Η βραδιά της Ανάστασης είναι ιδιαίτερη και υπάρχει κι ένας άτυπος ανταγωνισμός μεταξύ των ενοριών ενώ μέρες πριν ξεκινάει η προετοιμασία
Στην Κρήτη το βράδυ της Ανάστασης συνοδεύεται από ιδιαίτερα έθιμα και φιλικούς ανταγωνισμούς ανάμεσα στις ενορίες κάθε χωριού, για το ποια θα ανάψει τη μεγαλύτερη φουνάρα, προκειμένου να «κάψει τον Ιούδα» με το άκουσμα του «Χριστός Ανέστη».
Στα Ανώγεια ωστόσο υπάρχει ένα μοναδικό «παράδοξο», όπως αποκαλύπτει η τοπική εφημερίδα «Άνωγη». Αν και το χωριό διαθέτει πέντε ενορίες —Μετόχι, Άι-Γιώργης, Άι-Γιάννης, Περαχώρι και Σείσαρχα— τη νύχτα του Μεγάλου Σαββάτου προστίθεται μία ακόμη, άτυπη αλλά δραστήρια κοινότητα. Η έκτη αυτή «ενορία» είναι ο Λαγγός.
Οι κάτοικοί του, παρότι καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου συμμετέχουν στις λειτουργίες των γειτονικών εκκλησιών, το Πάσχα «αυτονομούνται» και οργανώνουν τη δική τους γιορτή, δίνοντας ξεχωριστό χρώμα στο ανωγειανό Πάσχα.
Οι υπόλοιποι Ανωγειανοί τους αποκαλούν με χιούμορ «Παλαιστίνιους», επειδή έχουν «πατρίδα» αλλά όχι επίσημα αναγνωρισμένη ενορία, χωρίς δηλαδή δικό τους ιερέα ή ναό. Παρ’ όλα αυτά, το βράδυ της Ανάστασης δίνουν δυναμικό παρών με το δικό τους εντυπωσιακό αρφανό.
Το πρωί του Μεγάλου Σαββάτου, τα παιδιά κάθε ενορίας ξυπνούν από πολύ νωρίς για να προλάβουν τη δύσκολη δουλειά που τα περιμένει. Μεταφέρουν προσεκτικά τα αρφανόξυλα —τα ξύλα που έχουν συγκεντρώσει επί εβδομάδες— στις προκαθορισμένες θέσεις γύρω από το χωριό.
Εκεί τα τοποθετούν και τα πατούν, σχηματίζοντας μεγάλους κυλινδρικούς σωρούς. Στην κορυφή κάθε σωρού τοποθετείται το αυτοσχέδιο ομοίωμα του Ιούδα, έτοιμο να καεί με το χαρμόσυνο μήνυμα της Ανάστασης.
Όταν ο ιερέας ψάλλει το «Χριστός Ανέστη», οι φωτιές ανάβουν ταυτόχρονα, φωτίζοντας ολόκληρα τα Ανώγεια. Η νύχτα γίνεται μέρα, οι καμπάνες ηχούν ασταμάτητα και το χωριό πλημμυρίζει από ενθουσιασμό λίγο πριν το πασχαλινό τραπέζι.
Μετά το τέλος της αναστάσιμης λειτουργίας, κάθε ενορία πραγματοποιεί νέα περιφορά της εικόνας της Ανάστασης. Οι πιστοί συνοδεύουν την πομπή, ανταλλάσσοντας ευχές με όσους περιμένουν έξω από τα σπίτια τους, σε μια συγκινητική κορύφωση του ανωγειανού εορτασμού.
