Κερδίζει έδαφος το σενάριο που θέλει τις βουλευτικές εκλογές λίγο πριν ή αμέσως μετά τη ΔΕΘ του Σεπτεμβρίου – Για πρώτη φορά ο Πρωθυπουργός ακούει όσους μιλούν για πρόωρη προσφυγή.
Η παράταση των αμερικανοϊσραηλινών πολεμικών επιχειρήσεων στο Ιράν και η συνακόλουθη γεωπολιτική αβεβαιότητα που μπαίνουν στην τέταρτη εβδομάδα και εξελίσσονται χωρίς ορατό τέλος υποχρεώνουν την κυβέρνηση να αναθεωρήσει τους σχεδιασμούς της τόσο για τα οικονομικά μέτρα-«αναχώματα» στην εκτίναξη των τιμών της ενέργειας και στις γενικευμένες πληθωριστικές πιέσεις όσο και για τον εκλογικό ορίζοντα.
Συγκλίνουσες πληροφορίες και εκτιμήσεις από το κυβερνητικό παρασκήνιο επιβεβαιώνουν ότι, παρά τις δημόσιες διαψεύσεις, ο «πειρασμός της κάλπης», για τον οποίο έγραψε αναλυτικά την περασμένη Κυριακή «Το Βήμα», παραμένει ισχυρός τόσο στα πέριξ του πρωθυπουργικού γραφείου όσο και στο περιστύλιο της Βουλής. Δεν είναι λίγα τα κυβερνητικά στελέχη που εκφράζουν αμφιβολίες για το αν θα διατηρηθεί για μεγάλο χρονικό διάστημα το θετικό momentum για την κυβέρνηση που διαπιστώνεται στην παρούσα συγκυρία, κατά την οποία ισχύει το γνωστό δόγμα της «συσπείρωσης γύρω από τη σημαία» (rally around the flag) και οι πολίτες θέλουν σταθερότητα στη διακυβέρνηση.
Οι δημοσκοπήσεις και η συσπείρωση
Στο Μέγαρο Μαξίμου, εκτός από τους δείκτες των ανοδικών τιμών της ενέργειας διεθνώς, παρατηρούν με ενδιαφέρον και τη δημοσκοπική ανάκαμψη της ΝΔ, η οποία αποτυπώνεται σε όλες τις μετρήσεις της κοινής γνώμης που διεξήχθησαν μετά την έναρξη των αεροπορικών βομβαρδισμών των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν. Στο τελευταίο «κύμα» ερευνών, η Metron Analysis (για το Mega) και η MRB (για το Open) συνέπεσαν στην εκτίμηση ψήφου για το κυβερνών κόμμα, η δύναμη του οποίου υπολογίζεται ότι με τις σχετικές αναγωγές κινείται στο 31,1%. Πρόκειται για μια επίδοση η οποία, αν και απέχει αρκετά από τον πήχη της αυτοδυναμίας (που βρίσκεται στην περιοχή του 37,5% με 38,5%), είναι από τις υψηλότερες των τελευταίων τριών ετών.
Κυβερνητικά στελέχη επισημαίνουν ως χαρακτηριστικό στοιχείο των διαθέσεων της κοινής γνώμης και την υποχώρηση που παρουσιάζει η δημοσκοπική απήχηση των λεγόμενων «αντισυστημικών δυνάμεων». Ενώ επιχειρηματολογούν υπέρ της προσφυγής στις κάλπες και με επίκληση της συνεχούς αναταραχής που εικάζεται βασίμως ότι θα υπάρχει το προσεχές διάστημα στο Κοινοβούλιο εξαιτίας, αφενός, της υπόθεσης των υποκλοπών και της δεύτερης δικογραφίας για τον ΟΠΕΚΕΠΕ και, αφετέρου, «από αυτή καθαυτήν την προεκλογική περίοδο που έχει αποδειχθεί ιστορικά ότι εξάπτει τα πολιτικά πάθη».
Με επίκεντρο τη ΔΕΘ
Σύμφωνα μάλιστα με ορισμένες πηγές, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, «χωρίς να εκφράζεται, δείχνει για πρώτη φορά να ακούει όταν κάποιος συνομιλητής του επιχειρηματολογεί υπέρ της προσφυγής στον λαό». Συνομιλητές του υποστηρίζουν ότι «όλα είναι πλέον ανοιχτά και εξαρτώνται από την παράταση του πολέμου και το βάθος χρόνου που θα διαρκέσει το ανοδικό ράλι στις τιμές της ενέργειας».
Υπό αυτή τη συνθήκη, κερδίζει έδαφος το σενάριο που θέλει τις βουλευτικές κάλπες να στήνονται αμέσως μετά το καλοκαίρι, οπότε θα έχει διαφανεί το κόστος του πολέμου που θα επιμεριστεί η Ελλάδα. Ο χρόνος λίγο πριν ή αμέσως μετά τη ΔΕΘ του Σεπτεμβρίου προβάλλει ως η επικρατέστερη εκδοχή.
Η κυβερνητική ηγεσία κινείται σε μια λεπτή κόκκινη γραμμή επιχειρώντας να ισορροπήσει ανάμεσα στην ανάγκη να καθησυχάσει την κοινή γνώμη και στην υποχρέωση να λάβει όλα εκείνα τα μέτρα που θα προστατεύουν τα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις από τις ασύμμετρες απειλές που απειλούν τα εισοδήματά τους.
Αν και, λίγο έως πολύ, όλες οι χώρες βρίσκονται αντιμέτωπες με την πρόκληση της αντιμετώπισης των οικονομικών επιπτώσεων «αυτής της παρατεταμένης γεωπολιτικής κρίσης», όπως χαρακτηριστικά ανέφερε ο Κυριάκος Μητσοτάκης στη συνέντευξη Τύπου μετά τη Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ στις Βρυξέλλες, στην Αθήνα ο συναγερμός δείχνει να ηχεί ισχυρότερα, αφενός λόγω της εγγύτητας με τα πεδία των μαχών και του κινδύνου για τον τουρισμό, αφετέρου λόγω της ιδιαίτερης πολιτικής (διάβαζε: προεκλογικής) συγκυρίας στην οποία βρίσκεται η Ελλάδα.
Σε μια περίοδο κατά την οποία η κανονικότητα μοιάζει όλο και πιο εύθραυστη, απεδείχθη εκ των πραγμάτων ότι ήταν απολύτως ανεπαρκής η πρώτη δέσμη μέτρων που ανακοινώθηκε από την κυβέρνηση και αφορούσε την επιβολή πλαφόν στα περιθώρια κέρδους των καυσίμων και περιορισμένου αριθμού ειδών διατροφής.
Οι τιμές δεν συγκρατήθηκαν και η ανάγκη για πιο δραστικά μέτρα – «αναχώματα», κατά την ορολογία που χρησιμοποίησε ο Πρωθυπουργός – γίνεται ακόμη πιο επιτακτική, υποχρεώνοντας την κυβέρνηση να ανοίξει τα δημόσια ταμεία και να διαθέσει πόρους. Οι οποίοι, υπό άλλες συνθήκες, θα αποτελούσαν το πλουσιοπάροχο «πακέτο» προεκλογικών παροχών που θα ανακοίνωνε ο κ. Μητσοτάκης στην προσεχή Διεθνή Εκθεση Θεσσαλονίκης. Κάποιοι ήδη μιλούν για το «προεκλογικό αποθεματικό» το οποίο η κυβέρνηση θα υποχρεωθεί να το διαθέσει άμεσα, καθώς «δεν διαφαίνεται στον ορίζοντα σύντομος τερματισμός της κρίσης».
«Voucher» και «pass» ή μείωση φόρων;
Το μείγμα των νέων μέτρων, τα οποία θα ανακοινωθούν πιθανότατα εντός της επόμενης εβδομάδας, είναι αντικείμενο έντονων ζυμώσεων που γίνονται εδώ και μέρες στο οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης, το οποίο έχει ετοιμάσει διάφορα εναλλακτικά σενάρια που έχει θέσεις υπ’ όψιν του Μεγάρου Μαξίμου. Το μεγάλο δίλημμα με το οποίο βρίσκεται αντιμέτωπη για μια ακόμη φορά η κυβέρνηση είναι αν θα μείνει σταθερή στη γραμμή της στοχευμένης ενίσχυσης των περισσότερο πληττόμενων (με τη μορφή των «voucher» και των «pass») ή θα προχωρήσει σε μειώσεις της έμμεσης φορολογίας (ΦΠΑ, ΕΦΚ στα καύσιμα) που μέχρι πρότινος… ξόρκιζε με το επιχείρημα ότι δεν θα περάσουν στον τελικό καταναλωτή.
Η κυβερνητική ηγεσία ήλπιζε ότι στη Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ, που ολοκληρώθηκε μετά τα μεσάνυχτα της Πέμπτης, οι ευρωπαίοι ηγέτες θα κατέληγαν σε μια «γραμμή» για ενιαία πορεία. Κάτι τέτοιο, ωστόσο, δεν επιβεβαιώθηκε. Και το μόνο που επιτεύχθηκε είναι μία – μάλλον γενικόλογη – διατύπωση στα Συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, με την οποία, σύμφωνα με τον Πρωθυπουργό, «ανοίγει η πόρτα για περισσότερη ευελιξία στη λήψη μέτρων, εθνικών αλλά και ευρωπαϊκών, για την αντιμετώπιση αυτής της έκτακτης κρίσης».
Με βάση το κείμενο των Συμπερασμάτων, καλείται η Ευρωπαϊκή Επιτροπή (Κομισιόν) «να παρουσιάσει χωρίς καθυστέρηση μια εργαλειοθήκη στοχευμένων προσωρινών μέτρων για την αντιμετώπιση των πρόσφατων αυξήσεων στις τιμές των εισαγόμενων ορυκτών καυσίμων που προέκυψαν από την κρίση στη Μέση Ανατολή». Πέραν των ορυκτών, η Κομισιόν καλείται «να παρουσιάσει επειγόντως στοχευμένα μέτρα – για όλες τις συνιστώσες των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας – για συγκεκριμένες ενέργειες για τη μείωση των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας και την αντιμετώπιση της υπερβολικής αστάθειας βραχυπρόθεσμα, συμπεριλαμβανομένων των ενεργοβόρων τομέων, λαμβάνοντας υπ’ όψιν τις διαφορετικές καταστάσεις μεταξύ των κρατών-μελών».
Στην πραγματικότητα, η ΕΕ έδωσε την ευχέρεια στις χώρες να λάβουν μέτρα για μειώσεις στην τιμή του ρεύματος και του φυσικού αερίου, περιορίζοντας ενδεχομένως και τα διάφορα τέλη δικτύου, καθώς και για κρατικές επιδοτήσεις σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις, δεν προχώρησε, ωστόσο, στην χαλάρωση των δημοσιονομικών κανόνων, όπως είχε γίνει την περίοδο της πανδημίας, ούτε κατέληξε στη λεγόμενη «ρήτρα διαφυγής» που ισχύει για τις δαπάνες των εξοπλιστικών που δεν «μετρούν» στο έλλειμμα κάθε χώρας.
Υπό αυτό το πρίσμα, ο Κυριάκος Μητσοτάκης επανέλαβε από τις Βρυξέλλες ότι «η κυβέρνηση είναι έτοιμη, στα πλαίσια των δημοσιονομικών δυνατοτήτων της, να αντιμετωπίσει τις επιπτώσεις από τις αυξήσεις στις τιμές των καυσίμων και ενδεχομένως στην τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας». Εκτός από το κόστος των καυσίμων και εν γένει της ενέργειας, στο κυβερνητικό επιτελείο υπάρχουν προβληματισμοί και για μέτρα που θα αφορούν την αντιμετώπιση της εκτίναξης των τιμών στα ακτοπλοϊκά – ενδεχομένως και στα αεροπορικά – εισιτήρια, καθώς και στα λιπάσματα.
