εισφορών κατά 0,5%, εφόσον δεν αποφασιστεί μεγαλύτερη παρέμβαση.
- Φορολογικές ελαφρύνσεις για τους ελεύθερους επαγγελματίες και τους αγρότες με την εφαρμογή της νέας φορολογικής κλίμακας, η οποία ισχύει για τα εισοδήματα του 2026 και θα αποτυπωθεί στα εκκαθαριστικά των φορολογικών δηλώσεων του 2027.
- Μείωση της φορολογίας στα εισοδήματα από ενοίκια μέσω νέου ενδιάμεσου συντελεστή 25% αντί 35% για το σχετικό κλιμάκιο. Η νέα φορολογική κλίμακα για τα εισοδήματα από ακίνητα ενεργοποιήθηκε από την 1η Ιανουαρίου 2026, αλλά οι φορολογούμενοι που εισπράττουν ενοίκια θα δουν τις ελαφρύνσεις στο εκκαθαριστικό της φορολογικής δήλωσης που θα υποβάλουν το 2027.
Μέτρα που βρίσκονται στο τραπέζι
Η σημαντικότερη παρέμβαση που εξετάζεται αφορά νέα μείωση της προκαταβολής φόρου για μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, αλλά και για τους ελεύθερους επαγγελματίες. Σήμερα η προκαταβολή ανέρχεται στο 80% για τα νομικά πρόσωπα και στο 55% για τα φυσικά πρόσωπα που ασκούν επιχειρηματική δραστηριότητα. Για παράδειγμα, μια επιχείρηση που καταβάλλει φόρο 10.000 ευρώ καλείται να προπληρώσει επιπλέον 8.000 ευρώ για την επόμενη χρήση, ενώ ένας επαγγελματίας που πληρώνει φόρο 5.000 ευρώ επιβαρύνεται με προκαταβολή 2.750 ευρώ. Στο υπουργείο Οικονομικών θεωρούν ότι όσο περιορίζεται η φοροδιαφυγή μέσω των ψηφιακών εργαλείων ελέγχου, τόσο αποδυναμώνεται και η ανάγκη διατήρησης τόσο υψηλής προκαταβολής φόρου, η οποία θεσπίστηκε σε διαφορετικές δημοσιονομικές συνθήκες. Παράλληλα, η απελευθέρωση ρευστότητας εκτιμάται ότι μπορεί να οδηγήσει σε περισσότερες επενδύσεις, νέες προσλήψεις και υψηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης.
Επί τάπητος βρίσκεται και το σενάριο κατάργησης του ελάχιστου τεκμαρτού εισοδήματος για τους ελεύθερους επαγγελματίες και τους αυτοαπασχολούμενους από το φορολογικό έτος 2027, δηλαδή για τις δηλώσεις που θα υποβληθούν το 2028.
Παρεμβάσεις για τα νοικοκυριά
Στο τραπέζι παραμένουν και μέτρα που στοχεύουν στην αντιμετώπιση του στεγαστικού προβλήματος. Μεταξύ αυτών εξετάζεται νέα ελάφρυνση της φορολογίας στα εισοδήματα από ενοίκια, με στόχο να δηλωθούν περισσότερα πραγματικά εισοδήματα και να δοθούν κίνητρα ώστε περισσότερα ακίνητα να επιστρέψουν στη μακροχρόνια μίσθωση.Ενα από τα σενάρια προβλέπει τη μείωση του πρώτου συντελεστή 15% για εισοδήματα έως 12.000 ευρώ ετησίως.
Σημειώνεται ότι τα εισοδήματα από ακίνητα φορολογούνται αυτοτελώς από το πρώτο ευρώ, χωρίς αφορολόγητο όριο. Από το 2026 ισχύει ευνοϊκότερη κλίμακα φορολόγησης με συντελεστή 15% για εισοδήματα έως 12.000 ευρώ, ενώ για το τμήμα από 12.001 έως 24.000 ευρώ ο συντελεστής έχει μειωθεί στο 25% από 35% που ίσχυε παλαιότερα. Για εισοδήματα άνω των 35.000 ευρώ επιβάλλεται συντελεστής 45%. Πριν από την εφαρμογή της κλίμακας αναγνωρίζεται αυτόματα έκπτωση δαπανών 5% επί του ακαθάριστου εισοδήματος.
Μέτρα της τελευταίας στιγμής
Η κυβέρνηση αφήνει για την τελευταία στιγμή, πριν από τη ΔΕΘ και ανάλογα με τον δημοσιονομικό χώρο που θα έχει στη διάθεσή της, μέτρα που θα δίνουν εισοδηματικές ανάσες σε μισθωτούς και συνταξιούχους.
