Στελέχη της Πολιτικής Προστασίας παραδέχονται «αιφνιδιασμό του πολυδιασπασμένου μηχανισμού δασοπυρόσβεσης» παρά τις έγκαιρες προγνώσεις και τα νέα τεχνολογικά μέσα – Τα επιχειρησιακά κενά, η διπλή δικαιολογία του «κακού χειμώνα» και η ανησυχία για τον Αύγουστο
«Οι ακραίες καιρικές συνθήκες με ανέμους 10-12 μποφόρ αιφνιδίασαν και ουσιαστικά εξουδετέρωσαν τον πολυδιασπασμένο μηχανισμό δασοπυρόσβεσης κατακαίοντας περίπου 100.000 στρέμματα αγροτικής, χορτολιβαδικής και δασικής έκτασης μέσα σε λίγες ώρες σε Ρέθυμνο, Λακωνία, Πάρο, Ανδρο,
Βοιωτία, Αργολίδα, Αττική και αλλού, με δραματικό απολογισμό τον θάνατο τριών πυροσβεστών». Σε αυτές τις επισημάνσεις προχώρησαν, μιλώντας στο «Βήμα», υψηλόβαθμα στελέχη του μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας και Δασοπυρόσβεσης ύστερα από τις αλλεπάλληλες δασικές πυρκαγιές των τελευταίων ημερών.
Κι αυτό παρά την αισιοδοξία που εκπεμπόταν επισήμως έως και πριν από λίγες ημέρες ότι η χώρα μας είχε γλιτώσει την πύρινη λαίλαπα της Ευρώπης, κατά την οποία μέχρι το τέλος του Ιουλίου είχαν καεί σχεδόν 4.350.000 στρέμματα δασικών εκτάσεων, ξεπερνώντας την αντίστοιχη καμένη έκταση της ίδιας περιόδου το 2025 και τον μέσο όρο της τελευταίας εικοσαετίας.
Το γεγονός ότι η Ελλάδα δεν είχε, έως τα μέσα της προηγούμενης εβδομάδας, εκτεταμένες πυρκαγιές αποδιδόταν – σύμφωνα με τις ίδιες πηγές – «στον βροχερό χειμώνα και στον μηχανισμό “έγκαιρης και αποτελεσματικής παρέμβασης”, με σχεδόν 19.000 πυροσβέστες, 85 εναέρια μέσα
δασοπυρόσβεσης, 108 drones εποπτείας. Επίσης, στο ότι έχει παρατηρηθεί τα τελευταία χρόνια μείωση της έναρξης πυρκαγιών κατά 15%-20%, που πιστώνεται στις συλλήψεις εκατοντάδων υπόπτων από τα 150 στελέχη των 38 υπηρεσιών αντιμετώπισης εγκλημάτων εμπρησμού, με κεντρική την αρμόδια Διεύθυνση στην Αθήνα. Μόνο φέτος πραγματοποιήθηκαν 239 συλλήψεις στο πλαίσιο της αυτόφωρης διαδικασίας, από τις οποίες οι 211 αφορούσαν εμπρησμούς από αμέλεια και οι 28 από πρόθεση».
Τα ίδια στελέχη έλεγαν και ότι «οι πυροσβέστες, πλέον, έχουν διαθέσιμα διάφορα εργαλεία και μέσα, μεταξύ των οποίων τη δυνατότητα, με την κάλυψη του νόμου, να βάζουν οι ίδιοι φωτιά (το επονομαζόμενο αντιπύρ) για να περιορίζουν τα πύρινα μέτωπα».
«Διαχρονικά κενά»
Ωστόσο, σημείωσαν ότι «οι πρώτες αντίξοες καιρικές συνθήκες, παρά τις έγκαιρες μετεωρολογικές προβλέψεις, ανέδειξαν τα διαχρονικά κενά και τα προβληματικά σημεία του μηχανισμού δασοπυρόσβεσης», πηγαίνοντας κι ένα βήμα παραπέρα: «Υπάρχει κίνδυνος τα αυγουστιάτικα μελτέμια να προκαλέσουν περαιτέρω καταστροφές, καθώς οι δυνατότητες αντίδρασης είναι μικρές λόγω της ταχύτητας των ανέμων, αλλά και των αδυναμιών που αναδεικνύονται».
Την ίδια ώρα το Μέγαρο Μαξίμου παρακολουθεί συνεχώς την εξέλιξη των καταστρεπτικών πύρινων μετώπων σε όλη την Ελλάδα, αποδίδοντάς τα, όπως κατ’ επανάληψη δηλώνεται από το 2019, στην «κλιματική κρίση» και σε καιρικές συνθήκες χωρίς προηγούμενο.
Στελέχη όμως της Πυροσβεστικής επισημαίνουν ότι τέτοιες καταστροφές με θυελλώδεις ανέμους που καθήλωναν τα πυροσβεστικά αεροσκάφη εκδηλώθηκαν το 2000 στη Βόρεια Πελοπόννησο, το 2007 στην Ηλεία, το 2018 στο Μάτι, το 2021 στη Βαρυμπόμπη και στη Βόρεια Εύβοια, το 2023 στο δάσος της Δαδιάς στον Εβρο αλλά και στη Ρόδο αλλά και στην Πεντέλη το 2024.
Ακόμη, ο υπουργός Πολιτικής Προστασίας Ευάγγελος Τουρνάς, που εποπτεύει διαρκώς τις προσπάθειες περιορισμού των πυρκαγιών, σε συνέντευξή του στα τέλη Ιουνίου ανέφερε ότι «φέτος έχουμε και αυξημένη καύσιμη ύλη λόγω της οργιώδους βλάστησης που προκάλεσαν οι έντονες βροχοπτώσεις
των προηγούμενων μηνών». Ομως, όπως επισήμαιναν πρώην υψηλόβαθμα στελέχη της Πυροσβεστικής, «από πολιτικούς προϊσταμένους του συστήματος Πολιτικής Προστασίας υπάρχει ένας διττός, αντιφατικός λόγος. Οταν ο χειμώνας έχει λίγες βροχές, οι πυρκαγιές αποδίδονται στην προηγηθείσα ξηρασία. Οταν υπάρχουν βροχές, όπως συνέβη φέτος, προβάλλεται ως δικαιολογία η αύξηση της βλάστησης».
Στην πραγματικότητα, ο πιο επιβαρυντικός παράγοντας για μεγάλο αριθμό αποτεφρωμένων εκτάσεων είναι οι ξηροί χειμώνες. Ακόμη, κύριο ρόλο έχει και ο αιφνιδιασμός των αρμοδίων όταν προηγούνται, όπως φέτος, περίοδοι χωρίς υψηλές θερμοκρασίες, με ήπια καλοκαίρια χωρίς μεγάλες πυρκαγιές. Αυτή ήταν η κατάσταση και πριν από τον πύρινο όλεθρο στο Μάτι, καθώς έβρεχε στην Αττική λίγες ημέρες νωρίτερα.
Ο Πρωθυπουργός
Σημειώνεται ότι και πέρυσι ο Πρωθυπουργός, στον απολογισμό του για το καλοκαίρι του 2025 και τα πυροσβεστικά μέσα που υπήρχαν, είχε υπογραμμίσει ότι «νομίζω ότι όλα αυτά αποτελούν και απόδειξη, έμπρακτη απόδειξη, ότι καθημερινά η πατρίδα μας αλλάζει και προοδεύει,
κάνοντας βήματα μπροστά, όχι πάντα με τους ρυθμούς που θα θέλαμε, αλλά σε κάθε περίπτωση ακολουθώντας έναν σχεδιασμό, ο οποίος με προσήλωση και με επιμονή τελικά αποδίδει. Οι πυροσβέστες μάς λένε ότι τις φωτιές του καλοκαιριού τις σβήνουμε ουσιαστικά τον χειμώνα».
Ομως και πέρυσι η καμένη δασική έκταση δεν ήταν περιορισμένη, καθώς περίπου 477.000 στρέμματα παραδόθηκαν στις φλόγες, ενώ το 2024 ήταν 485.000 και το 2023 είχαν φτάσει τα 1.800.000. Περίπου ίδιας έκτασης ήταν και η καταστροφή το 2021.
Τα προβλήματα στον μηχανισμό δασοπυρόσβεσης είναι σημαντικά. Παρότι η χώρα μας διαθέτει τυπικά 10 Canadair 215 και 7 Canadair 415, πολλά εκ του πρώτου τύπου, ηλικίας 56 ετών, τίθενται εκτός λειτουργίας ή απαιτούν συχνότερα συντηρήσεις. Σημειώνεται ότι τον Ιούνιο του 2025 τα αεροσκάφη αυτά είχαν προχωρήσει σε 93 πτήσεις με 208 ώρες στον αέρα – ο αριθμός αυτός περιορίστηκε τον ίδιο μήνα φέτος σε περίπου 47 πτήσεις με 120 συνολικές ώρες στον αέρα.
Ομως και τα δύο αυτά χρόνια δεν υπήρχε, σύμφωνα με τα στοιχεία του Γενικού Επιτελείου Αεροπορίας, από αυτά τα αεροσκάφη καμιά πτήση επιτήρησης δασικών περιοχών. Και ούτε υπήρχε μέριμνα ώστε να είναι εν πτήσει προληπτικά ώστε να μην καθηλωθούν λόγω των θυελλωδών ανέμων. Αυτή η αιτίαση είχε διατυπωθεί και στην πύρινη καταστροφή στο Μάτι, όπου και πάλι δεν πετούσαν λόγω δυτικών ανέμων πολλών μποφόρ πυροσβεστικά αεροσκάφη και επιχειρούσαν μόνο ένα-δύο ελικόπτερα.
Ηλικιωμένο Σώμα
Επίσης, στελέχη του μηχανισμού περιορισμού των φυσικών καταστροφών επεσήμαιναν ότι αρνητικός παράγοντας είναι ο μεγάλος μέσος όρος ηλικίας των πυροσβεστών (47 χρόνια). Επιπλέον αναφέρεται ότι χιλιάδες πυροσβέστες «χάνονται» σε δεκάδες συνδικαλιστικά σωματεία που έχουν
δημιουργηθεί. Αυτό επιχείρησε να περιορίσει το «Ενεργή Μάχη», το νέο θεσμικό πλαίσιο (Ν. 5281/2026) του υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας που είχε συνταχθεί επί θητείας του πρώην υπουργού Γιάννη Κεφαλογιάννη.
Αλλο «αγκάθι» είναι ότι δεν έχει υλοποιηθεί ο σχεδιασμός για τη δημιουργία της «Μονάδας 7» για την επονομαζόμενη πυρομετεωρολογία σε συνεργασία με το Αστεροσκοπείο Αθηνών για την υποβοήθηση των ενεργειών του Κέντρου Επιχειρήσεων.
Επιπλέον, παρότι υπήρχε σχετική πρόταση, δεν εφαρμόστηκε φέτος η προγραμματισμένη καύση, δηλαδή μια τεχνική διαχείρισης της βλάστησης όπου οι αρμόδιες υπηρεσίες βάζουν σκόπιμα ελεγχόμενη φωτιά σε συγκεκριμένη περιοχή (βάσει ειδικών σχεδιασμών και χαρτογραφήσεων και κάτω από αυστηρές καιρικές και επιχειρησιακές προϋποθέσεις) ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος μιας ανεξέλεγκτης μεγάλης δασικής πυρκαγιάς.
Ακόμη αναφέρονται ορισμένες λάθος εκτιμήσεις αξιωματικών της Πυροσβεστικής σε καταστροφικές αναζωπυρώσεις. Πέρα από την αυτοθυσία χιλιάδων πυροσβεστών καταγράφονται σε ορισμένες μόνο περιπτώσεις καθυστερημένες αλλά και λάθος κινήσεις πυροσβεστικών οχημάτων (όπως φαίνεται και από το σύστημα ENGAGE με τα GPS των 3.700 συνολικά αυτοκινήτων), ανυπακοή κάποιων πυροσβεστών σε προϊσταμένους κ.λπ.
Επιπολαιότητα
Τέλος, πολλές πυρκαγιές αποδίδονται στην επιπολαιότητα τοπικών παραγόντων, όπως συνέβη με την παράνομη χωματερή της Πάρου. Σύμφωνα με τη δικογραφία, η φωτιά στη νότια πλευρά του κυκλαδίτικου νησιού ξεκίνησε την ώρα απόρριψης σκουπιδιών από φορτηγό σε παράνομη χωματερή, δίπλα από τον ΧΥΤΑ του νησιού.
Αξιωματικοί της Πυροσβεστικής μιλούν για την κακή συντήρηση του υπερφορτωμένου ηλεκτρικού δικτύου το καλοκαίρι, όπως συνέβη στη φονική πυρκαγιά του Ρεθύμνου, όπου φέρεται η φωτιά να ξεκίνησε από κολόνα που είχε γείρει κι είχε δημιουργηθεί μεγάλη καμπύλη στο καλώδιο. Παρόμοια προβληματικά σημεία του ηλεκτρικού δικτύου έχουν συνδεθεί τα τελευταία χρόνια με αρκετές πυρκαγιές στην Αττική, στη Μαγνησία, στην Πελοπόννησο και αλλού.https://www.tovima.gr/editor/lampropoulos-vasilis-g/
