Για πρώτη φορά, η Ευρωπαϊκή Εταιρεία Καρδιολογίας (ESC), σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Νεφρολογική Εταιρεία (ERA), εξέδωσε κοινές οδηγίες για την αντιμετώπιση των καρδιαγγειακών και νεφρικών παθήσεων. Η πρωτοβουλία αυτή αναδεικνύει μια βασική πραγματικότητα της σύγχρονης ιατρικής: η καρδιά και οι νεφροί λειτουργούν ως ένα ενιαίο σύστημα και η βλάβη του ενός οργάνου επηρεάζει άμεσα το άλλο.
Μία από τις σημαντικότερες συστάσεις είναι ο συστηματικός έλεγχος όλων των ασθενών με καρδιαγγειακή νόσο για χρόνια νεφρική νόσο, ακόμη και όταν δεν υπάρχουν συμπτώματα. Ο έλεγχος θα πρέπει να περιλαμβάνει τόσο τον εκτιμώμενο ρυθμό σπειραματικής διήθησης (eGFR) όσο και τον λόγο λευκωματίνης/κρεατινίνης στα ούρα. Με τον τρόπο αυτό μπορεί να εντοπιστεί έγκαιρα η «σιωπηλή» νεφρική βλάβη.
Οι οδηγίες προτείνουν ένα πρακτικό μοντέλο πέντε βημάτων, το STAMP: έλεγχος για νεφρική νόσο, εκτίμηση του κινδύνου, αντιμετώπιση των παραγόντων που επιταχύνουν την εξέλιξή της, προσαρμογή της καρδιολογικής θεραπείας και, τέλος, οργανωμένη διεπιστημονική παρακολούθηση. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη συνδυασμένη προστατευτική φαρμακευτική αγωγή. Στους κατάλληλους ασθενείς, βασικό θεραπευτικό υπόβαθρο αποτελούν οι αναστολείς του συστήματος ρενίνης-αγγειοτενσίνης, οι αναστολείς SGLT2 και η υπολιπιδαιμική θεραπεία με στατίνη. Σε ασθενείς με σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 ή καρδιακή ανεπάρκεια μπορούν, ανάλογα με την περίπτωση, να προστεθούν φάρμακα όπως η φινερενόνη και οι αγωνιστές GLP-1.
Ενα σημαντικό μήνυμα αφορά επίσης την αρτηριακή πίεση. Οι οδηγίες προτείνουν, όταν είναι ανεκτό από τον ασθενή, συστολική πίεση 120-129 mmHg, ιδιαίτερα σε ασθενείς με σημαντική νεφρική δυσλειτουργία.
Παράλληλα, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι μια μικρή, αρχική πτώση του eGFR μετά την έναρξη ορισμένων θεραπειών δεν θα πρέπει αυτομάτως να οδηγεί στη διακοπή τους. Πρόκειται συχνά για αναμενόμενη αιμοδυναμική μεταβολή, ενώ το μακροπρόθεσμο όφελος για την καρδιά και τους νεφρούς μπορεί να είναι σημαντικότερο.
Ιδιαίτερα χαρακτηριστικό είναι και το μήνυμα για τους ασθενείς με οξύ έμφραγμα και χρόνια νεφρική νόσο: η παρουσία νεφρικής δυσλειτουργίας δεν θα πρέπει από μόνη της να καθυστερεί την απαραίτητη στεφανιογραφια και αγγειοπλαστική.
Οι νέες ευρωπαϊκές οδηγίες σηματοδοτούν, επομένως, μια αλλαγή φιλοσοφίας: δεν αντιμετωπίζουμε πλέον την καρδιά και τους νεφρούς ως δύο ξεχωριστά προβλήματα, αλλά ως δύο αλληλένδετα όργανα που χρειάζονται κοινή, έγκαιρη και ολοκληρωμένη προστασία.
Ο Κώστας Τσιούφης είναι καθηγητής Καρδιολογίας ΕΚΠΑ – Α’ Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική στο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Αθηνών
, σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Νεφρολογική Εταιρεία (ERA), εξέδωσε){kind=link}