Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει συνδέσει τη συζήτηση για τα Γλυπτά με τις μελλοντικές σχέσεις Ευρωπαϊκής Ένωσης και Ηνωμένου Βασιλείου, υποστηρίζοντας ότι δεν πρόκειται αποκλειστικά για διμερές ζήτημα.
Την αισιοδοξία του ότι η Ελλάδα και το Ηνωμένο Βασίλειο μπορούν να καταλήξουν σε συμφωνία για τα Γλυπτά του Παρθενώνα εξέφρασε ο πρόεδρος του Βρετανικού Μουσείου, Τζορτζ Όσμπορν, υπογραμμίζοντας, ωστόσο, ότι απαιτούνται συμβιβασμοί και από τις δύο πλευρές.
«Εξακολουθώ να είμαι αισιόδοξος ότι μπορούμε να καταλήξουμε σε συμφωνία», δήλωσε ο Όσμπορν σε συνέντευξή του στην Αθήνα. Όπως εξήγησε, για να υπάρξει θετική κατάληξη, θα πρέπει όλες οι πλευρές να αποδεχθούν ότι δεν μπορούν να εξασφαλίσουν όλα όσα επιθυμούν, όπως συμβαίνει σε κάθε επιτυχημένη διαπραγμάτευση.
Ο πρώην υπουργός Οικονομικών του Ηνωμένου Βασιλείου επιχειρεί από το 2021, όταν ανέλαβε την προεδρία του Βρετανικού Μουσείου, να συμβάλει στην επίλυση μιας διαμάχης που επιβαρύνει τις ελληνοβρετανικές σχέσεις εδώ και σχεδόν δύο αιώνες.
Η πρόταση για κοινή παρουσία των Γλυπτών σε Αθήνα και Λονδίνο
Ο Όσμπορν δήλωσε ότι επιθυμεί να βρεθεί μια διευθέτηση που θα επιτρέπει στα Γλυπτά του Παρθενώνα που βρίσκονται στο Λονδίνο να εκτίθενται και στην Αθήνα, επιμένοντας, ωστόσο, ότι θα πρέπει να υπάρχει κάποια μορφή διαμοιρασμού της συλλογής μεταξύ των δύο πόλεων.
«Γνωρίζω ότι αυτή δεν είναι η θέση όλων στην Ελλάδα και το κατανοώ και το σέβομαι. Αυτή, όμως, είναι η δική μας θέση και, εάν θέλουμε να σημειώσουμε πρόοδο, θα πρέπει να κινηθούμε σε αυτό το πνεύμα», ανέφερε.
Η τοποθέτησή του αναδεικνύει τη βασική διαφορά που εξακολουθεί να χωρίζει τις δύο πλευρές. Το Βρετανικό Μουσείο εμφανίζεται διατεθειμένο να συζητήσει μια συμφωνία που θα επιτρέπει την παρουσία των Γλυπτών και στην Ελλάδα, χωρίς να εγκαταλείπει τη θέση του για τον διαμοιρασμό τους. Η ελληνική κυβέρνηση, αντίθετα, απορρίπτει κάθε διευθέτηση που θα προϋπέθετε την αναγνώριση της κυριότητας του μουσείου επί των Γλυπτών ή θα παρουσίαζε την επιστροφή τους ως δανεισμό.
Η ελληνική θέση και η διαφωνία για την κυριότητα
Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης έχει καταστήσει σαφές ότι η Ελλάδα δεν αποδέχεται συμφωνία που θα αναγνώριζε την κυριότητα του Βρετανικού Μουσείου επί των Γλυπτών ή θα προέβλεπε την επιστροφή τους στην Αθήνα ως δανεισμό.
Σε άρθρο του στην εφημερίδα The Guardian τον Σεπτέμβριο, επανέλαβε ότι η Ελλάδα δεν πρόκειται να δεχθεί να αντιμετωπίζονται τα Γλυπτά του Παρθενώνα ως αντικείμενα που της παραχωρούνται προσωρινά από το μουσείο.
Έτσι, η διαφωνία μεταξύ Αθήνας και Λονδίνου δεν αφορά μόνο το πού θα εκτίθενται τα Γλυπτά, αλλά κυρίως τους όρους της επιστροφής τους και το ζήτημα της κυριότητάς τους.
Η ιστορία των Γλυπτών και οι προσπάθειες συμφωνίας
Τα Γλυπτά του Παρθενώνα, έργα του 5ου αιώνα π.Χ. που συνδέονται με τον γλύπτη Φειδία, απομακρύνθηκαν από την Ακρόπολη στις αρχές του 19ου αιώνα από εκπροσώπους του έβδομου κόμη του Έλγιν, ο οποίος υπηρετούσε τότε ως Βρετανός πρεσβευτής στην Κωνσταντινούπολη, πρωτεύουσα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.
Ο Έλγιν πούλησε τα Γλυπτά στη βρετανική κυβέρνηση, η οποία τα παρέδωσε στη συνέχεια στη διαχείριση του Βρετανικού Μουσείου στο Λονδίνο. Από την ανεξαρτησία της Ελλάδας το 1832, η ελληνική πλευρά διεκδικεί την επιστροφή τους.
Οι προσπάθειες για την εξεύρεση λύσης εντάθηκαν τα τελευταία χρόνια, ενώ στις αρχές του 2023 φάνηκε να διαμορφώνεται το ενδεχόμενο συμφωνίας που θα προέβλεπε τη σταδιακή επιστροφή των Γλυπτών στην Ελλάδα στο πλαίσιο πολιτιστικής ανταλλαγής. Ωστόσο, περισσότερα από τρία χρόνια αργότερα, δεν έχει επιτευχθεί συμφωνία.
Η δημιουργία του Μουσείου της Ακρόπολης, με ειδικά διαμορφωμένους χώρους για την έκθεση των Γλυπτών, έχει ενισχύσει το ελληνικό επιχείρημα υπέρ της επανένωσης των γλυπτών του μνημείου.
Η ευρωπαϊκή διάσταση της διεκδίκησης
Το ζήτημα έχει αποκτήσει και ευρύτερη ευρωπαϊκή διάσταση. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει συνδέσει τη συζήτηση για τα Γλυπτά με τις μελλοντικές σχέσεις Ευρωπαϊκής Ένωσης και Ηνωμένου Βασιλείου, υποστηρίζοντας ότι δεν πρόκειται αποκλειστικά για διμερές ζήτημα.
«Τα Γλυπτά του Παρθενώνα θα αποτελέσουν μέρος αυτής της συζήτησης. Δεν είναι ένα ζήτημα που αφορά μόνο την Ελλάδα, αλλά ολόκληρη την Ευρώπη», δήλωσε ο πρωθυπουργός στις 6 Οκτωβρίου.
Το θέμα αναμένεται να απασχολήσει το ευρύτερο πλαίσιο των σχέσεων των δύο πλευρών, καθώς οι Ευρωπαίοι ηγέτες πρόκειται να συναντηθούν με τον Βρετανό πρωθυπουργό Άντι Μπέρναμ σε σύνοδο ΕΕ–Ηνωμένου Βασιλείου στις Βρυξέλλες τον επόμενο μήνα.
Ο Όσμπορν, από την πλευρά του, αναγνώρισε την ένταση των αισθημάτων στην Ελλάδα για το ζήτημα και υποστήριξε ότι μια ενδεχόμενη συμφωνία θα πρέπει να επιτρέπει την παρουσία των Γλυπτών τόσο στο Λονδίνο όσο και στην Αθήνα, σε διαφορετικά μουσειακά και ιστορικά περιβάλλοντα.
Όπως ανέφερε, στην Αθήνα θα εντάσσονταν στην ιστορία της αρχαίας Ελλάδας και της πόλης, ενώ στο Βρετανικό Μουσείο θα παρουσιάζονταν στο πλαίσιο της ιστορίας των πολιτισμών σε συνάρτηση μεταξύ τους.
