Με αφορμή την επίσημη απόφαση μείωσης της χρηματοδότησης του Ταμείου Ανάκαμψης για το έργο του Βόρειου Οδικού Άξονα Κρήτης στο τμήμα Νεάπολη – Άγιος Νικόλαος, που οδηγεί στην απένταξη 38 εκατομμυρίων ευρώ ευρωπαϊκών πόρων, η Βουλευτής Λασιθίου του ΠΑΣΟΚ, Κατερίνα Σπυριδάκη, προχώρησε σε σκληρή καταγγελία προς την Κυβέρνηση και το Υπουργείο Υποδομών για την πλήρη αποτυχία διαχείρισης ενός κρίσιμου έργου για την Κρήτη.
Η σημερινή εξέλιξη δεν αποτελεί απλώς μια τεχνική τροποποίηση χρηματοδότησης. Αποτελεί μια ξεκάθαρη πολιτική αποτυχία της κυβέρνησης και του Υπουργείου Υποδομών, που επιβεβαιώνει ότι οι προειδοποιήσεις που καταθέταμε εδώ και δύο χρόνια τώρα στη Βουλή ήταν απολύτως βάσιμες.
Για ακόμη μία φορά αποδεικνύεται ότι γίναμε προφήτες κακών εξελίξεων, τις οποίες η κυβέρνηση επέλεξε να αγνοήσει.
Αντί να επιλύσει τα σοβαρά διοικητικά προβλήματα του έργου, επέλεξε να τα καλύψει με επικοινωνιακές εξαγγελίες και πανηγυρικές παρουσιάσεις.
Το αποτέλεσμα είναι σήμερα να χάνονται πολύτιμοι ευρωπαϊκοί πόροι και να μετακυλίεται το κόστος στους Έλληνες φορολογούμενους.
Το χρονικό μιας προδιαγεγραμμένης αποτυχίας
Η απένταξη των 38 εκατομμυρίων ευρώ δεν προέκυψε ξαφνικά. Αντιθέτως, αποτελεί το αποτέλεσμα μιας σειράς λανθασμένων χειρισμών και διοικητικών καθυστερήσεων, που είχαν επισημανθεί εγκαίρως μέσα από κοινοβουλευτικές παρεμβάσεις.
05 Ιανουαρίου 2024 – Κατάθεση Ερώτησης και ΑΚΕ
Στις 5 Ιανουαρίου 2024 κατατέθηκε Ερώτηση και Αίτηση Κατάθεσης Εγγράφων προς το Υπουργείο Υποδομών σχετικά με τις καθυστερήσεις στο χρονοδιάγραμμα κατασκευής του ΒΟΑΚ.
Στην παρέμβαση αυτή επισημάναμε:
• τη στασιμότητα στο τμήμα Νεάπολη – Άγιος Νικόλαος, παρότι η σύμβαση είχε υπογραφεί ήδη από το 2022
• την ανάγκη για επικαιροποιημένο χρονοδιάγραμμα υλοποίησης
• την ανάγκη να δοθούν στοιχεία απορρόφησης των κονδυλίων
• την απουσία σχεδιασμού για το τμήμα Άγιος Νικόλαος – Σητεία, παρότι διαθέτει μελετητική ωριμότητα.
Ήδη από τότε ήταν σαφές ότι το έργο αντιμετώπιζε σοβαρά προβλήματα προετοιμασίας.
Αύγουστος 2024 – Απαντήσεις Υπουργείου Υποδομών
Οι απαντήσεις του Υπουργείου επιβεβαίωσαν τις ανησυχίες μας.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που δόθηκαν:
• το έργο χρηματοδοτείται από Ταμείο Ανάκαμψης και ΠΔΕ με προϋπολογισμό περίπου 192 εκατομμύρια ευρώ
• η απορρόφηση κονδυλίων μέχρι τον Ιούλιο του 2024 ήταν μόλις 15,3%
• ο στόχος ολοκλήρωσης μετατέθηκε για Σεπτέμβριο 2025.
Το ίδιο το Υπουργείο παραδέχθηκε ότι υπήρχαν σημαντικές καθυστερήσεις λόγω εκκρεμοτήτων στις απαλλοτριώσεις, οι οποίες είχαν ξεκινήσει χωρίς την απαραίτητη διοικητική προετοιμασία.
Παράλληλα τροποποιήθηκαν τα ορόσημα του έργου στο Εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης, ενώ δεν δόθηκε καμία σαφής απάντηση για την πορεία του έργου προς τη Σητεία.
09 Απριλίου 2024 – Κατάθεση Επίκαιρης Ερώτησης
Στις 9 Απριλίου 2024 κατατέθηκε από την Βουλευτή Λασιθίου του ΠΑΣΟΚ, Κατερίνα Σπυριδάκη, Επίκαιρη Ερώτηση στη Βουλή, με την οποία ασκήθηκε έντονη κριτική για:
• την τριπλή παράταση της συμβατικής προθεσμίας
• την ανεπαρκή απορρόφηση των κονδυλίων
• την απουσία σαφούς χρονοδιαγράμματος υλοποίησης.
Ζητήθηκαν συγκεκριμένες απαντήσεις για το πώς θα διασφαλιστεί η ολοκλήρωση του έργου εντός των χρονικών ορίων του Ταμείου Ανάκαμψης.
15 Απριλίου 2024 – Συζήτηση στη Βουλή
Κατά τη συζήτηση της Επίκαιρης Ερώτησης παρουσιάστηκαν αναλυτικά τα σοβαρά προβλήματα που είχαν δημιουργηθεί στις διαδικασίες απαλλοτριώσεων, με ξεκάθαρη υπαιτιότητα της κεντρικής διοίκησης.
Συγκεκριμένα τεκμηριώθηκε ότι υπήρχαν:
• λάθη σε κτηματολογικές εγγραφές
• προβληματικές εκτιμήσεις αποζημιώσεων
• σημαντικές καθυστερήσεις στις διοικητικές διαδικασίες
• παθητική στάση των αρμόδιων υπηρεσιών.
Επισημάνθηκε επίσης το σημαντικό κοινωνικό κόστος των καθυστερήσεων, καθώς ο ΒΟΑΚ αποτελεί βασική υποδομή για:
• την πρόσβαση σε υγειονομικές υπηρεσίες
• τον τουρισμό
• τη μεταφορά αγροτικών προϊόντων.
Κατά τη συζήτηση, ο ίδιος ο Υφυπουργός Υποδομών κ. Ταχιάος παραδέχθηκε ότι:
• το έργο δεν μπορούσε να ολοκληρωθεί εντός των αρχικών χρονικών ορίων του Ταμείου Ανάκαμψης
• τα ορόσημα του έργου είχαν ήδη τροποποιηθεί
• η ολοκλήρωση έως τον Σεπτέμβριο του 2025 ήταν ανέφικτη – παρόλο που στην πρωτολογία του είχε δηλώσει πως όλα βαίνουν «καλώς».
Η αποζημίωση των 21 εκατομμυρίων ευρώ στον ανάδοχο
Πριν ακόμη φτάσουμε στην απένταξη των ευρωπαϊκών πόρων, είχε ήδη προκύψει μια ακόμη σοβαρή συνέπεια της κυβερνητικής διαχείρισης.
Το ελληνικό Δημόσιο προχώρησε στην καταβολή αποζημίωσης ύψους 21 εκατομμυρίων ευρώ στον ανάδοχο του έργου, για τις λεγόμενες «θετικές ζημιές».
Οι αποζημιώσεις αυτές προέκυψαν λόγω καθυστερήσεων για τις οποίες δεν είχε ευθύνη ο ανάδοχος, αλλά το ίδιο το Δημόσιο.
Συγκεκριμένα:
• Καθυστέρησαν δραματικά οι απαλλοτριώσεις
• Υπήρξαν σοβαρές καθυστερήσεις στις μελέτες που υποστήριζαν ότι ήταν ώριμες
• Δεν διασφαλίστηκαν εγκαίρως οι απαιτούμενες εγκρίσεις και χρηματοδοτήσεις
• Το Υπουργείο άφησε τον ανάδοχο σε πολύμηνη αναμονή, δημιουργώντας τεράστιες οικονομικές απαιτήσεις.
Με απλά λόγια, η κακή διοικητική προετοιμασία του έργου οδήγησε το Δημόσιο να πληρώσει 21 εκατομμύρια ευρώ αποζημιώσεις.
Η απένταξη των 38 εκατομμυρίων ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης
Σήμερα έρχεται να προστεθεί και η απένταξη 38 εκατομμυρίων ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης για το ίδιο έργο.
Με την απόφαση αυτή μειώνεται σημαντικά η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση και το κόστος μεταφέρεται πλέον σε εθνικούς πόρους.
Η εξέλιξη αυτή:
• επιβεβαιώνει την αποτυχία διαχείρισης των απαλλοτριώσεων
• αποδεικνύει ότι η προετοιμασία του έργου ήταν ανεπαρκής
• δημιουργεί πρόσθετη δημοσιονομική επιβάρυνση.
59 εκατομμύρια ευρώ πληρώνουν ήδη οι πολίτες
Η εικόνα που διαμορφώνεται είναι αποκαλυπτική.
Μέχρι σήμερα, εξαιτίας των λανθασμένων χειρισμών της κυβέρνησης:
• 21 εκατομμύρια ευρώ καταβλήθηκαν ως αποζημίωση στον ανάδοχο
• 38 εκατομμύρια ευρώ χάθηκαν από το Ταμείο Ανάκαμψης.
Δηλαδή οι Έλληνες φορολογούμενοι καλούνται ήδη να καλύψουν 59 εκατομμύρια ευρώ επιπλέον κόστος, προκειμένου να ολοκληρωθεί ένα έργο που θα έπρεπε να προχωρά κανονικά.
Και αυτό είναι μόνο η αρχή
Δυστυχώς, η απένταξη των 38 εκατομμυρίων ευρώ δεν είναι το τέλος της ιστορίας.
Αν δεν υπάρξει άμεση αλλαγή στον τρόπο διαχείρισης των έργων, ο κίνδυνος νέων απεντάξεων κονδυλίων είναι απολύτως υπαρκτός.
Το Ταμείο Ανάκαμψης λειτουργεί με αυστηρά χρονοδιαγράμματα και οι καθυστερήσεις που έχουν ήδη καταγραφεί δημιουργούν σοβαρό ενδεχόμενο να ακολουθήσουν και άλλες περικοπές χρηματοδότησης.
«Η απένταξη των 38 εκατομμυρίων ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης επιβεβαιώνει με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο ότι οι προειδοποιήσεις που είχαμε διατυπώσει ήταν απολύτως βάσιμες.
Η κυβέρνηση δεν κατάφερε να διαχειριστεί ούτε τις απαλλοτριώσεις, ούτε τις μελέτες, ούτε τα χρονοδιαγράμματα ενός έργου στρατηγικής σημασίας για την Κρήτη.
Σήμερα οι πολίτες καλούνται να πληρώσουν ήδη 59 εκατομμύρια ευρώ επιπλέον κόστος, εξαιτίας της διοικητικής ανικανότητας του Υπουργείου Υποδομών.
Πώς θα καλυφθεί το χρηματοδοτικό κενό που δημιουργείται, ποιο είναι το νέο ρεαλιστικό χρονοδιάγραμμα υλοποίησης του έργου και ποιες ενέργειες θα γίνουν ώστε να μην υπάρξουν νέες απώλειες ευρωπαϊκών πόρων.
Παράλληλα, δημιουργούνται εύλογα ερωτήματα που απαιτούν καθαρές απαντήσεις.
Θα παραδοθεί πράγματι το τμήμα έως τις Λίμνες, όπως φημολογείται προεκλογικά; Ή πρόκειται για ακόμη μία επικοινωνιακή υπόσχεση χωρίς πραγματικό αντίκρισμα;
Ο ΒΟΑΚ δεν μπορεί να συνεχίσει να αποτελεί πεδίο επικοινωνιακών εξαγγελιών και διοικητικών πειραματισμών.
Η Κρήτη, και ιδιαίτερα το Λασίθι, αξίζει έναν σύγχρονο και ασφαλή αυτοκινητόδρομο – όχι χαμένα κονδύλια και καθυστερήσεις.»
