Ζευγάρια που υπήρξαν εξαιρετικοί γονείς, μπορεί να μην κατάφεραν ποτέ να καλλιεργήσουν τη σχέση τους ως σύντροφοι.
Για δεκαετίες, η εικόνα του γάμου ήταν στενά συνδεδεμένη με την ανατροφή των παιδιών. Η καθημερινότητα περιστρεφόταν γύρω από το σχολείο, τις εξωσχολικές δραστηριότητες, τις υποχρεώσεις, τις ανησυχίες και τις χαρές της γονεϊκότητας. Πολλά ζευγάρια οργανώνουν ολόκληρη τη ζωή τους γύρω από αυτή την αποστολή, συχνά χωρίς να το συνειδητοποιούν.
Όταν όμως τα παιδιά μεγαλώνουν και εγκαταλείπουν τη γονική εστία, δημιουργείται μια νέα πραγματικότητα. Το σπίτι αδειάζει, οι ρυθμοί αλλάζουν και οι γονείς έρχονται αντιμέτωποι με ένα πρωτόγνωρο κενό. Το φαινόμενο αυτό είναι γνωστό ως «σύνδρομο της άδειας φωλιάς» (empty nest syndrome) και περιγράφει τη συναισθηματική αναστάτωση που βιώνουν αρκετοί γονείς όταν τα παιδιά τους αποκτούν ανεξαρτησία.
Για πολλούς ανθρώπους, αυτή η μετάβαση συνοδεύεται από συναισθήματα θλίψης, απώλειας και νοσταλγίας. Η καθημερινή φροντίδα των παιδιών, που επί χρόνια αποτελούσε βασικό κομμάτι της ταυτότητάς τους, παύει ξαφνικά να υπάρχει στον ίδιο βαθμό. Η αλλαγή αυτή μπορεί να προκαλέσει αίσθημα κενού, αλλά και βαθύτερα ερωτήματα για το ποιος είναι κανείς πέρα από τον γονεϊκό του ρόλο.
Ωστόσο, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η αποχώρηση των παιδιών δεν αποτελεί από μόνη της αιτία διαζυγίου. Αντίθετα, λειτουργεί συχνά σαν μεγεθυντικός φακός που αποκαλύπτει προβλήματα τα οποία προϋπήρχαν εδώ και χρόνια.
Όσο τα παιδιά βρίσκονται στο σπίτι, υπάρχει πάντα ένας κοινός σκοπός που ενώνει τους γονείς και οργανώνει τη ζωή τους.
Πολλά ζευγάρια αφιερώνουν τόσο μεγάλο μέρος της ενέργειάς τους στα παιδιά, ώστε η συζυγική σχέση περνά σταδιακά σε δεύτερη μοίρα. Οι συζητήσεις περιορίζονται σε πρακτικά ζητήματα, οι κοινές δραστηριότητες μειώνονται και η συναισθηματική σύνδεση αποδυναμώνεται χωρίς να γίνεται άμεσα αντιληπτό. Όσο τα παιδιά βρίσκονται στο σπίτι, υπάρχει πάντα ένας κοινός σκοπός που ενώνει τους γονείς και οργανώνει τη ζωή τους.
Όταν αυτός ο σκοπός παύει να βρίσκεται στο επίκεντρο, αρκετοί σύντροφοι συνειδητοποιούν ότι έχουν απομακρυνθεί σημαντικά μεταξύ τους. Ανακαλύπτουν ότι γνωρίζουν τα πάντα για τα παιδιά τους, αλλά πολύ λιγότερα για τον άνθρωπο με τον οποίο μοιράζονται τη ζωή τους. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η διαπίστωση αυτή είναι επώδυνη.
Οι ψυχολόγοι περιγράφουν ένα μοτίβο που εμφανίζεται συχνά: ζευγάρια που υπήρξαν εξαιρετικοί γονείς, αλλά δεν κατάφεραν να καλλιεργήσουν παράλληλα τη σχέση τους ως σύντροφοι. Δεν πρόκειται απαραίτητα για σχέσεις γεμάτες συγκρούσεις. Αντίθετα, πολλές φορές πρόκειται για γάμους που λειτουργούν αποτελεσματικά στην πράξη, αλλά έχουν χάσει τη συναισθηματική οικειότητα, την περιέργεια και τη σύνδεση που χαρακτήριζαν τα πρώτα χρόνια.
Η αύξηση των λεγόμενων «γκρίζων διαζυγίων» – των διαζυγίων δηλαδή μετά τα 50 ή τα 60 – αποτελεί μια τάση που παρατηρείται σε πολλές χώρες τις τελευταίες δεκαετίες. Οι κοινωνικές αλλαγές έχουν παίξει καθοριστικό ρόλο σε αυτή την εξέλιξη.
Ζευγάρια που υπήρξαν εξαιρετικοί γονείς, αλλά δεν κατάφεραν να καλλιεργήσουν παράλληλα τη σχέση τους ως σύντροφοι.
Οι άνθρωποι ζουν πλέον περισσότερο από ό,τι στο παρελθόν. Ένας άνθρωπος που χωρίζει στα 55 μπορεί να έχει μπροστά του τρεις ή και τέσσερις δεκαετίες ζωής. Παράλληλα, οι γυναίκες διαθέτουν μεγαλύτερη οικονομική ανεξαρτησία και δεν εξαρτώνται στον ίδιο βαθμό από έναν γάμο για την οικονομική τους ασφάλεια. Επιπλέον, οι κοινωνικές αντιλήψεις γύρω από το διαζύγιο έχουν μεταβληθεί σημαντικά. Εκεί όπου παλαιότερα πολλοί άνθρωποι παρέμεναν σε δυσλειτουργικές σχέσεις λόγω κοινωνικής πίεσης, σήμερα περισσότεροι είναι διατεθειμένοι να αναζητήσουν μια διαφορετική ζωή εφόσον αισθάνονται βαθιά δυστυχισμένοι.
Πολλά ζευγάρια αφιερώνουν τόσο μεγάλο μέρος της ενέργειάς τους στα παιδιά, ώστε η συζυγική σχέση περνά σταδιακά σε δεύτερη μοίρα
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε γάμος κινδυνεύει όταν τα παιδιά φύγουν από το σπίτι. Για αρκετά ζευγάρια, η νέα φάση αποτελεί ευκαιρία ανανέωσης. Χωρίς τις καθημερινές απαιτήσεις της γονεϊκότητας, αποκτούν περισσότερο χρόνο για τον εαυτό τους, για κοινά ενδιαφέροντα, ταξίδια, δραστηριότητες και εμπειρίες που είχαν αναβάλει επί χρόνια.
Οι ειδικοί τονίζουν ότι η μετάβαση μπορεί να γίνει πολύ πιο ομαλή όταν οι σύντροφοι επενδύουν συνειδητά στη σχέση τους πριν ακόμη φτάσουν σε αυτό το στάδιο. Η διατήρηση κοινών ενδιαφερόντων, η ουσιαστική επικοινωνία, ο κοινός χρόνος και η συναισθηματική εγγύτητα λειτουργούν ως προστατευτικοί παράγοντες.
Εξίσου σημαντικό είναι να αναγνωρίζεται έγκαιρα η αποξένωση. Πολλές φορές το πρόβλημα δεν είναι η απουσία αγάπης, αλλά η σταδιακή απομάκρυνση που προκαλούν οι υποχρεώσεις, η εργασία, το άγχος και η ρουτίνα των δεκαετιών. Οι σύντροφοι μπορεί να αγαπούν ακόμη ο ένας τον άλλον, αλλά να έχουν ξεχάσει πώς να συνδέονται ουσιαστικά.
Για αρκετά ζευγάρια, η νέα φάση αποτελεί ευκαιρία ανανέωσης. Χωρίς τις καθημερινές απαιτήσεις της γονεϊκότητας, αποκτούν περισσότερο χρόνο για τον εαυτό τους, κοινά ενδιαφέροντα κι εμπειρίες
Σε αυτές τις περιπτώσεις, ένας σύμβουλος γάμου/σχέσεων μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα χρήσιμος. Η επαγγελματική βοήθεια δίνει τη δυνατότητα στα ζευγάρια να επανεξετάσουν τη σχέση τους, να αναγνωρίσουν παλιά μοτίβα επικοινωνίας και να χτίσουν νέους τρόπους σύνδεσης.
Τελικά, το «σύνδρομο της άδειας φωλιάς» δεν αφορά μόνο την απουσία των παιδιών. Αφορά και τη συνάντηση δύο ανθρώπων με τη σχέση που έχουν δημιουργήσει μέσα στα χρόνια. Για κάποιους αυτή η συνάντηση οδηγεί σε ένα νέο ξεκίνημα. Για άλλους, αποκαλύπτει ότι η κοινή τους πορεία έχει ήδη ολοκληρωθεί.
Σε κάθε περίπτωση, η περίοδος μετά την αποχώρηση των παιδιών αποτελεί μία από τις σημαντικότερες μεταβάσεις της ενήλικης ζωής. Και ίσως το πιο κρίσιμο ερώτημα δεν είναι αν τα παιδιά έφυγαν από το σπίτι, αλλά αν οι σύντροφοι κατάφεραν όλα αυτά τα χρόνια να παραμείνουν παρόντες ο ένας στη ζωή του άλλου.
ΑΠΟ GRACE TEAM
