H μάχη με τον καιρό έχει μετατραπεί σε μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της σύγχρονης πολιτιστικής βιομηχανίας.
Ο ανοιχτός ορίζοντας, η αίσθηση της ελευθερίας κι η εμπειρία της μουσικής ή του θεάτρου κάτω από τον καλοκαιρινό ουρανό είναι συνήθως ό,τι κάνει τα υπαίθρια φεστιβάλ ακαταμάχητα. Ωστόσο, τα στοιχεία αυτά πλέον καθιστούν τις διοργανώσεις ολοένα και πιο ευάλωτες.
Εκεί που άλλοτε η μεγαλύτερη ανησυχία ήταν μια σύντομη μπόρα, η οποία μπορούσε να χαλάσει για λίγο τη γιορτή, πλέον οι διοργανωτές καλούνται να διαχειριστούν παρατεταμένους καύσωνες, μεγάλης έντασης καταιγίδες, ενδεχόμενο φωτιάς κι ακραία καιρικά φαινόμενα που θέτουν σε κίνδυνο όχι μόνο το πρόγραμμα και τον εξοπλισμό των εκδηλώσεων, αλλά κυρίως την ασφάλεια του προσωπικού και των θεατών τους.
Η κλιματική αλλαγή έχει αρχίσει για τα καλά ν’ αλλάζει τους όρους με τους οποίους στήνονται τα μεγαλύτερα υπαίθρια φεστιβάλ στην Ευρώπη τους θερινούς μήνες, μετατρέποντας τη μάχη με τον καιρό σε μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις της σύγχρονης πολιτιστικής βιομηχανίας.
Στις αρχές Ιουνίου, το μουσικό φεστιβάλ της Βαρκελώνης, Primavera Sound, αναγκάστηκε να αναβάλει τις συναυλίες της πρώτης ημέρας λόγω σφοδρής καταιγίδας. Στα τέλη του ίδιου μήνα, το ολλανδικό φεστιβάλ ηλεκτρονικής μουσικής Defqon.1 ακύρωσε τις εμφανίσεις των τριών από τις τέσσερις ημέρες του όπως και το έτερο μουσικό Scandal λόγω του καύσωνα που χτύπησε τις Κάτω Χώρες.
Στις Βρυξέλλες, η εμφάνιση της Κέιτι Πέρι ως headliner στο Werchter Boutique, που είχε κόψει 55.000 εισιτήρια, ματαιώθηκε λόγω σφοδρών καταιγίδων. Την ίδια τύχη είχε και η συναυλία των B-52 στο φεστιβάλ The C Trop στο Τιλουά της Γαλλίας, που ακυρώθηκε λίγα λεπτά πριν από την έναρξή της λόγω μεγάλης νεροποντής, η οποία κατέστρεψε τον εξοπλισμό του συγκροτήματος. Στη Νάπολη της Ιταλίας, η κατάρρευση της κεντρικής σκηνής του Alien Sound Festival λόγω ισχυρών ανέμων, προκάλεσε την αναβολή του στις 4 και 5 Ιουλίου.
Την ίδια περίοδο, οι υψηλές θερμοκρασίες δημιούργησαν σοβαρά προβλήματα στη διεξαγωγή της έκθεσης βιβλίου της Μαδρίτης στην Ισπανία, φανερώνοντας πως το κλίμα δεν κάνει τελικά διακρίσεις. Τα περίπτερα αναγκάστηκαν να κλείσουν μία ημέρα νωρίτερα εξαιτίας του καύσωνα, ενώ οι βόλτες του βιβλιόφιλων σε αυτά περιορίστηκαν το προηγούμενο διάστημα, με αποτέλεσμα ο κύκλος εργασιών της έκθεσης να μειωθεί κατά 9,86 εκατομμύρια ευρώ λόγω της ζέστης.
Επισφαλή
Το αποτύπωμα της κλιματικής κρίσης στα φεστιβάλ δεν έχει αρχίσει να φαίνεται μόνο στις ακυρώσεις. Ακόμα κι όσα καταφέρνουν να πραγματοποιούνται πλέον κανονικά, συχνά βρίσκονται αντιμέτωπα με δυσμενείς συνθήκες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα, οι συναυλίες του Χάρι Στάιλς και των Take That στο Λονδίνο όπως και των The Cure στο Κάρντιφ.
Το Glastonbury, η πιο δημοφιλής βρετανική καλοκαιρινή μουσική διοργάνωση, αν φέτος δεν έκανε διάλειμμα, θα έπρεπε να ανταποκριθεί σε θερμοκρασίες που έφτασαν στην περιοχή του Σόμερσετ τους 37 βαθμούς Κελσίου. Η ζέστη ή η βροχή δεν είναι άγνωστα στις υπαίθριες εκδηλώσεις αλλά η κλιμάκωση των φαινομένων προκαλεί προβληματισμό. Οι ακραίες καιρικές συνθήκες, που επικρατούν όλο και πιο συχνά στην Ευρώπη, καθιστούν τα φεστιβάλ πραγματικά επισφαλή, κυρίως λόγω του μαζικού χαρακτήρα τους.
«Το γεγονός ότι σχεδόν ολόκληρη η ήπειρος έχει πληγεί από τις ίδιες ακραίες συνθήκες είναι άνευ προηγουμένου. Κοιτώντας προς το μέλλον, η επιτυχία των φεστιβάλ θα εξαρτηθεί από το να είμαστε όσο το δυνατόν καλύτερα προετοιμασμένοι, από επιχειρησιακή κι επικοινωνιακή κάλυψη αλλά κι από αυτή των υποδομών. Τα πρόσφατα γεγονότα έδειξαν ότι ορισμένα ακραία καιρικά φαινόμενα υπερβαίνουν τα όρια του εύλογου αναμενόμενου ή του προγραμματιζόμενου», τόνισε ο Χόλγκερ Γιαν Σμιντ, γενικός γραμματέας της Yourope, της σημαντικότερης ένωσης ευρωπαϊκών μουσικών φεστιβάλ, με μέλη 125 διοργανώσεις από 31 χώρες, μιλώντας στο βρετανικό περιοδικό NME. Κάπως έτσι, δεν είναι τυχαίο που στη λίστα των βασικών απειλών που αντιμετωπίζουν τα φεστιβάλ κι έχει καταρτίσει ο συγκεκριμένος φορέας, η κλιματική αλλαγή από την τέταρτη θέση στην οποία βρίσκεται τώρα, αναμένεται να ανέβει ψηλότερα την επόμενη χρονιά.
«Ο καιρός είναι η μεγαλύτερη ανησυχία ενός διοργανωτή εκδηλώσεων κι αφιερώνουμε μήνες στον προγραμματισμό για κάθε πιθανό σενάριο. Μπορεί να καθορίσει την επιτυχία ή την αποτυχία μιας ολόκληρης χρονιάς. Πρέπει πλέον να λαμβάνουμε υπ’ όψιν την κλιματική αλλαγή κι αρχίζουμε να συνειδητοποιούμε ότι τα ακραία φαινόμενα μπορεί να μην είναι απλώς μεμονωμένα περιστατικά», ανέφερε από την πλευρά της η Σούζαν Τάνερ, διευθύνουσα σύμβουλος της Βρετανικής Ενωσης Εκδηλώσεων Υπαίθριων Δραστηριοτήτων, μιλώντας στο BBC.
Η συχνότητα και η ένταση των καιρικών φαινομένων δείχνουν ότι πλέον ο καιρός δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ένας απρόβλεπτος παράγοντας αλλά ως μια νέα σταθερά στον σχεδιασμό των φεστιβάλ. «Η μεγαλύτερη πρόκληση είναι ότι πρέπει να προγραμματίζεις και να καταρτίζεις τον προϋπολογισμό ενός φεστιβάλ έναν χρόνο νωρίτερα. Πριν από ένα χρόνο ήμασταν προετοιμασμένοι για ακραία καιρικά φαινόμενα αλλά όχι έτοιμοι για κάτι τέτοιο, σε αυτήν την κλίμακα», παραδέχτηκε ο Τζον Ρόστρον, διευθύνων σύμβουλος της Βρετανικής Ενωσης Ανεξάρτητων Φεστιβάλ μιλώντας στο NME. Σύμφωνα με τα στοιχεία του, το 2024 το 10% των ακυρώσεων φεστιβάλ στη Βρετανία οφειλόταν σε ακραία καιρικά φαινόμενα, ποσοστό που προβλέπει ότι σταδιακά θ’ αυξηθεί.
«Πρόκειται για ένα νέο φαινόμενο από το οποίο μπορούμε να αντλήσουμε διδάγματα και να το λάβουμε υπ’ όψιν στους μελλοντικούς μας σχεδιασμούς γιατί ήρθε για να μείνει. Αυτή είναι η νέα κανονικότητα. Αυτές τις θερμοκρασίες που σπάνε ρεκόρ θα τις περάσουμε ξανά και ξανά», επέμεινε ο ίδιος.
