Μιλάει στην «Π» και στο patris.gr, η διευθύντρια ΕΣΥ της Πνευμονολογικής Κλινικής του ΠΑΓΝΗ, Ιωάννα Μητρούσκα.
Πόσες φορές έχετε προσπαθήσει να κόψετε το κάπνισμα χωρίς αποτέλεσμα;
Πόσοι είναι εκείνοι που ξεκινούν ξανά και ξανά την προσπάθεια, αλλά δυσκολεύονται πάρα πολύ να απαλλαγούν από τη συνήθεια;
«Όσοι πιστεύουν ότι μπορούν να διακόψουν το κάπνισμα ανά πάσα στιγμή, μόνο με τη δύναμη της θέλησής τους, είναι συχνά εκείνοι που δεν τα καταφέρνουν.
Ακόμη κι αν απέχουν για κάποιο διάστημα, τελικά συνεχίζουν να καπνίζουν σε όλη τους τη ζωή», αναφέρει στην «Π» η Ιωάννα Μητρούσκα, διευθύντρια ΕΣΥ της Πνευμονολογικής Κλινικής του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Ηρακλείου και υπεύθυνη του Ιατρείου Διακοπής Καπνίσματος.
Η κυρία Ιωάννα Μητρούσκα
Όπως επισημαίνει, χωρίς ιατρική βοήθεια, μόλις το 3-5% των καπνιστών καταφέρνει να διακόψει το κάπνισμα.
Αντίθετα, στο Ιατρείο Διακοπής Καπνίσματος του ΠΑΓΝΗ, το ποσοστό επιτυχίας ξεπερνά το 80%, ένα από τα υψηλότερα αναφερόμενα στη βιβλιογραφία ποσοστά στους καπνιστές που είναι συνεπείς τόσο στο πρόγραμμα παρακολούθησης όσο και στην τήρηση της αγωγής και του προγράμματος που προτείνεται.
Σύμφωνα με την κα Μητρούσκα, το 28-30% του πληθυσμού στην Κρήτη χρησιμοποιεί προϊόντα καπνού ή νικοτίνης, όπως συμβατικά, ηλεκτρονικά τσιγάρα, ICOS, πούρα και πίπες. Η ίδια υπογραμμίζει ότι δεν υπάρχει ασφαλής χρήση προϊόντων καπνού.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί, παράλληλα, το γεγονός ότι το κάπνισμα αφορά εξίσου άνδρες και γυναίκες, ενώ υψηλά είναι τα ποσοστά και μεταξύ των νεαρών ενηλίκων και των εφήβων.
Το Ιατρείο Διακοπής Καπνίσματος του ΠΑΓΝΗ λειτουργεί από το 2000 και, μέσα σε αυτά τα χρόνια, έχει προσφέρει τις υπηρεσίες του σε χιλιάδες καπνιστές που επιχείρησαν να απαλλαγούν από την εξάρτηση.
Στο Ιατρείο κάθε καπνιστής αντιμετωπίζεται διαφορετικά
Στα Ιατρεία Διακοπής Καπνίσματος, όπου γενικά το ποσοστό επιτυχίας για την περίοδο της αγωγής και της στενής παρακολούθησης αναφέρεται στην Ελλάδα περίπου 65%, ο καπνιστής αντιμετωπίζεται ως ασθενής και η προσπάθεια διακοπής βασίζεται σε ένα οργανωμένο, εξατομικευμένο πρόγραμμα.
Αρχικά, καταγράφονται το προφίλ του καπνιστή και το ιατρικό ιστορικό του. Ο ασθενής εξετάζεται κλινικά, ενώ, παράλληλα, αξιολογούνται παράγοντες όπως το σωματικό βάρος, τα επίπεδα μονοξειδίου του άνθρακα (CO) στον εκπνεόμενο αέρα, η αναπνευστική λειτουργία μέσω σπιρομέτρησης (όταν κρίνεται απαραίτητο) και ο βαθμός εξάρτησης από τη νικοτίνη, με τη χρήση διεθνώς αναγνωρισμένων κλιμάκων.
Με βάση τα ευρήματα, αλλά και τις ιδιαίτερες ανάγκες και τους προβληματισμούς κάθε ανθρώπου, καθορίζονται η μέθοδος παρακολούθησης και η κατάλληλη θεραπευτική παρέμβαση.
Το πρόγραμμα συνδυάζει ψυχολογική υποστήριξη, γενική ή εξειδικευμένη όπου κρίνεται απαραίτητο, με φαρμακευτική αγωγή, όταν ενδείκνυται.
Ο ρόλος της φαρμακευτικής αγωγής
Όπως εξηγεί η κα Μητρούσκα, η φαρμακευτική αγωγή μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στη διακοπή του καπνίσματος, περιορίζοντας τόσο την επιθυμία για κάπνισμα όσο και τα συμπτώματα στέρησης που εμφανίζονται στο μεγαλύτερο ποσοστό των καπνιστών μερικές ώρες από την αποχή και διαρκούν συνήθως περισσότερο από 6-8 εβδομάδες.
Στα συμπτώματα αυτά περιλαμβάνονται η έντονη επιθυμία για κάπνισμα, το άγχος, η δυσκολία συγκέντρωσης, η αϋπνία, η νευρικότητα, η ευερεθιστότητα, η αυξημένη όρεξη για φαγητό, ενώ μπορεί να εμφανιστούν ταχυκαρδία και μεταβολές στην αρτηριακή πίεση.
Το «κλειδί» για να το πετύχεις
Η ιατρική παρακολούθηση αποτελεί κύριο μέρος της προσπάθειας διακοπής, γιατί τα σημαντικότερα στοιχεία της επιτυχημένης προσπάθειας είναι 1) η θέληση του καπνιστή να μπει στη διαδικασία διακοπής και 2) στη διαδικασία αυτή να παρακολουθείται σωστά.
Για τους πρώτους τρεις μήνες πραγματοποιούνται τακτικές επισκέψεις, ενώ στη συνέχεια η παρακολούθηση συνεχίζεται σε αραιότερα χρονικά διαστήματα, για διάστημα έως και ενός έτους.
Στόχος είναι όχι μόνο να επιτευχθεί η διακοπή του καπνίσματος, αλλά και να διατηρηθεί το αποτέλεσμα μακροπρόθεσμα, με την κατάλληλη υποστήριξη και τη συνέπεια του καπνιστή στο θεραπευτικό πρόγραμμα.
Ποια είναι τα οφέλη από τη στιγμή που θα διακόψετε το κάπνισμα;
Μετά από 20 λεπτά: η αρτηριακή σας πίεση θα επιστρέψει σε φυσιολογικά επίπεδα.
Μετά από 8 ώρες: τα επίπεδα μονοξειδίου του άνθρακα στο αίμα σας θα μειωθούν κατά το ήμισυ και τα επίπεδα του οξυγόνου θα επιστρέψουν στα κανονικά όρια.
Μετά από 48 ώρες: έχετε μειώσει τις πιθανότητες να υποστείτε καρδιακή προσβολή.
Μετά από 72 ώρες: οι βρόγχοι σας θα χαλαρώσουν και τα επίπεδα ενέργειάς σας θα αυξηθούν.
Μετά από 2 εβδομάδες: η κυκλοφορία του αίματος θα έχει αυξηθεί και θα συνεχίσει να βελτιώνεται για τις επόμενες 10 εβδομάδες.
Μετά από 3 έως 9 μήνες: ο βήχας, ο συριγμός και τα αναπνευστικά προβλήματα θα αποτελούν παρελθόν, ενώ η χωρητικότητα των πνευμόνων σας θα βελτιωθεί κατά 10%.
Μετά από 1 χρόνο: ο κίνδυνος να υποστείτε καρδιακή προσβολή, θα έχει μειωθεί κατά το ήμισυ.
Μετά από 5 χρόνια: ο κίνδυνος εγκεφαλικού επεισοδίου, είναι ίδιος με ενός μη καπνιστή.
Μετά από 10 χρόνια: ο κίνδυνος καρκίνου του πνεύμονα θα είναι ίδιος με εκείνον ενός μη καπνιστή.
Μετά από 15 χρόνια: ο κίνδυνος καρδιακής προσβολής θα είναι ίδιος με εκείνον ενός μη καπνιστή.
Από τι κινδυνεύει ένας καπνιστής
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας ορίζει το κάπνισμα ως διαταραχή ή ασθένεια και είναι ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες κινδύνου για καρδιακές παθήσεις και καρκίνους σε πολλά διαφορετικά όργανα.
Περίπου το ένα τρίτο όλων των καρκίνων προκαλούνται από τη χρήση καπνού και μεταξύ 80% και 90% όλων των περιπτώσεων καρκίνου του πνεύμονα αποδίδονται στον καπνό.
Ο καρκίνος του πνεύμονα σκοτώνει επίσης περισσότερους ανθρώπους στην Ε.Ε. από οποιονδήποτε άλλο καρκίνο, αντιπροσωπεύοντας περίπου το 20% όλων των θανάτων από καρκίνο.
Το κάπνισμα μπορεί επίσης να προκαλέσει καρκίνους στο στόμα, τον λάρυγγα, τον φάρυγγα, τη μύτη και τα ιγμόρεια, τον οισοφάγο, το στομάχι, το ήπαρ, το πάγκρεας, τους νεφρούς, την ουροδόχο κύστη, τον τράχηλο και το έντερο, μαζί με έναν τύπο καρκίνου των ωοθηκών και ορισμένους τύπους λευχαιμίας.
Το κάπνισμα είναι η κύρια αιτία της χρόνιας αποφρακτικής πνευμονοπάθειας, ιδιαίτερα στην Ευρώπη.
Εάν ένα άτομο καπνίζει κατά την παιδική ηλικία ή την πρώιμη ενήλικη ζωή, το κάπνισμα μπορεί να μειώσει την ταχύτητα με την οποία αναπτύσσεται η πνευμονική λειτουργία. Αργότερα, το κάπνισμα μπορεί να επιταχύνει την επιδείνωση της πνευμονικής λειτουργίας στα γηρατειά.
Το κάπνισμα αποτελεί αιτία εμφάνισης παιδικού άσθματος και παράγοντα κινδύνου για την ανάπτυξη άσθματος σε ενήλικες. Συνδέεται επίσης με αυξημένο κίνδυνο κρίσεων άσθματος και δυσκολία στον έλεγχο του άσθματος.
Το κάπνισμα είναι γνωστό ότι καθιστά τους ανθρώπους πιο ευάλωτους σε λοιμώξεις και τα άτομα με φυματίωση που καπνίζουν διατρέχουν υψηλότερο κίνδυνο θανάτου.
Το κάπνισμα αποτελεί επίσης παράγοντα κινδύνου για μια σειρά από άλλες παθήσεις εκτός του αναπνευστικού συστήματος.
Σε αυτές περιλαμβάνονται οι καρδιακές παθήσεις, συμπεριλαμβανομένης της στεφανιαίας νόσου και του εγκεφαλικού επεισοδίου, η οστεοπόρωση, οι αναπαραγωγικές διαταραχές, τα ανεπιθύμητα μετεγχειρητικά συμβάντα και η καθυστερημένη επούλωση τραυμάτων, τα δωδεκαδακτυλικά και γαστρικά έλκη, η περιοδοντική νόσος και ο διαβήτης.
ΠΗΓΗ: ΠΑΤΡΙΣ
