Ο πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ενώσεων Υπαλλήλων του Πυροσβεστικού Σώματος, Νίκος Λαβράνος, ο πρόεδρος του Σωματείου Δασοκομάντος, Άκης Μπαρδάκης, και ο Ηλίας Τζηρίτης από το WWF, μιλούν στο in για την υπερεργασία αλλά και την έλλειψη εκπαίδευσης, με αποτέλεσμα οι πυροσβέστες να βγαίνουν στο πεδίο με επισφάλεια και ελλιπή προστασία.
Ρεπορτάζ Δήμητρα Τριανταφύλλου
Τρεις νεκροί στο Ρέθυμνο και το Γύθειο, δύο τραυματίες με ελαφριά εγκαύματα στη Σητεία, ένας ελαφρά τραυματίας στην Άνδρο, δύο τραυματίες στο Πλωμάρι της Λέσβου: μόλις τις πρώτες δύο μέρες του φετινού καλοκαιριού που τα πύρινα μέτωπα απλώθηκαν ταυτόχρονα σε πολλές περιοχές της χώρας, το πυροσβεστικό σώμα έχει ήδη πληρώσει βαρύτατο τίμημα.
«Το κλίμα είναι βαρύ, οι πυροσβέστες νιώθουν απροστάτευτοι» μεταφέρει την κατάσταση που επικρατεί αυτές τις μέρες στο Πυροσβεστικό Σώμα ο Νίκος Λαβράνος, πρόεδρος της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ενώσεων Υπαλλήλων του Πυροσβεστικού Σώματος. «Οι συνάδελφοι στο Ρέθυμνο βρέθηκαν σε μία επί της γης πύρινη κόλαση. Οι πυροσβέστες δεν επαρκούσαν για αυτό το τεράστιο μέτωπο» σχολιάζει.
Σύμφωνα με τον ίδιο, οι νεκροί πυροσβέστες που έχουν χάσει τη ζωή του εν ώρα καθήκοντος από την ίδρυση του Πυροσβεστικού Σώματος μέχρι σήμερα έχουν φτάσει τους 73. Άλλοι 19 από την πολεμική αεροπορία έχουν χάσει τη ζωή τους κατά τη διάρκεια αεροπυρόσβεσης.
Ο κ. Λαβράνος τονίζει, βέβαια, ότι «σε κάθε πυρκαγιά σημειώνονται μικρότεροι ή μεγαλύτεροι τραυματισμοί. Είναι η φύση του επαγγέλματος». Να σημειωθεί ότι 4 πυροσβέστες έχασαν τη ζωή τους στη Γαλλία και 1 στην Ιταλία κατά τη διάρκεια των τεράστιων πυρκαγιών τις τελευταίες 10 μέρες.
Αλλά εδώ προκύπτει το ερώτημα: διασφαλίζονται στον μέγιστο βαθμό οι σωστές συνθήκες για να εργαστούν οι πυροσβέστες; Επαρκεί η εκπαίδευσή τους και η υποστήριξη που λαμβάνουν για αυτή την τόσο επικίνδυνη εργασία;
Φωτογραφία: Menelaos Michalatos / SOOC
Πολλοί οι πυροσβέστες αλλά όχι πάντα εκεί όπου πρέπει
Ο Νίκος Λαβράνος αναφέρει πως οι μόνιμοι πυροσβέστες που υπηρετούν αυτή τη στιγμή στο Σώμα είναι περισσότεροι από ποτέ: «Θέλω να είμαι δίκαιος. Φέτος, εργαζόμαστε 18.800 πυροσβέστες, ενώ ο συνήθης μέσος όρος τα τελευταία χρόνια είναι 11.000». Σημειώνει πως 600 πυροσβέστες προσλήφθηκαν φέτος, ενώ σε εξέλιξη βρίσκεται και άλλος ένας διαγωνισμός για πρόσληψη άλλων 600 πυροσβεστών, που θα ολοκληρωθεί τον Νοέμβριο.
Επίσης, λέει ότι έχουν γίνει βήματα προόδου στον εξοπλισμό που διαθέτει η Πυροσβεστική, μέσω του προγράμματος «Αιγίς», όπως κάποια νέα υδροφόρα οχήματα, επιβατικά και μεταφορικά. «Έχουμε επίσης τα drone, αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης, καλύτερες στολές. Υπάρχουν νέα όπλα στα χέρια των πυροσβεστών».
Ο κ. Λαβράνος τονίζει, όμως, ότι «αν ο πυροσβέστης δεν πατήσει το πόδι του σε μια φωτιά, η φωτιά δεν θα σβήσει. Ο παράγοντας «άνθρωπος» είναι ο πιο κρίσιμος, ο πιο σημαντικός για την αντιμετώπιση των πυρκαγιών, παρά τις εξελίξεις της τεχνολογίας».
Και εξηγεί ότι, παρά τον σχετικά με παλαιότερα μεγαλύτερο αριθμό των πυροσβεστών, «υπάρχει πολυδιάσπαση του προσωπικού. Για παράδειγμα, με το νέο νομοσχέδιο της «Ενεργής Μάχης», που προωθείται από το υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, δημιουργούνται, ορθώς, ανακριτικά γραφεία της Πυροσβεστικής σε κάθε περιφέρεια. Τα επανδρώνουν σταδιακά συνάδελφοι πυροσβέστες. Την ίδια ώρα, άλλοι συνάδελφοι υπηρετούν σε βιομηχανικές υπηρεσίες (στις ΒΙΠΕ), άλλοι στα πλοιάρια, άλλοι σε αεροδρόμια, άλλοι στο αρχηγείο. Ο χειριστής του drone επίσης είναι ένας πυροσβέστης στη μάχη, όχι όμως μέσα στο πύρινο μέτωπο. Άλλοι δρουν μόνο στις αστικές πυρκαγιές. Άλλοι στο αρχηγείο». Και φυσικά υπάρχουν και οι συνταξιοδοτήσεις.
Τελικά, προκύπτει πως από τους 18.800 πυροσβέστες που υπηρετούν στο Πυροσβεστικό Σώμα, αυτοί που βρίσκονται στο πεδίο είναι γύρω στις 8.000 με 9.000.
Οι 8.000 με 9.000 πυροσβέστες στο πεδίο δεν επαρκούν, όμως, σύμφωνα με τον κ. Λαβράνο, για τον όγκο των πυρκαγιών που ξεσπούν κατά τη διάρκεια της αντιπυρικής περιόδου. Σημειώνεται πως τα τελευταία πέντε χρόνια οι καθημερινές ενάρξεις πυρκαγιών είναι πολύ συχνά, εκατοντάδες. Η υποστελέχωση στους κατά τόπους σταθμούς της περιφέρειας οδηγεί τελικά στην απόφαση πυροσβέστες να μετακινούνται διαρκώς από τη μια περιοχή στην άλλη και μετά πάλι πίσω στην έδρα τους και ξανά σε μια νέα περιοχή, ευρισκόμενοι έτσι για μέρες στα μέτωπα ή στον δρόμο.
Είναι χαρακτηριστικά όσα έλεγε ο δήμαρχος Καλύμνου στο in την Πέμπτη 30 Ιουλίου, στο πλαίσιο των πολλών μετώπων πυρκαγιάς που είχαν ξεσπάσει στο νησί. Οι πυροσβέστες που δρούσαν την Πέμπτη στο απόγευμα στο πεδίο, στο νησί, ήταν σύμφωνα με τον δήμαρχο «ελάχιστοι».
«Από Κω και Ρόδο έχουν σταλεί 17 πυροσβέστες. Η Κάλυμνος έχει 3 μόνιμους. Αν δεν υπήρχαν οι πολλοί εθελοντές πυροσβέστες στο νησί, θα ήμασταν σε πολύ χειρότερη μοίρα» μας είπε.
Εκατομμύρια απλήρωτα ρεπό και υπερεργασία
Τελικά αυτό που συμβαίνει, σύμφωνα με τον κ. Λαβράνο, είναι οι πυροσβέστες να υπερεργάζονται.
«Τα απλήρωτα ρεπό των πυροσβεστών είναι αυτή τη στιγμή πάνω από 3 εκατομμύρια, ενώ οφείλονται πάνω από 550.000 μέρες αδειών. Τα ωράρια είναι εξοντωτικά λόγω υποστελέχωσης. Η παράνομη υπερεργασία χαρακτηρίζει τον κλάδο μας» υπογραμμίζει. «Το αποτέλεσμα είναι να υπάρχει ανακύκλωση δυνάμεων και πυροσβεστικού προσωπικού όταν ξεσπούν τα μέτωπα. Ο νόμος είναι πολύ αυστηρός. Ένας πυροσβέστης δεν πρέπει να εργάζεται πάνω από 24 ώρες. Παρόλα αυτά, συνάδελφοι μας στην Πάρο επιχειρούσαν πάνω από 48 ώρες».
Την ίδια στιγμή, λόγω της υποστελέχωσης στο πεδίο, οι υποδιοικητές της Πυροσβεστικής στις διάφορες περιοχές της χώρας, για να «μπαλώσουν» τα κενά χρησιμοποιούν συχνά το πρόσχημα της γενικής επιφυλακής ενώ, για να ισχύει αυτό το καθεστώς πρέπει να υπάρχει συμβάν.
«Γίνεται ακατάσχετη χρήση της μερικής επιφυλακής. Το αποτέλεσμα είναι από ένα σημείο και έπειτα ο πυροσβέστης να οδηγείται στην εξάντληση, ψυχική και πνευματική» συμπυκνώνει το εργασιακό καθεστώς των πυροσβεστών ο κ. Λαβράνος.
Μόλις 1.450 σε όλη την Ελλάδα οι δασοκομάντος
Ο Άκης Μπαρδάκης, πρόεδρος του Πανελλήνιου Σωματείου Πυροσβεστών Δασοκομάντος, λέει με τη σειρά του στο in πως οι δασοκομάντος, το πιο κρίσιμο και αποτελεσματικό πεζοπόρο τμήμα πυροσβεστών στην Ελλάδα, αριθμεί μόλις 1.450 πυροσβέστες σε όλη την Ελλάδα.
Η ΕΜΟΔΕ (Ειδική Μονάδα Δασικών Επιχειρήσεων) δημιουργήθηκε το 2021 μετά τη συνταρακτική καταστροφή της Εύβοιας. Οι συγκεκριμένοι πυροσβέστες είναι εκπαιδευμένοι για να επιχειρούν στα πιο δύσκολα και δύσβατα σημεία όπου ξεσπούν οι πυρκαγιές: μεγάλα υψόμετρα, χαράδρες αλλά και στις μέγα-πυρκαγιές.
Στη συντριπτική τους πλειονότητα, οι δασοκομάντος είναι πρώην εποχικοί πυροσβέστες. Επίσης στη συντριπτική τους πλειονότητα, έχουν υπηρετήσει στις Ειδικές Δυνάμεις.
Η συμβολή τους θεωρείται πολύτιμη και καίριας σημασίας στην εποχή της κλιματικής αλλαγής, όπου οι πυρκαγιές γίνονται ολοένα και πιο επιθετικές αλλά και απρόβλεπτες.
Στη χώρα μας δρουν 21 μονάδες δασοκομάντος. Όπως, όμως, εξηγεί ο κ. Μπαρδάκης, «χρειαζόμαστε άλλες δύο: μία στην Χαλκιδική και μία στην Αιτωλοακαρνανία. Ο νομός Αιτωλοακαρνανίας, ο μεγαλύτερος στη χώρα, και ένας νομός στον οποίο οι πυρκαγιές που ξεσπούν κάθε έτος είναι πάρα πολλές, δεν διαθέτει δική του μονάδα ΕΜΟΔΕ».
Και ο κ. Μπαρδάκης, ο οποίος πριν γίνει μέλος ομάδας ΕΜΟΔΕ εργαζόταν ως εποχικός πυροσβέστης, αναφέρει τις επιφυλακές με το παραμικρό, όπως και την υποστελέχωση σε περιφερειακούς σταθμούς της Πυροσβεστικής, σε μεγάλες μάλιστα πόλεις, όπως για παράδειγμα η Πάτρα και το Ηράκλειο Κρήτης.
Φωτογραφία: Nick Paleologos / SOOC
Απουσία εκπαίδευσης
Κατά τον Ηλία Τζηρίτη, συντονιστή δράσεων για τις δασικές πυρκαγιές στο WWF – η οργάνωση έχει υλοποιήσει προγράμματα εκπαίδευσης εθελοντών πυροσβεστών σε όλη την Ελλάδα – το νευραλγικής σημασίας ζήτημα της εκπαίδευσης των πυροσβεστών στη χώρα μας παραμένει σε μεγάλο βαθμό άλυτο.
«Η εκπαίδευση είναι από τα πιο βασικά συστατικά της ασφάλειας του πυροσβέστη. Εκπαιδευμένος πυροσβέστης σημαίνει ασφαλής πυροσβέστης» σχολιάζει καταρχάς ο κ. Τζηρίτης.
Ο ίδιος περιγράφει την κατάσταση που επικρατεί τελικά στην Ελλάδα: «Στη μεγάλη πυρκαγιά του Έβρου πριν από μερικά χρόνια, διαπιστώσαμε τα σημαντικά κενά της εκπαίδευσης και ειδικά των εποχικών πυροσβεστών στο κομμάτι των δασικών πυρκαγιών. Είναι ενδεικτικό πως στα τέσσερα χρόνια της εκπαίδευσης της σχολής γίνονται μόνο δύο μαθήματα για τις δασικές πυρκαγιές. Οι πυροσβέστες δεν εκπαιδεύονται θεωρητικά στις πρακτικές και τις μεθόδους που μπορούν να ακολουθήσουν στο πεδίο, ειδικά σε αυτή την εποχή της κλιματικής αλλαγής όπου οι πυρκαγιές αποκτούν συγκεκριμένα χαρακτηριστικά. Δεν εκπαιδεύονται για παράδειγμα για το πως μπορούν να αντιμετωπίσουν τις μέγα-πυρκαγιές. Η πυρκαγιά στο Ρέθυμνο δεν είναι ίδια με την πυρκαγιά στην Πίνδο. Αν δεν έχεις όμως εκπαιδευτεί στους κινδύνους, πώς θα ξέρεις πότε χρειάζεται να κάνεις πίσω; Η πολύτιμη εμπειρία των παλιών πυροσβεστών δεν αξιοποιείται, αφού οι πιο μεγάλοι σε ηλικία πυροσβέστες απέχουν επί σειρά ετών από την εκπαίδευση. Η απαραίτητη δια βίου μάθηση απουσιάζει. Παλιά και νέα στελέχη δεν εκπαιδεύονται τακτικά. Ειδικά οι εποχικοί πυροσβέστες ειδοποιούνται μόλις έναν μήνα νωρίτερα από το ξεκίνημα της εργασίας τους».
