Τα μέλη και οι φίλοι της ΚΝΕ στεκόμαστε συγκλονισμένοι μπροστά στις εικόνες των συντρόφων μας στο εκτελεστικό απόσπασμα, σε αυτούς που διάλεξαν τον θάνατο σαν τιμή και σαν χρέος για τους άλλους, που εδώ και 80 χρόνια αποτελούν φάρο για τον λαό μας, για την εργατική τάξη και τις γενιές των κομμουνιστών που ακολούθησαν, που έμειναν αλύγιστοι μπροστά στην λύσσα των ναζί κατακτητών και των ντόπιων τυράννων.
Και πρώτος άρχος του χορού, δυο μπόγια πάνου απ’ όλους
κι από το Χάρο τρεις φορές πιο πάνου ο Ναπολέος.
Κώστας Βάρναλης, ΠΡΩΤΟΜΑΓΙΑ ΤΟΥ 1944
Η Τομεακές Οργανώσεις Ηρακλείου της ΚΝΕ, για να τιμήσουν του 200 ήρωες της Καισαριανής που μέσα σε αυτούς τον ήρωα Ναπολέοντα Σουκατζίδη, που έζησε και έδρασε στο Ηράκλειο πριν συλληφθεί και οδηγηθεί στην αθανασία μαζί με τους υπόλοιπους 199 συντρόφους του, διοργανώνει δωρεάν προβολή της ταινίας «Το τελευταίο σημείωμα» του Παντελή Βούλγαρη την Παρασκευή 20 Φεβρουαρίου 2026, στις 15:00, στον κινηματογράφο Βιντσέντζος Κορνάρος.
Βιογραφικά στοιχεία
O Ναπολέων Σουκατζίδης γεννήθηκε στην Προύσα το 1909. Μετά τη Μικρασιατική καταστροφή εγκαθίσταται με την οικογένειά του στο Αρκαλοχώρι. Πολύπλευρη προσωπικότητα και γλωσσομαθής. Σπούδασε Οικονομικά, ενώ ανέπτυξε δράση και στο χώρο του Πολιτισμού. Αρραβωνιάστηκε τη Χαρά Λιουδάκη, αδελφή της ηρωικής κομμουνίστριας Μαρίας Λιουδάκη, στης οποίας το λαογραφικό έργο υπήρξε συμπαραστάτης.
Από νωρίς συνέδεσε τη μοίρα του με το εργατικό – λαϊκό κίνημα. Το 1927 γίνεται μέλος της ΟΚΝΕ. Μέσα από την πρωτοπόρα δράση του ΚΚΕ, το Μεσοπόλεμο, οργανώνεται ορμητικά το εργατικό κίνημα, αναπτύσσει την πάλη του, με μπροστάρηδες κομμουνιστές, όπως ο Ναπολέων Σουκατζίδης, που συγκαταλέγεται σε αυτούς που ανασυγκροτούν το Εργατικό Κέντρο Ηρακλείου, το 1934.
Το αστικό κράτος, μέσα από την δημοκρατικά εκλεγμένη Κυβέρνηση του, θορυβημένο από τη δύναμη του εργατικού λαϊκού κινήματος, το κατέστειλε βίαια. Διασπά και αποδυναμώνει το Εργατικό Κέντρο Ηρακλείου, προχωρά σε αθρόους εκτοπισμούς αγωνιστών και κομμουνιστών. Στις 13 Ιούνη 1936 η Ασφάλεια συνέλαβε 5 κομμουνιστές προέδρους Σωματείων και στελέχη του Εργατικού Κέντρου Ηρακλείου, εκτοπίζοντάς τους στον Άϊ Στράτη. Ανάμεσά τους, το στέλεχος του ΚΚΕ Ναπολέων Σουκατζίδης, που δεν ξαναγύρισε στο Ηράκλειο, ακολούθησε τον δρόμο της θυσίας.
Με τη σύλληψή του για την πολιτική και συνδικαλιστική του δράση, το 1937 ο Σουκατζίδης φυλακίζεται στην Ακροναυπλία, κάτι το οποίο αποτέλεσε σταθμό στη ζωή του. Ο Σουκατζίδης έζησε εντατικά την πνευματική ζωή της Ακροναυπλίας. Δίδασκε τη μέρα στους συντρόφους του, εργάτες και αγρότες, Ελληνικά, Ιστορία, ξένες γλώσσες, ενώ το βράδυ στο μισοσκόταδο, σε μια γωνιά του θαλάμου, «τσίτωνε» το αυτί του να μη χάσει λέξη από το μάθημα του μεγάλου Δάσκαλου, Δημήτρη Γληνού.
Μετά την κατάρρευση του αλβανικού μετώπου, τον Απρίλη 1941, και την κατοχή, χιλιάδες φυλακισμένοι κομμουνιστές, οι οποίοι ζητούσαν να πολεμήσουν στο μέτωπο, κληροδοτήθηκαν από την ελληνική κυβέρνηση στους Γερμανούς.
Στις 27 Απρίλη 1944, κοντά στους Μολάους Λακωνίας, ο στρατηγός διοικητής της 41ης Μεραρχίας Φρουρίου του Ράιχ και η συνοδεία του, πέφτουν σε ενέδρα του ΕΛΑΣ. Ο στρατηγός σκοτώνεται. Στις 30 Απρίλη η ανακοίνωση είναι ρητή: «Εις αντίποινα θα εκτελεσθούν: Ο τυφεκισμός 200 κομμουνιστών την 1η Μαΐου 1944.»
Την παραμονή της εκτέλεσης, οι δυνάμεις κατοχής επέλεξαν από το στρατόπεδο Χαϊδαρίου τους 200 κομμουνιστές. Απ’ αυτούς, περίπου 170 ήταν πρώην κρατούμενοι της Ακροναυπλίας, μεταξύ αυτών ο Σουκατζίδης, οι υπόλοιποι πρώην εξόριστοι στην Ανάφη.
Κορυφαία στιγμή της ηρωικής αυτής πορείας ήταν η απάντηση που έδωσε στον γερμανό διοικητή στην ερώτηση αν δέχεται να εξαιρεθεί από τους προς εκτέλεση κομμουνιστές.
Την περήφανη αρνητική απάντηση του μετέφερε στον λαό ο Θέμος Κορνάρος:
«Το στρατόπεδο αναταράσσεται. Ως εκείνη τη στιγμή, αιτία της αναταραχής, ήτανε η αγωνία για τη ζωή του «παιδιού». Ο Ναπολέων απαντά στον διοικητή. Κι όλα τ’ αυτιά είναι τεντωμένα κι αφουγκράζονται. Όσοι ξέρουν γερμανικά, μεταφράζουνε την ίδια στιγμή τα λόγια του:
– Δέχομαι, κύριε διοικητά, τη ζωή, αλλά μόνο με τον όρο, πως δεν πρόκειται να την πάρω από άλλον κρατούμενο. Μόνο αν η θέση μου μείνει κενή…»
Στα ιερά χώματα της Καισαριανής, γράφτηκε μία από τις πιο ηρωικές, τις πιο λαμπρές σελίδες της ιστορίας του κομμουνιστικού και εργατικού κινήματος, την Πρωτομαγιά του 1944, αυτή της εκτέλεσης των 200 κομμουνιστών.
