Κατά τη φετινή χειμερινή περίοδο, η εποχική γρίπη προκαλείται κυρίως από τους υποτύπους H1N1 και H3N2 της γρίπης Α, καθώς και από τη γρίπη Β. Οι H1N1 και H3N2 εμφανίζονται συνήθως ταυτόχρονα, όμως κάθε χρόνο επικρατεί κυρίως ο ένας από τους δύο.
Η κυριαρχία του υποκλάδου Κ του ιού A (H3N2) έχει μετατοπίσει το επιδημιολογικό «ρολόι» περίπου έναν μήνα μπροστά, δημιουργώντας νέα δεδομένα. Στις βόρειες χώρες, κυριαρχεί φέτος το στέλεχος H3N2, γνωστό ως υποκλάδος Κ, το οποίο έχει ήδη προκαλέσει εκτεταμένο επιδημικό κύμα, εμφανιζόμενο τρεις έως τέσσερις εβδομάδες νωρίτερα σε σχέση με το συνηθισμένο.
Στη Μεγάλη Βρετανία, τον Δεκέμβριο, καταγράφηκε πρωτοφανής πίεση στα νοσοκομεία, με καθημερινά περίπου 2.660 ασθενείς να νοσηλεύονται με συμπτώματα γρίπης. Ανάλογα, στη Νέα Υόρκη, τα κρούσματα έφτασαν στο υψηλότερο επίπεδο της τελευταίας δεκαετίας.
Στις χώρες του νότου, εντύπωση προκαλεί το γεγονός ότι παρότι από το μήνα Δεκέμβριο και μετά η γρίπη σταδιακά υποχωρεί, το τελευταίο διάστημα παρατηρείται δραστηριότητα του ιού σαφώς αυξημένη σε σχέση με ό,τι θεωρείται φυσιολογικό. Στη χώρα μας, ήδη από τα τέλη Δεκεμβρίου σημειώνεται έντονη αύξηση κρουσμάτων.
Ο υποκλάδος Κ παρουσιάζει υψηλότερη μεταδοτικότητα λόγω δέκα επιπλέον μεταλλάξεων στο γονίδιο της αιμοσυγκολλητίνης, που δυσχεραίνουν την αναγνώριση του ιού από το ανοσοποιητικό σύστημα, οδηγώντας σε ταχύτερη και εντονότερη εξάπλωση και αυξημένο αριθμό εισαγωγών στα νοσοκομεία. Μέχρι στιγμής, όμως, δεν υπάρχουν ενδείξεις αυξημένης θνητότητας.
Τα στελέχη H3N2 διαχρονικά συσχετίζονται με σοβαρότερη κλινική εικόνα (έντονη κακουχία, πυρετό που συχνά ξεπερνά τους 38°C, ρίγη, πόνους στους μύες και στις αρθρώσεις, πονοκέφαλο, ερεθισμό στον λαιμό, καταρροή, ξηρό και επίμονο βήχα), κυρίως σε ηλικιωμένους και άτομα με χρόνια νοσήματα.
Παρότι το 90% των καταγεγραμμένων κρουσμάτων αφορά παιδιά και ενήλικες έως 59 ετών, οι περισσότερες εισαγωγές στα νοσοκομεία αφορούν άτομα άνω των 69 ετών και παιδιά κάτω των 14 ετών. Επίσης, αυξημένη ευαλωτότητα παρουσιάζουν βρέφη, παιδιά και έγκυες, ενώ οι διεθνείς οδηγίες δίνουν προτεραιότητα στον εμβολιασμό αυτών των ομάδων και των ατόμων που τα φροντίζουν.
Το αντιγριπικό εμβόλιο σχεδιάζεται κάθε χρόνο βάσει των στελεχών που έχουν εντοπιστεί νωρίτερα, και η φετινή επικράτηση του υποκλάδου Κ συνέβη μετά την ολοκλήρωση της επιλογής του εμβολίου. Σύμφωνα με τα πρόσφατα δεδομένα του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων, η αποτελεσματικότητα του εμβολίου εκτιμάται γύρω στο 55%, ποσοστό σύνηθες για τα εποχικά εμβόλια της γρίπης. Παρά τους περιορισμούς, ο εμβολιασμός μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο σοβαρής νόσησης, επιπλοκών και θανάτου.
Η γρίπη εξακολουθεί να ευθύνεται για εκατομμύρια σοβαρές λοιμώξεις και εκατοντάδες χιλιάδες θανάτους ετησίως.
Η ταυτόχρονη εμφάνισή της με άλλους αναπνευστικούς ιούς, όπως ο SARS-CoV-2 ή ο RSV, αυξάνει την πίεση στα συστήματα υγείας. Η φετινή έξαρση χαρακτηρίζεται ως «υπεργρίπη» λόγω χαμηλών ποσοστών εμβολιασμού και περιορισμένης φυσικής ανοσίας, που διευκολύνουν την ταχεία εξάπλωση.
Στη χώρα μας, η γρίπη (τύπου Α – H3N2) εισήλθε την προηγούμενη εβδομάδα στο αναμενόμενο χειμερινό κύμα, με τις δημόσιες μονάδες Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας του νομού Ρεθύμνου να καταγράφουν μεγάλη αύξηση προσέλευσης ασθενών. Μέχρι στιγμής, το εναπομείναν ιατρικό προσωπικό των Κέντρων Υγείας και των Περιφερειακών Ιατρείων ανταποκρίνεται αποτελεσματικά στην αυξημένη προσέλευση περιστατικών γρίπης, εφαρμόζοντας πρωτόκολλα φροντίδας με υψηλό επίπεδο επαγγελματισμού και αφοσίωσης.
Η συνεχιζόμενη παροχή έγκαιρης διάγνωσης και υποστηρικτικής φροντίδας διασφαλίζει τη σταθερή λειτουργία των υπηρεσιών Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας και συμβάλλει στην προστασία της κοινότητας, ενώ η νοσηρότητα παραμένει σχετικά χαμηλή και χωρίς σημαντική επιβάρυνση των νοσοκομειακών δομών.
Ωστόσο, το μεγάλο ποσοστό των διαγνώσεων στα Περιφερειακά Ιατρεία, στα Κέντρα Υγείας και στα Τμήματα Επειγόντων Περιστατικών αφορά πλέον γρίπη. Ο ΕΟΔΥ επιβεβαιώνει τη σημαντική αύξηση στη διασπορά του ιού, αν και το κυρίαρχο στέλεχος δεν φαίνεται να είναι ακόμη ο υποκλάδος Κ.
Συστάσεις ΕΟΔΥ:
• Άμεσος εμβολιασμός, κυρίως στις ομάδες υψηλού κινδύνου.
• Άμεση έναρξη αντιιικής αγωγής σε άτομα υψηλού κινδύνου με συμβατά συμπτώματα, καθώς και προληπτική αγωγή σε κλειστές δομές σε περίπτωση συρροής κρουσμάτων.
• Τήρηση προστατευτικών μέτρων: συχνό πλύσιμο χεριών, αποφυγή επαφής χεριών με μύτη και στόμα, χρήση μάσκας σε κλειστούς χώρους με συνωστισμό για ομάδες υψηλού κινδύνου, αναπνευστική υγιεινή, καλός αερισμός χώρων, παραμονή στο σπίτι και χρήση μάσκας σε περίπτωση συμπτωμάτων.
Η εποχική γρίπη παραμένει σοβαρό ζήτημα δημόσιας υγείας και η προσοχή των πολιτών είναι απαραίτητη για την προστασία των ευάλωτων ομάδων.
