Το Ψυχοσάββατο της Απόκρεω φέτος «πέφτει» Σάββατο 14 Φεβρουαρίου, το τελετουργικό της Εκκλησίας.
Η Εκκλησία και οι πιστοί προετοιμάζονται για το πρώτο Ψυχοσάββατο της χρονιάς. Πρόκειται για μια μέρα με ιδιαίτερο συναισθηματικό φορτίο καθώς είναι αφιερωμένο στη μνήμη των απανταχού νεκρών. Φέτος το πρώτο Ψυχοσάββατο του έτους, γνωστό και ως Ψυχοσάββατο της Απόκρεω, είναι το Σάββατο 14 Φεβρουαρίου 2026. Το δεύτερο, το Ψυχοσάββατο της Πεντηκοστής, είναι το Σάββατο 30 Μαΐου 2026.
Το πρώτο Ψυχοσάββατο τελείται πριν από την Κυριακή της Απόκρεω, δηλαδή λίγο πριν την έναρξη της Μεγάλης Τεσσαρακοστής. Η χρονική αυτή τοποθέτηση δεν είναι τυχαία, καθώς την επόμενη ημέρα η Εκκλησία τιμά τη Δευτέρα Παρουσία του Χριστού. Μέσα σε αυτό το κλίμα πνευματικής εγρήγορσης, οι πιστοί προσεύχονται για την ανάπαυση των ψυχών και ζητούν το έλεος του Θεού για όλους, ζώντες και κεκοιμημένους.
Κεντρικό στοιχείο της ημέρας είναι το τρισάγιο και τα κόλλυβα, που συμβολίζουν την Ανάσταση και τη νέα ζωή. Όπως ο σπόρος του σιταριού «θάβεται» στη γη για να καρποφορήσει, έτσι και ο άνθρωπος, σύμφωνα με τη χριστιανική πίστη, αναμένει την Ανάσταση. Το Ψυχοσάββατο σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση είναι μια υπενθύμιση ότι η αγάπη δεν σταματά στον θάνατο και ότι η προσευχή αποτελεί δεσμό ζωντανό ανάμεσα σε εκείνους που ζουν και σε εκείνους που έχουν αναχωρήσει από τον κόσμο αυτό.
Πότε πάμε τα κόλλυβα στην Εκκλησία για το Ψυχοσάββατο 2026
Τα κόλλυβα τα πηγαίνουμε στην Εκκλησία το πρωί του Σαββάτου, πριν από τη Θεία Λειτουργία, ώστε να διαβαστούν από τον ιερέα κατά τη διάρκεια του μνημοσύνου. Βέβαια υπάρχει και η δυνατότητα οι πιστοί να τα πάνε και από το απόγευμα της Παρασκευής, στον Εσπερινό.
Ήδη οι ενορίες κάθε περιοχής έχουν αναρτήσει την ακριβή ώρα τέλεσης της Θείας Λειτουργίας για το Ψυχοσάββατο. Τα κόλλυβα συμβολίζουν την Ανάσταση και την αιώνια ζωή, όπως ο σπόρος του σιταριού που «πεθαίνει» στη γη για να δώσει νέο καρπό.
Όπως τονίζει η Εκκλησία τα Ψυχοσάββατα είναι μέρες προσευχής και πνευματικής πνευματικής σύνδεσης με τους αγαπημένους μας που δεν βρίσκονται πλέον στη ζωή.
Τι κάνουμε το σιτάρι που περισσεύει από το Ψυχοσάββατο
Κύκλοι της Εκκλησίας τονίζουν ότι τα κόλλυβα και το σιτάρι είναι ευλογημένα, καθώς έχουν διαβαστεί κατά τη διάρκεια της ακολουθίας. Για τον λόγο δεν πρέπει να πεταχθούν αν περισσέψουν. Οι ιερείς συμβουλεύουν τους πιστούς να περισσέψει σιτάρι να το τοποθετήσουν στο χώμα, είτε στην αυλή είτε σε γλάστρα. Με αυτόν τον τρόπο, το σιτάρι επιστρέφει στη γη, από όπου προήλθε, διατηρώντας τον συμβολισμό του κύκλου της ζωής και της Ανάστασης.
Τι ονομάζεται Ψυχοσάββατο
Αν και όλα τα Σάββατα του έτους είναι αφιερωμένα στις ψυχές των χριστιανών, που έχουν αποβιώσει ανά τους αιώνες, με την ελπίδα της ανάστασής τους κατά τη Δευτέρα Παρουσία, σύμφωνα με τις Γραφές, η Ορθόδοξη Χριστιανική Εκκλησία τιμά και ειδικά τη μνήμη τους τα δύο προαναφερθέντα Σάββατα.
Ψυχοσάββατο είναι η κοινή ονομασία του Σαββάτου πριν από την Κυριακή των Απόκρεω και του Σαββάτου πριν από την Κυριακή της Πεντηκοστής.
Αν και όλα τα Σάββατα του έτους είναι αφιερωμένα στις ψυχές των χριστιανών, που έχουν αποβιώσει ανά τους αιώνες, με την ελπίδα της ανάστασής τους κατά τη Δευτέρα Παρουσία, σύμφωνα με τις Γραφές, η Ορθόδοξη Χριστιανική Εκκλησία τιμά και ειδικά τη μνήμη τους τα δύο προαναφερθέντα Σάββατα.
Η Χριστιανική Εκκλησία τιμά το σώμα του ανθρώπου ως «ναόν του εν ημίν Αγίου Πνεύματος» και διδάσκει ότι αυτό θα αναστηθεί κατά τη Δευτέρα Παρουσία του Κυρίου, για να ενωθεί με την αθάνατη ψυχή. Γι’ αυτό απορρίπτει την καύση των νεκρών, την οποία θεωρεί ειδωλολατρική συνήθεια, και υιοθετεί την ταφή των νεκρών, ευχόμενη υπέρ αυτών.
Τα δύο Ψυχοσάββατα τιμώνται από τους πιστούς με μνημόσυνα στις εκκλησίες, τρισάγια στους τάφους των προσφιλών τους προσώπων, μοίρασμα κολλύβων και ελεημοσύνες στους φτωχούς («ψυχικό»).
Το έθιμο απαγορεύει την εργασία, σύμφωνα το δίστιχο:
Ανάθεμα που δούλεψε τα τρία τα Σάββατα
Της Κρεατινής, της Τυρινής και των Αγιοθοδώρων.
Το Ψυχοσάββατο της Πεντηκοστής λέγεται και του Ρουσαλιού, επειδή έλκει την καταγωγή του από τη ρωμαϊκή γιορτή των Ρουσαλίων ή Ροζαλίων. Είναι η ημέρα, που σύμφωνα με τη λαϊκή δοξασία, οι ψυχές επιστρέφουν στον Κάτω Κόσμο, αφού κατά τη διάρκεια της πασχαλινής περιόδου κυκλοφορούσαν ελεύθερα πάνω στη γη. Τη θλίψη των ψυχών, αλλά και των οικείων τους, εκφράζει το δίστιχο:
Όλα τα Σάββατα να παν, να παν και να γυρίσουν
Το Σάββατο του Ρουσαλιού να πάει, να μην γυρίσει.
Στο Ψυχοσάββατο των Αγίων Θεοδώρων, που όμως δεν αναγνωρίζεται από την Εκκλησία, αναφέρεται και η παλαιότερη συνήθεια των ανύπαντρων κοριτσιών να τοποθετούν τα κόλλυβα κάτω από το μαξιλάρι τους και να παρακαλούν τον Άγιο να φανερώσει στον ύπνο τους τον άνδρα που θα παντρεύονταν.
Πηγή: SanSimera.gr
